MESEM, Çocuk İşçi, hayata başlama yaşı…..

MESEM yani meslek edindirme lisesi yani çıraklık okulu. 90'lı yıllarda Anadolu Lisesi çılgınlığı başlamıştı. “Her öğrenciye üst düzey eğitim verir, İngilizce’yi ana dili gibi konuşur” filan deniyordu. Bu okullardan mezun olan çocuklar çok iyi üniversitelere gidecekti. Antalya Koleji’ne para veremeyenlerin hava atma mecrası haline gelmişti. Bağış paralarının miktarı gazetelere haber oluyordu. Tabiri caiz ise her çocuk potansiyel doktor, avukat, mühendis, mimar olacaktı.

Gariban esnaf bile çoğunun hayatını bu okulla kurtaracağına inanır hale gelmiş, kendi yarattığı markayı büyütmeyi, sürdürmeyi düşünmemişti. Özellikle sanayi sektörü tukaka ilan edilmiş, oraya “okuyamaz” denen çocuklar için zorunlu istikamet olarak bakılır olmuştu. Ne oldu? O doktorların, mühendislerin bindiği arabayı tamir edecek usta kalmadı. Kabul ederseniz ki üniversite sınavını kazanamayan bir çocuğu da sanayiye verseniz o saatten sonra çok fazla bir şey olmuyor, yani meslek eğitiminin erken başlaması gerekiyor.

Siz bakmayın orkestra şefi İbrahim Yazıcı, 19 yaşında başlamış klasik müzik eğitimine. Evet iyi bir orkestra şefi olmuştur ama özel yetenekler başkadır. Şimdi sanayide sıkıntı başlayınca devlet olaya el attı. Eğitim mi? Liselerin tamamı Anadolu İmam Hatip Lisesi’ne dönüştü. Bütün liselerde artık İngilizce yerine Arapça tedrisat mı başladı bilemiyorum. Ama İmam Hatip Lisesi başka bir şeydir, eğitim başka bir şeydir, çünkü din eğitimi başka bir şeydir, toplumsal eğitim başka bir şeydir falan. Bu benim bakış açım.

Son yıllarda baktığımız zaman devlet uyandı. Artık çocukların mesleklere yönlendirmesi ihtiyacını hissetti. Geriye dönmek istiyorum, 2000'li yıllarda bir çalışma yapmışlardı. (Zaten her bakan yapar ya) İlkokul 4. sınıfta çocuklar yeteneğine yönlendirilecek, spor veya sanatta yeteneği varsa ona göre eğitim verilecekti. Hatta şöyle diyordu özetle; Eğer çocuk piyano çalacaksa ve okulda piyano yoksa okul bunu tedarik eder. Bu kadar iddialı yani. Şimdi ne oldu orada ne işlemedi ne işledi bilmiyorum da son yıllarda baktığımız zaman çıraklık okulunun yani MESEM yani Meslek Edindirme Merkezi’nin öne çıkarıldığını görüyoruz.

Bir şey daha hatırlayalım, EYT muhabbeti dönerken “çırakken yapılan sigortalar çalışmadan sayılsın biz de erken emekli olalım” diye bir ayağa kalkan bir kitle de olmuştu ama o beklentiler karşılanmadı. Şimdi MESEM sistemi bir kitle tarafından yeniden gündeme taşınıyor. Diyorlar ki; “çocuk cinayetine sebep oluyor, eğitim staj adı altında çocuk işçi çalıştırılıyor, çocuklar ölüyor, çocuklar ölmesin”.

Şimdi, doğumun içinde ölüm var. Birileri gibi “fıtrat” demiyoruz, “bu mesleğin gerçeği” demiyoruz, yanlış anlaşılmasın da bu ülkede iş güvenliğinin nasıl uygulandığını da yaşayarak görenlerdeniz.

18 yaşından sonra çırak yetişmediğine göre, olsa da peki “iyi usta” yetişmeyeceğine göre, arabamızı kime emanet edeceğiz? İyi ustaya. Evimizin marangoz işini kim yapacak? iyi usta. O zaman evet, 15-16 yaşında çocuklar çalışacak. Siz buna “hamallık” deyin, “kölelik” deyin filan ama sonuçta bu çocukların işe başlayıp bu işi erkenden öğrenmeleri gerekiyor. Vakti gelince kendi işini yapar hale gelmesi gerekiyor. Yani her şeyden önce zaten daha önce de yazdık geç başladığı zaman iyi usta olmaz, ama bir de hayata başlama yaşı var bunu da göz ardı edemeyiz. 19 yaşında çıraklığa başlayan çocuğun meslek öğrenip dükkan açtığı yaşı hesaplayamıyorum. Bugün doktor olmak isteyen bir çocuğun 30 yaşından önce evlenme, hayatını kurma şansı kalmadı biliyorsunuz değil mi? Bu noktaya dikkat çekmek istiyorum.