Kronik Doyumsuzluk ( Açgözlülük )

( BOVARİZM )
Siyaset ve iş dünyası tarihi, gücün ve paranın yarattığı kronik doyumsuzluk ( açgözlülük ) sarmalına kapılarak hem kendi sonlarını hazırlayan, hem de toplumları büyük yıkımlara uğratan aktörlerle doludur. Bu durum, psikolojideki “ bovarizm“ ( gerçekliğin ötesinde, devasa ve yapay bir ihtişam arzusu) ve “kronik doyumsuzluk” kavramlarının en somut örneklerini barındırır. Bovarizm kavramı, Fransız yazar Gustave Flaubert’in ünü dünya çapında yayılan “ Madame Bovary (1857 ) adlı romanındaki baş karakter olan Emma Bovary’den türetilmiştir. Fransız filozof ve deneme yazarı Jules de Gaultier, roman karakterinin tatminsiz, gerçek dışı hayaller peşinde koşan ve hayatını olduğundan farklı hayal eden yapısını analiz ederek 1902 yılında psikoloji ve edebiyat literatürüne “ bovarizm “ adını kazandırmıştır.

Tarihe damga vurmuş doyumsuz siyasetçi ve iş insanlarının çarpıcı öyküleri bize onların, ortak özelliklerini de anlatır. Bu özellik şudur:

“ Elde ettikleri hiçbir başarı, para veya güç seviyesi, içlerindeki boşluğu doldurmaya yetmemiştir!”

Dünya siyaset tarihindeki açgözlülük vakaları, genellikle kamu kaynaklarını şahsi servete dönüştürme ve gücü ebediyen elde tutma doyumsuzluğu şeklinde ortaya çıkar.

Muhammed Suharto ( Endonezya ): Tarihin gördüğü en doyumsuz liderlerden biri olarak kabul edilir. 1967- 1998 yılları arasında ülkeyi yönetirken, devlet kasasından 15 milyar ile, 35 milyar dolar arasında bir serveti hortumladığı tahmin edilmektedir. Halkı yoksullukla mücadele ederken, o ve ailesi, ülkenin tüm ana sanayilerini tekelleştirmiştir.

Ferdinand Marcos ( Filipinler ): 1965 - 1986 yılları arasında Filipinler’i yöneten Marcos, devlet bütçesinden yaklaşık 5 ila 10 milyar dolar çalmıştır. Eşi İmelda Marcos’un, halk açlıkla boğuşurken, biriktirdiği binlerce çift ayakkabı ve devasa mücevher koleksiyonu, siyasi doyumsuzluğun ve görgüsüzlüğün küresel sembolü haline gelmiştir.

Mobutu Sese Seko ( Kongo / Zaire ): Ülkesini tam bir “ kleptokrasi” ( hırsızlar rejimi) ile yönetmiştir. Ülke kaynaklarını sömürerek 4 - 5 milyar dolarlık kişisel servet edinmiş, Fransa’da şatolar almıştır. Kendisine ait özel bir Concorde uçağı kiralayarak Paris’e alışverişe gitmesi, zihnindeki narsist ihtişam arzusu ile ülkesinin sefaleti arasındaki uçurumu gösteren tam bir “bovarizm“ örneğidir.

Sani Abacha ( Nijerya ): 1990’larda Nijerya’yı yöneten askeri diktatör, sadece 5 yıl içinde ülkenin petrol gelirlerinden 3 ila 5 milyar doları, doğrudan kendi ceplerine ve İsviçre bankalarındaki gizli hesaplarına aktarmıştır.

İş dünyasından örneklere gelirsek; iş dünyasındaki açgözlülük ise genellikle daha fazla kar, daha yüksek hisse değeri ve sahte bir başarı illüzyonu yaratma hırsıyla, milyarlarca doları yok eden büyük finansal sıkıntılara yol açar. Bunlardan bazılarının öyküleri de ilginizi çekebilir:

Bernie Madoff: Wall Street’ in eski başkanı ve finans dünyasının en güvenilir isimlerinden biri olarak biliniyordu. Ancak açgözlülüğü, tarihin en büyük Sahra ( Ponzi ) oyununu kurmasına yol açtı. Yatırımcıları 64.8 milyar dolar dolandırdı. 2008 krizinde sistemi çökünce 150 yıl hapse mahkum edildi ve cezaevinde öldü. Sahip olduğu devasa servet yetmemiş, daha fazlasını isteme doyumsuzluğu, binlerce insanın hayatını karartmıştır.

Kenneth Lay ve Jeffrey Skilling ( Enron Skandalı): Amerikalı dev enerji şirketi Enron’un tepe yöneticileri, her zaman “ en zengin ve en zeki “ görünme hırsıyla yanıp tutuşuyorlardı. Şirketin borçlarını gizlemek için tarihin en büyük muhasebe hilelerine imza attılar. Kendi hisselerini milyonlarca dolara satıp zenginleşirken, 2001 yılında şirket bir anda battı; 20 bin çalışan işsiz kaldı ve emeklilik fonları sıfırlandı.

Sam Bankman- Fried ( FTX ): Kripto para dünyasının “ dahi çocuğu “ olarak sunulan SBF, kontrolsüz büyüme ve sınırsız finansal güç açlığı nedeniyle, müşterilerine ait milyarlarca dolarlık fonu, kendi yatırımları için gizlice kullandı. 2022’ de FTX’in çöküşüyle yakalandı ve ağır hapis cezası aldı.

Richard Fuld ( Lehman Brothers ): 2008 küresel ekonomik krizinin fitilini ateşleyen Lehman Brothers yatırım bankasının CEO’su. Aşırı yüksek riskli mortgage paketlerinden milyonlarca dolar bonus kazanma hırsı ( açgözlülük ), bankanın yaklaşan tehlikeye rağmen durmamasına neden oldu. Banka 613 milyar dolar borçla batarak, dünya ekonomisini resesyona sürükledi.

Dünyadaki örneklerden görüldüğü gibi “ kronik doyumsuzluk “ ( açgözlülük), sonunda her zaman büyük bir toplumsal ve kişisel çöküşe dönüşüyor! Keşke olmasa!