"Savaş ve Barış" (1869) ve "Anna Karenina"nın (1873-1877) yazarı Lev Tolstoy (1828-1910) son günlerinde 48 yıllık eşi Sofiya (1844-1919) ile şiddetli bir görüş ayrılığına düşmüştü... Sofiya kocasına "Sana o kadar kızgınım ki Anna Karenina gibi kendimi tren altına atarak hayatıma son vereceğim!" demiştir... Sofiya'nın Tolstoy ailesinin ünlü evinin komşusu olan göletin buz gibi sularına kendini atarak intihar girişimi de güçlükle engellenmiştir...
Eşinin el yazılarının (kitaplarının) kopyalarını çıkarmakla ünlü Sofiya, kocası Tolstoy'un 1910'da vasiyetini değiştirmesini ve eserlerinin telif haklarından gelecek geliri reddetmesini kabullenememişti, içine sindirememişti...
Tolstoy'un ölümünden dört yıl sonra Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı cehennemine sürüklendiği 1914'te Rusya Halk Meclisi Duma Lev Tolstoy'un 1910'da imzaladığı vasiyetini iptal ederek yazarın eserlerinin tüm telif haklarını dul eşi Sofiya'ya geri vermiştir...
1910 sonbaharında evde çıkan şiddetli kavgalara dayanamayan yüksek tansiyon, yüksek nabız hastası Tolstoy evden kaçmış, Rusya'nın Kasım soğuğunda, yüksek ateş ve zatürre kurbanı olmuştu...
Sofiya Andreyevna Tolstaya ile Lev Tolstoy'un evliliğinde 13 çocukları dünyaya gelmişti.
Bu çocuklardan sekiz tanesi yetişkinliğe kadar hayatta kalmış, beş tanesi ise bebeklik veya çocukluk döneminde vefat etmişti.
"Savaş ve Barış" ve "Anna Karenina""nın yazarı Lev Tolstoy ile yakın dostu Vladimir Çertkov'un (1854–1936) Telyatinki köyündeki komünal yaşam girişimleri ve kibbutz hareketi, toprak mülkiyetini reddeden kolektif tarım ve ortak yaşam idealleriyle birbirine bağlanır.
İlk “ortak yaşama hareketinin” esin kaynağı Thomas More”un (1478-1535) 1516’da yayınlanan "Ütopya" adlı kitabıdır...
1871'de iki ay süreyle gerçekleşen 50 bin insanın katıldığı Paris Komünü bu fikirlerin ilk uygulandığı yerdir...
Paris Komünü 18 Mart – 28 Mayıs 1871 tarihleri arasında (yaklaşık 72 gün) gerçekleşmiştir.
Bu yerleşimlerde Ütopya’da denildiği gibi, hiç kimsenin hiçbir şeyi yoktur, ama herkes zengindir. Kimse kimseye muhtaç değildir... Kimse zengin değildir, kimse yoksul değildir...
1910 yılında Filistin'deki Degenia Alef adlı kibbuzt da bunlardan biridir... Degenia Alef (orijinal adıyla Degania Alef), 1910 yılında kuzey İsrail'de kurulan ilk tarım tabanlı kibbutz (kolektif yaşam ve üretim topluluğu) olarak bilinir.
Günümüzde Taberiye Gölü (Celile Denizi) kıyısında varlığını sürdüren yerleşim, siyonist işçi hareketinin ortak mülkiyet ve dayanışmaya dayalı ilk komün modelini oluşturmuştur.
Kuruluş Tarihi ve Yeri: 1910 yılında, Taberiye Gölü'nün güney ucunda, Şeria Nehri'nin gölden çıktığı noktada 12 genç Yahudi göçmen tarafından kurulmuştur
1952'de Yahudi asıllı Mathilda Serrero ile evlenen ve 1958'de İsrail'e giderek kibbuztları inceleyen Yaşar Kemal izlenimlerini Cumhuriyet gazetesine yazmıştı:
“Yetmişiki milletten kopup gelmiş insanlar, on yıldır İsrail’de bir arada, bir potada erimeye çalışıyorlar. Küçücük avuç içi kadar bir toprakta insanoğlunun hayattaki en görülmeye, en üzerinde durulmaya değer olaylardan biri cereyan ediyor. İsrail, kapitalizm ile en ileri sosyalizmin yan yana yaşadığı bir yer... Paranın bulunmadığı, her insanın gücü yettiği kadar istihsal, ihtiyacı kadar istihlak ettiği Kibust var.”
Tolstoy ve Çertkov
Vladimir Çertkov Tolstoy’un eserlerinin ve düşüncelerinin Rusya sınırlarının dışına yayılmasında büyük pay sahibidir. Tolstoy'un el yazmalarının ve telif haklarının yönetimi konusunda yazarın karısı Sofiya Tolstoy ile büyük çatışmalar yaşamış, bu durum aile içinde derin krizlere yol açmıştır
19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Rusya'da filizlenen Tolstoycu hareket, özel mülkiyetin kaldırılması ve bedensel emekle şatafatsız, her tür lüksü ve her tür konforu reddeden bir yaşam sürülmesi fikriyle İsrail'deki ilk kolektif yerleşimler olan kibbutzların kurucu felsefesine doğrudan ilham vermiştir.
Telyatinki ve Vladimir Çertkov: Tolstoy'un en yakın takipçisi ve yayımcısı Vladimir Çertkov, Tolstoy'un malikanesi Yasnaya Polyana'nın hemen yakınındaki Telyatinki köyünde bir arazi satın alarak Tolstoycu ilkelerle yönetilen bir topluluk ve yayıncılık merkezi kurmuştur.
Bu yerleşim, Tolstoy'un, sade, konforsuz yaşam, vejetaryenlik ve ortak üretim fikirlerinin pratikte uygulandığı en önemli merkezlerden biri haline gelmiştir
Tolstoycu Komünler: 1880'lerden itibaren Tolstoy'un fikirlerini benimseyen aydınlar ve köylüler, Rusya'nın çeşitli bölgelerinde ve yurt dışında kendi kendine yeten tarım komünleri kurmuştur. Bu topluluklar devleti, kiliseyi ve özel toprak mülkiyetini reddederek herkesin el emeğiyle üretime katıldığı eşitlikçi bir düzeni savunmuştur.
Tolstoy'un fikirlerinin Kibbutz Hareketine Etkisi: 20. yüzyılın başlarında Filistin'e göç eden ve ilk kibbutzları (örneğin 1910'da kurulan Deganya Alef) inşa eden Doğu Avrupalı genç Yahudi öncüler, Rus popülizmi ve Tolstoy'un felsefesi ile yetişmişlerdir. Toprağa dönüş, fiziksel emeğin kutsallığı ve ortak mülkiyet gibi temel kibbutz değerleri, Tolstoy'un Telyatinki ve Yasnaya Polyana çevresinde şekillenen yaşam pratiğiyle büyük ölçüde örtüşmektedir.
Leo Tolstoy'un ahlak felsefesi ve kırsal yaşamı önceleyen idealleri, Filistin'deki erken dönem kibbutz hareketinin ideolojik temelleri üzerinde güçlü bir etki yaratmıştır.
Tolstoy'un Kibbutz İdeolojisi Üzerindeki Etkisi
El Emeğinin Onuru: Tolstoy, aristokrasi ve entelektüalizmin insanlıktan ahlaki bir kopukluk yarattığına inanıyordu ve bireylerin fiziksel iş yapmaları ve başkalarını kendileri için çalıştırmayı en aza indirmeleri gerektiğini savunuyordu.
Bu, yerleşimcilerin dışarıdan ücretli işçi tutmak yerine toprağı kendilerinin işlemesi gerektiği yönündeki erken dönem kibbutz ısrarını doğrudan yansıtıyordu.
Tarımcılık ve Yeniden Bağlantı: Tolstoy'un köylü kültürünü ve "Ana Rusya"yı romantize etmesi, Yahudi-Siyonist düşünürlere—özellikle de İşçi Siyonist hareketinin manevi babası A.D. Gordon'a—ilham verdi.
Gordon, Tolstoy'un etik anlayışını, fiziksel ve tarımsal çalışmayı Yahudi halkının ruhsal ve ulusal yenilenmesi için elzem gören "Emek Dini"ne entegre etti.
Toplumsal Eşitlikçilik: Tolstoy'un anti-kapitalist, tarımsal ve toplumsal görüşleri, sosyalist ve anarşist düşünürlerle birlikte, özel mülkiyetin reddedilip ortak emek ve karşılıklı sorumluluğun benimsendiği Degania gibi erken dönem kibbutzlarının kolektif ahlakını şekillendirmeye yardımcı oldu.
Tolstoy'un Son Günlerini konu alan harika film: The Last Station 2009
Bir başka film tavsiyesi: L'argent- Para (1983) Robert Bresson
Tolstoy'un masum ve kötü talihli bir insanın hayatının, art niyetli, kötü niyetli insanların hayatına girmesiyle birlikte, nasıl mahvedildiğine ilişkin "Sahte Para" adlı eserinin uyarlaması...
Başlangıçta tümüyle masum bir adam iftira kurbanı olarak işini,eşini kaybediyor... Olaylar zinciri-silsilesi masum bir insanın bir suç makinesine, caniye, canavara dönüşmesiyle gelişirken, küçük suçların genelde çığa dönüştüğünü ve büyük suçları doğurduğunu söylüyor bize Tolstoy... Cezaevlerinin de suçluları cezalandırmak, yeni suçlar işlemekten vazgeçirmek yerine yeni ve daha korkunç suçlara teşvik ettiğini, yönelttiğini görüyoruz bu hikayede... Yine bu hikayede gidebilecek yeri ya da kimsesi olmayan sabıkalı kişilerin cezaevine geri dönebilmek için yeni suçlar işlemeye yatkın olduğu anlatılır...
