Antalya’da Son 50 Yılın Belediyeleri (2)

Yazımızın ilk 1976’dan 2000’li yılların başına gelmiştik. Şimdi kaldığımız yıllardan devam edelim.

2004 ve 2006: Büyükşehir sınırları genişliyor
2004 yılı yerel seçimlerinde Antalya genelindeki belediye sayısında bir değişiklik yaşanmadı. Bu seçimlerde de Antalya da 102 Belediye Başkanı seçildi.

Ancak Gündoğmuş’a bağlı Güzelbağ Belediyesi, Alanya ilçesine bağlandı.
2006 yılında ise Antalya merkezindeki belediye yapılanmasında yeni bir düzenlemeye gidildi. Yeşilbayır, Döşemealtı, Çığlık, Düzlerçamı, Varsak, Doyran, Beldibi, Aksu, Çalkaya, Pınarlı ve Yurtpınar belediyeleri ilk kademe belediyesi statüsüne alınarak büyükşehir yapılanmasına dâhil edildi. Böylece Antalya Büyükşehir Belediyesine bağlı belediye sayısı 14’e çıktı.

Ancak bu düzenleme, belediyelerin idari statülerinin yeniden ele alınacağı daha kapsamlı bir değişimin de habercisiydi.

2009: Yeni ilçeler, kapanan belediyeler
2009 yılı yerel seçimleri Antalya’nın belediye yapılanmasında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile büyükşehir sınırları içerisindeki belediyelerin yapısı yeniden düzenlendi.

Aksu, Pınarlı ve Yurtpınar ilk kademe belediyelerinin tüzel kişilikleri kaldırılarak mahalleleriyle birlikte Çalkaya İlk Kademe Belediyesine katıldı. Çalkaya Belediyesinin adı Aksu olarak değiştirildi ve Aksu merkezli yeni bir ilçe oluştu.

Yeşilbayır, Düzlerçamı ve Çığlık ilk kademe belediyeleri kaldırılarak mahalleleriyle birlikte Döşemealtı İlk Kademe Belediyesine bağlandı. Döşemealtı merkezli yeni ilçe oluştu.

Varsak İlk Kademe Belediyesinin tüzel kişiliği sona erdirilerek mahalleleriyle Kepez İlk Kademe Belediyesine katıldı. Kepez merkezli ilçe oluştu.

Beldibi ve Doyran ilk kademe belediyeleri kaldırılarak mahalleleriyle Konyaaltı İlk Kademe Belediyesine bağlandı. Konyaaltı merkezli ilçe oluştu.

Kendisine hiçbir belde, köy ya da mahalle bağlanmayan Muratpaşa İlk Kademe Belediyesi de yeni ilçenin merkezini oluşturdu.

Böylece Antalya Büyükşehir Belediyesi, beş merkez ilçeden oluşan yeni bir idari yapıya kavuştu. Diğer ilçe ve beldelerle birlikte Antalya genelindeki belediye sayısı 94’e düştü.
Bir dönem kendi belediye başkanını seçen, bütçesini yapan ve yerel hizmetlerini kendi imkânlarıyla yürüten bazı yerleşim yerleri, artık ilçe belediyelerinin mahalleleri hâline gelmişti. Ancak asıl büyük değişiklik henüz yaşanmamıştı.

2014: Antalya’nın belediye haritası yeniden çiziliyor
Antalya’da yerel yönetim tarihinde en köklü değişikliklerden biri 2014 yılında yürürlüğe girdi. 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarına genişletildi. Tüm büyükşehirlerde olduğu gibi Antalya’da da belde belediyeleri ve köylerin tüzel kişilikleri kaldırıldı; bu yerleşim yerleri bağlı oldukları ilçelerin mahalleleri hâline getirildi. Böylece Antalya’nın 19 ilçesinin tamamı büyükşehir belediyesinin hizmet ve sorumluluk alanına dâhil oldu.

2016 yılında yapılan bir referandum sonucu Beldibi mahallesi Konyaaltı ilçesinden ayrılarak tekrar Kemer ilçesine bağlandı.

Sonuç olarak yarım asır önce 31 belediyesi bulunan Antalya, 1999 yılında 102 belediyeye kadar yükselmişken 2014 sonrasında 19 ilçe ve bir büyükşehir belediyesi olmak üzere toplam 20 belediyeli bir yapıya dönüştü.
Bu değişiklik yalnızca belediye sayısının azalması değildi. Aynı zamanda yerel yönetim anlayışının, hizmet sunumunun ve kırsal yerleşimlerin idari statüsünün de yeniden şekillenmesiydi.

Bundan sonra ne olacak?
2014 yılındaki büyük değişimin ardından Antalya’nın belediye yapılanmasında son üç yerel seçim döneminde aynı ölçekte bir dönüşüm yaşanmadı.
Peki, önümüzdeki yıllarda Antalya’da yeni ilçeler kurulur mu? Kapanan ilçeler olur mu? Bugün mahalle statüsünde bulunan bazı yerleşim yerleri yeniden belediye olma imkânına kavuşur mu?
Bunları şimdiden söylemek kolay değil. Çünkü böyle bir değişim yalnızca nüfus artışına değil, mevzuata ve alınacak idari kararlara da bağlı.

Ancak şunu söyleyebiliriz: Türkiye’de yeni illerin oluşması zaman zaman gündemde konuşuluyor. Eğer yeni iller oluşacak olursa Antalya’nın mevcut idari yapısı da bu gelişmelerden etkilenebilir. Alanya’nın Manavgat’ın hatta Fethiye’nin il olması durumunda Antalya belki de yarı yarı küçülme ihtimali var diyebiliriz.

Antalya’nın son 50 yıllık belediyecilik serüveni bize bir gerçeği gösteriyor: Yerleşim yerleri büyüyor, nüfus değişiyor, yönetim modelleri dönüşüyor. Bir zamanlar bağımsız belediyeler olan pek çok belde bugün mahalle olarak yaşamını sürdürüyor.
Belediyelerin tabelaları değişse de bu yerleşimlerin tarihi, kültürü ve yerel kimliği yaşamaya devam ediyor.

Çünkü kentleri yalnızca idari sınırlar değil, o kentte yaşayan insanların hafızası da oluşturuyor.

Bir başka yazıda, 5747 ve 6360 Sayılı yasalar neler getirdi neler götürdü konusunda buluşmak üzere…
Şimdilik kalın sağlıcakla.