Hegel’den Nietzche’ye İnsan Toplum Kurtuluş Sorunu-5

DEVRİMİN ÇÖZEMEDİĞİ SORU
1848’in Frankfurt sokaklarına yeniden dönelim.
Barikatın arkasındaki devrimci dünyanın başka türlü kurulabileceğine inanmaktadır.

Marx ;
onun arkasındaki tarihsel ve sınıfsal çelişkiyi görür.
Schopenhauer ise ;
aynı dünyaya bakarak daha karanlık bir soru sorar:
Dünyayı değiştirecek insanın kendisi değişmedikçe dünya ne kadar değişebilir?
Marx’ın sorusu şudur:
İnsanı yabancılaştıran toplumsal ilişkileri nasıl değiştirebiliriz?
Schopenhauer’in sorusu:
Toplumu değiştiren insan kendi istemesinin tutsağı olarak kaldığı sürece ne kadar özgürleşebilir?
Nietzsche buna üçüncü soruyu eklememize imkân verir:
İnsan kendisini aşmadan gerçekten özgür olabilir mi?
Bu üç soru bugün de kapanmış değildir.
Marx bize;
toplumun insan tarafından kurulmuş olduğunu ve dolayısıyla değiştirilebileceğini hatırlatır.
Schopenhauer,
toplumu değiştiren insanın kendi arzu ve iktidar probleminden kurtulmuş sayılamayacağını düşündürür.
Nietzsche ise ;
insanın yalnızca dünyayı değil, kendisini de aşması gerektiği düşüncesini tartışmanın içine taşır.
Bu nedenle Marx ile Schopenhauer arasında gerçekleşmeyen tartışmanın sonunda birini galip ilan etmek gereksizdir.
Asıl soru “Marx mı haklıydı, Schopenhauer mi?” değildir.
Asıl soru şudur:
İnsanı değiştirmeden toplumu; toplumu değiştirmeden insanı ne kadar değiştirebiliriz?
Marx;
dünyayı değiştirmek istedi.
Schopenhauer;
dünyayı değiştirecek insanın değişip değişmediğini sorgulamamıza yol açtı.
Nietzsche ise;
insanın önüne daha ağır bir görev koydu:
Kendini aşmak.     En zor iş, kendini aşmış üst insan olabilmek.
Marx ile Schopenhauer’in hiç yapmadıkları tartışma, iki yüzyıla yaklaşan bir zamanın ardından hâlâ devam etmektedir. Ve etmelidir.

KAYNAKÇA

[1] Engels, Friedrich, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, çev. Sevim Belli, 5. bs., Ankara: Sol Yayınları, 2011.
[2] Cartwright, David E., Schopenhauer, çev. Sibel Erduman, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2023.
[3] Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, Tarih Felsefesi, çev. Aziz Yardımlı, 3. bs., İstanbul: İdea Yayınevi.
[4] Marx, Karl, Kapital: Ekonomi Politiğin Eleştirisi, Cilt I: Sermayenin Üretim Süreci, çev. Mehmet Selik – Nail Satlıgan, İstanbul: Yordam Kitap, 2011. 
[5] Engels, Friedrich, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, çev. Sevim Belli, 5. bs., Ankara: Sol Yayınları, 2011.
[6] Schopenhauer, Arthur, İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya, çev. A. Onur Aktaş, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2023.
[7] Marx, Karl – Engels, Friedrich, Komünist Manifesto ve Komünizmin İlkeleri, çev. Muzaffer İlhan Erdost, Ankara: Sol Yayınları, 2005.
[8] Marx, Karl, 1844 El Yazmaları: Ekonomi Politik ve Felsefe, çev. Kenan Somer, Ankara: Sol Yayınları, 2011.
[9] Marx, Karl, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı, çev. Sevim Belli, 7. bs., Ankara: Sol Yayınları, 2011.
[10] Marx, Karl, “Feuerbach Üzerine Tezler”, Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu içinde, çev. Sevim Belli, 5. bs., Ankara: Sol Yayınları, 2011, 
[11] Nietzsche, Friedrich, Eğitici Olarak Schopenhauer, çev. Mustafa Tüzel, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2024.
[12] Nietzsche, Friedrich, İyinin ve Kötünün Ötesinde: Gelecekteki Bir Felsefeye Giriş, çev. Ahmet İnam, 11. bs., İstanbul: Say Yayınları, 2023.