Antalyalı Noel Baba’yı sahiplenmeli

Noel Baba Aralık ayının vazgeçilmez simgelerinden. Kırmızı giysileri, aksakalı ile caddelerde boy gösteren sevimli ihtiyarı tanımayan yoktur. Çocukların rüyalarını, hayallerini süsler. Hediyeler dağıtır, umut dağıtır.

Pek kimse bilmez Noel Baba'nın Antalyalı (Demre) olduğunu. Dünyada Noel Baba olarak tanınan; Hristiyan dininde yardımın, alçak gönüllüğün sembolü Aziz Nikolas'ın Patara Antik Kenti'nde M.S. 243 'te doğduğu da pek bilinmez.

İnsanlara yardım severliği ile halkın sevgisini kazanan Aziz Nikolas, M.S. 285'te Myra (Demre) kentine yerleşti. Aynı yıl Myra Piskoposluğu’na seçildi. M.S. 6 Aralık 326 yılında ölümünden sonra bu kilisenin içine gömüldü. Her yıl 6 Aralık'ta Ortodoks mezhebine inancına mensup çok sayıda ziyaretçi, Aziz Nikolas’ın (Noel Baba) ölümünü anmak için Demre'ye gelir ve geniş katılımlı bir ayin düzenlenir.

Rivayete göre evlenme çağında olup da çeyizlerini yoksulluktan hazırlayamayan 3 kız kardeşe Piskopos (Noel Baba) gizlice maddi yardımda bulunmak ister. Pencerelerin kapalı olduğunu gören Noel Baba para kesesini bacadan atar. Noel Baba’nın bacadan girip hayalleri gerçekleştirmeye yardımcı olma hikayesi burada başlar. Özellikle çocukların, yoksulların, yolcuların ve denizlerin koruyucusudur Noel Baba.

Amerika'da yaşayan bir dostum Noel Baba hakkında bakın neler yazmış:

"Noel Baba’nın Patara’da doğmasıyla başlayan, Myra'da Saint Nicholas olması, M.S.325'te İznik Konsülü, 12 yıllık Besarabya sürgünü ve 370'te vefatıyla şekillenen hikayesi, önce Moskova Ortodoks Kilisesi’nin, ardından 1087 yılında Bari'li 62 denizcinin Myra kilisesinden kemiklerini çalıp İtalya'ya getirmesi ve Bari Bazilikasına gömülmesiyle Katoliklere de mal olmuş (Vatikan 1929 yılında Azizlik ve Bazilika unvanını tanımış). Rusların "Svyatoy Nikolai"sı Hollandalı tüccarlar tarafından "Sint Niklaas/SinterKlaas" olarak o ülkeye taşınmış. Zamanla Avrupa'da bazı şehirler St. Nicholas'ı aziz olarak benimsemiş ve 17. Yyüzyılda New Amsterdam (bugünkü New York) kurulurken Noel Baba’yı ölüm gününde anma adeti (6 Aralık) Amerika kıtasına da uzanmış. 1809’da bir New York gazetesi Noel Baba’yı New York'un azizi ilan etmiş. 1820’lerde Harper's Weekly dergisi Noel Baba’yı çizgi roman kahramanı yapmış, ismi de Sinterklaas'tan Santa Claus'a dönüşmüş. Önce geniş kenarlı dev şapkası, Flaman pantolonu ve piposuyla muzur bir tipleme ile sunulan Santa Claus, dergiye alınan Finli bir ressam tarafından Ren geyikleriyle çekilen kızağına ve kış manzaralarına kavuşturulmuş. Ortodoks kökeniyle bir de eşi olmuş. Ancak Vatikan'ın Santa Claus'u dini amaçlarla kullanma politikası ortaya çıkmış, işin ticari boyutu da ön plana çıkmaya başlamış, Macy's mağazası Santa figürünü Christmas dönemi reklamlarında kullanmaya başlamış ve 1929'dan itibaren 6 Aralık yerine 24 Aralık akşamı ve Noel günü adeti birçok ülkede yerleşmiş. Hollanda hala 5 Aralık akşamını Noel olarak kabul eder. İtalya ve Ortodoks ülkeler de İsa'nın doğumu bağlamında 6 Ocak gününü Noel'den bağımsız kutlar.

Santa Claus'u kullanmada 1909’lerin başlarında ayrıca Coca Cola devreye giriyor. Huddon Sundblom adlı şirket ressamı, Santa Claus'u Coca Cola şişesi gibi giydirmiş, Cola reklamlarında kullanmaya başlamış. Nihayet, bugün Adıyaman'da, Sinop'ta, Şebinkarahisar'da, bilmem nerede bazı garibanlar, Noel Baba diye Coca Cola gibi giyinip Milli piyango bileti satıyor. "

Dostumun yazdıkları dünyanın Noel Baba'yı nasıl sahiplendiğini gösteriyor. Ancak Pataralı (Demreli)Noel Baba'yı sahiplenmek ülkemizde kimsenin aklına gelmiyor. Antalyalı da Noel Baba'yı pek değerlendirmiyor. Babanın Antalya doğumlu olması, bu topraklarda yaşaması değerlendirilmiyor.Ülke turizmine, Antalya'ya katkısı üzerinde de pek kafa yorulmuyor.

Antalya turizm açısından dünyanın önde gelen şehirlerinden. Ancak Antalya'nın turizm açısından özellikleri sıralanırken her nedense Noel Baba'nın Antalya'nın ilçesi Demre'de, yaşadığı ve mezarının orada bulunduğu göz ardı ediliyor.

Pek çok ilimiz Nasrettin Hoca’yı "kendi memleketlisi" olarak sahiplenip heykellerini dikerken, Antalyalılar, Noel Baba'yı yeterince sahiplenmiyor, bir heykeli dahi dikmiyor. Akademisyen bir dostum "Noel Baba’ya sahip çıkıp, heykeli yapılmalı. İnsanlar sırf onu görmek için dünyanın her yerinden Antalya'ya gelir. Turist çekiciliği açısından Antalya en üst sıraya yükselir" diyor.

"Turizmde kazanan her zaman gerçeği olan değil, hikâyeyi anlatabilendir" diyor bir turizmci dostum da. Ve ekliyor: "Avrupa, Aziz Nikolas'ı iyilik, paylaşma, çocuk sevgisi ve merhamet üzerinden evrensel bir masala dönüştürdü. Noel Baba bugün dini kimliğinden çok, insani değerlerin sembolü olarak algılanıyor. Türkiye ise bu figürü yalnızca 'tarihi bir şahsiyet' olarak ele aldı. Oysa turizm, müze panolarıyla değil, yaşayan anlatılarla büyür."

Gerçekten de Aziz Nikolas, günümüzde yalnızca Hıristiyan dünyasının değil, insanlığın ortak değerlerini temsil eden tarihsel bir figür. Bu gerçek net biçimde anlatılamadığı için Noel Baba sembolik anmalarla geçiştiriliyor. Demre'de zaman zaman düzenlenen törenler, birkaç müze ziyareti turizm ürünü değil. Turizm alışkanlık yaratır. Her yıl aynı tarihte, aynı içerikte, aynı kalitede devam eden festivaller ister.

Avrupa şehirlerini kışın cazibe merkezine dönüştüren Noel pazarlarıdır. Avrupa'nın kış turizmini ayakta tutan en güçlü ekonomik, kültürel ayaklardan biridir Noel pazarları. Bu tablo, yalnızca bir "kutlama" değil, planlanmış, sahiplenilmiş ve sürdürülebilir bir turizm modeli sonucudur.

Türkiye çok daha güçlü bir model kurabilir. Anadolu'nun kültürüyle harmanlanmış kış pazarları ve gastronomi festivalleri oluşturabilir. Aziz Nikolas teması; kış turizmi, inanç turizmi, kültür ve gastronomi turizmi ile birlikte ele alındığında, Antalya gibi yaz ağırlıklı bir destinasyon için mevsim kırıcı bir kaldıraç haline gelebilir.

Demre, sadece yazın uğranan bir durak değil, kış aylarında da ziyaretçi çeken bir merkez olabilir, Noel Baba'nın doğduğu şehir de bu potansiyeli en iyi şekilde değerlendirerek turizmden daha büyük pay almamız da mümkün olabilir. Antalya da dünyada en çok ziyaret edilen şehirler listesinde daha ön sıralarda yer alabilir.

Noel Baba'nın Antalyalılar tarafından sahiplenilmesi ve heykelinin havaalanına dikilmesi halinde, yurtdışından uçakla Antalya'ya gelen yolculara Antalya hava sahasında THY kaptanı "Sayın yolcularımız dünyanın en güzel en çok ziyaret edilen şehirlerinden ve Noel Baba'nın memleketi Antalya'ya hoş geldiniz" diyebilir.