Belediyeler Okullara Ulaşım Desteği Verebilir Mi?

Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte okullarımızda derslerin yanı sıra birçok sosyal, kültürel, sportif ve bilimsel etkinlik de gerçekleştiriliyor.
Öğrencilerimiz kimi zaman bir yarışmaya, kimi zaman bir sportif müsabakaya, kimi zaman kültürel bir etkinliğe veya eğitim amaçlı bir geziye katılıyor.
İşte tam bu noktada zaman zaman şu soru gündeme geliyor:
Belediyeler, okulların veya Millî Eğitim Müdürlüğünün bu tür etkinliklerde öğrencilerin ulaşımı için araç desteği verebilir mi?
Bu sorunun cevabını yalnızca “Bu belediyenin görevi değildir” şeklinde vermek doğru olmadığı gibi, “Belediye istediği şekilde araç tahsis edebilir” demek de hukuken doğru değildir.
Konuyu mevzuat açısından değerlendirmek gerekir.
Belediyenin Görevleri Sadece Asli Hizmetlerle Sınırlı Değil
Belediyeler başta 5393 sayılı Belediye Kanunu olmak üzere buna bağlı diğer kanunlarla kendilerine verilen yetki ve görevler çerçevesinde faaliyet gösterir.
5393 sayılı Kanun'un 14. maddesi, belediyelerin görevlerini “mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla” belirlemektedir. 
Maddenin (a) bendinde belediyelerin kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor ile sosyal hizmet ve yardım gibi alanlarda hizmet yapabileceği veya yaptırabileceği düzenlenmiştir. 
Ayrıca burada aynı maddenin (b) fıkrasında “Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir;” hükmündeki “Devlete ait” ibaresi göz ardı edilmemelidir.
Dolayısıyla çocukların ve gençlerin kültürel, sportif ve sosyal faaliyetlere katılımını kolaylaştırmaya yönelik belediye hizmetlerinin, somut olayın niteliğine göre belediyenin görev alanıyla ilişkilendirilmesi mümkündür.
Burada önemli ayrıntı şudur:
Büyükşehirlerde toplu ulaşım hizmetleri 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7/p maddesiyle yetki Büyükşehir Belediyesinin görevleri arasında sayılmış olsada;
Bir belediyenin okul öğrencilerini düzenli olarak okula taşıması ile, öğrencileri bir yarışmaya, müsabakaya, kültürel etkinliğe veya sosyal faaliyete götürmesi aynı şey değildir.
Burada söz konusu olan, belirli bir etkinliğe katılımın sağlanması amacıyla verilecek geçici ve etkinlik bazlı ulaşım desteğidir.
Bu ayrım, konunun hukuki değerlendirmesinde önem taşır.
5393 Sayılı Kanun'un 75. Maddesi
Belediyelerin diğer kamu kurumlarıyla iş birliği yapabilmesi açısından 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 75. maddesi de önemlidir.
Maddenin (a) bendinde belediyelerin, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebileceği, bu kuruluşlarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği ve gerekli kaynak aktarımında bulunabileceği düzenlenmiştir.
Bu hüküm, belediyelerin diğer kamu kurumlarıyla belirli şartlar altında iş birliği yapabilmesinin önemli hukuki dayanaklarından biridir.
Dolayısıyla bir okulun veya Millî Eğitim Müdürlüğünün, öğrencilerin belirli bir yarışmaya ya da sosyal etkinliğe katılımı için belediyeden ulaşım desteği istemesi, tek başına “belediyenin görev alanı dışındadır” denilerek reddedilecek bir konu olarak görülmemelidir.
Belediye birimlerinin mevzuatlar doğrultusunda hazırladıkları ve belediye meclisi tarafından karara bağlanan Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği’nde  konuyla ilgili hükümler bulunması elbette hizmetin yerine getirilmesi açısından önemlidir. 
Belediyenin sosyal ve kültürel konularda kullandığı araçlar için Gelirler Tarifesinde ücret belirlenmesi, 75.nci maddeye göre yapılacak işbirliği protokollerinde hizmetin ücretsiz yapılamaz anlamı taşımaz.
Talep ve Protokol Önemli
Bu tür hizmetlerde öncelikle ilgili okulun veya Millî Eğitim Müdürlüğünün yazılı talebinin bulunması önemlidir.
Talepte;
Etkinliğin ne olduğu, hangi kurum tarafından düzenlendiği, kaç öğrencinin katılacağı, ulaşımın nereye yapılacağı ve hangi tarihler arasında gerçekleşeceği gibi hususların açıkça belirtilmesi, yapılacak işlemin hukuki ve idari açıdan daha sağlıklı olmasını sağlar.
Belediye Kanunu'nun 75. maddesinde öngörülen iş birliği mekanizmasının kullanılacağı durumlarda belediye meclisi kararı şartı aranmaktadır.
Burada amaç, “bir otobüs gönderelim, öğrenciler gitsin” şeklinde günlük bir işlem yapmak değil;
hangi hizmetin, hangi hukuki dayanakla, hangi kurumlar arasında ve hangi şartlarla gerçekleştirileceğini belirlemektir.
Araç Desteği Verilirken Trafik ve Karayolları Mevzuatı  ile Milli Eğitim Mevzuatı da Dikkate Alınmalı
Belediyenin ulaşım desteği vermeye karar vermesi, aracın ve sürücünün diğer mevzuat hükümlerinden muaf olduğu anlamına gelmez. Millî Eğitim Bakanlığının sosyal etkinlikler ve öğrenci faaliyetlerine ilişkin mevzuatı da dikkate alınmalıdır.
Belediye Her Talebi Karşılamak Zorunda mı?
Hayır.
Kanunda belediyeye bir konuda hizmet yapabilme imkânı verilmiş olması, belediyenin kendisine gelen her talebi mutlaka yerine getirmek zorunda olduğu anlamına gelmez.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinde hizmetlerin yerine getirilmesinde belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliğinin dikkate alınacağı da belirtilmektedir.
Dolayısıyla belediye;
Yetki + görev alanı + bütçe imkânı + hizmetin niteliği + talebin usulü + diğer mevzuat bütünlüğü içerisinde karar vermelidir.
Sonuç Olarak...
Bir belediyenin okula;  “Bizim görevimiz değil.” diyerek her türlü ulaşım talebini reddetmesi de,
“Okul istedi, otobüsü gönderelim.” diyerek herhangi bir hukuki ve idari değerlendirme yapmadan araç tahsis etmesi de doğru yaklaşım değildir.
Özellikle yarışma, sosyal, kültürel, sportif ve eğitim amaçlı etkinlikler söz konusu olduğunda, belediyelerin kanunun kendilerine verdiği yetkiler çerçevesinde okullara ve diğer kamu kurumlarına destek sağlayabilmelerinin hukuki zemini bulunmaktadır.
Kamu yönetiminde önemli olan yalnızca hizmet üretmek değildir. Hizmeti, doğru yetkiyle ve doğru usulle üretmek de en az hizmetin kendisi kadar önemlidir.