Zeytin üreticilerimiz çok perişan. Zeytin toplatmak için zeytin işçileri ağız birliği etmişçesine yevmiyeleri 2.500 TL olarak belirlemişler. Daha aşağı paralara işçi bulunamıyor. Çalışmayacak, açlığa razı olacak ama fiyatları düşürmeyecek. Günümüzde böyle bir sıkıntı var zeytin hasat etme işlerinde.
Sorun bununla da sınırlı değildir. Zeytin bahçe sahipleri binbir zorluklarla zeytin hasat ettirip zeytin yağı sıkma (yağ üretim fabrikasına) getiriyor ve fabrikaya teslim ediyor. Farklı ameliyelerden geçirilen zeytinler en son bölümde yağ olarak akmaya başlıyor.
Zeytin sahibi, üretilen yağı kaplarına doldururken soruyor: “Benim 1 kg zeytin yağım kaç kg zeytinden oluşmuştur?” diye soruyor.
Anamur-Gazipaşa-Alanya-Manavgat-Antalya il ve ilçelerimizde zeytinyağı sıkma imalathaneleri (zeytinyağı fabrikaları) vardır.
Anılan fabrikalar genel olarak farklı sonuçlar veriyor. Şöyle ki 1 kg yağın 5-8-10-12-14-15-16 kg zeytinden elde edildiği şeklinde farklı rakamlardan bahsediliyor.
Son bir hafta içinde bölgede yaptığım araştırmalarda mesela Gazipaşa bölgesinde 1 kg yağın 5-10 gram zeytinden elde edildiği normal kabul edilmiştir. Fakat diğer bazı fabrikaların verdiği sonuçlar şüpheli kabul edilmektedir.
Evet, Akdeniz bölgesinde yetişen zeytinlerin hiçbirisinin 14-15 kg zeytinden 1 kg yağ elde edilmiş olduğu gerçeği aşırı şüpheyi beraber getirmektedir.
Sonuç olarak içinde bulunduğumuz zeytin hasat döneminde bazı zeytinyağı fabrikaları üzerindeki şaibe ve şüpheli durumun ağırlık kazanmasıdır.
Diğer taraftan söz konusu fabrikalarda 1 kg yağ için alınan 350 TL sıkma ücreti de hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu noktasında üreticiler üzerinde ciddi bir rahatsızlık yaratmaktadır. Üretici soruyor: Bu fiyatları kim belirliyor? Tarım teşkilatımız, ziraat odaları, Tüketici Hakem Heyeti, tüketici koruma dernekleri, insan hakları il kurulları bu fiyat belirlenmesinde niçin bu işin içinde değiller diye ateş püskürüyor üreticiler.
“Bizim hakkımız kim koruyacak? Neden işletme sahibinin tasarrufuna ve keyfiyetine bırakılıyor bu işler?” diyor üreticiler.
Diğer taraftan üreticinin işletmeye getirdiği zeytinde yağ oluşturulduktan sonra zeytinin artıklarından prina üretiliyor ve o atıklardan yakıt elde ediliyor. O atıklar da mühim değeri vardı. O değerin bedeli de ödenmiyor üreticilere.
SONUÇ VE ÜRETİCİNİN KAÇINILMAZ TALEBİ:
Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerimiz, Makine Mühendisleri Odası iş birliği içinde tüm zeytinyağı işletmelerinin teknik bakımdan ve diğer hususlardan doğru çalışıp çalışmadığının, dürüst hareket edip edilmediğinin tespiti acilen yapılmalıdır.
Esasen işletmelerde mutlaka laboratuvar olmalı, öncelikle ilk analiz, 1 kg zeytin alınarak 1 kg zeytinden ne kadar yağ elde edildiği ön tespit olarak ortaya konmalıdır. Bu miktara göre çıkan yağın hesabı üzerinden üreticiye yağ verilmelidir.
Bana göre tüm zeytinyağı işletmelerinde bir laboratuvar olmalıdır. Fabrikaya G.S.M. ruhsatı verilirken laboratuvar şartı konmalıdır.
