Antalya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu, belediyenin ihale, personel, gelir tahsilatı ve ödeme süreçlerine ilişkin dikkat çekici tespitleri ortaya koydu. Raporda, kira ve taşınmaz kullanım bedellerinden kaynaklanan 630,6 milyon TL’lik tahsil edilmemiş alacak bulunduğu belirtildi. Ayrıca çevre cezalarında tahsilatın yaklaşık yüzde 23’te kaldığı, belediyenin iştiraki EKDAĞ A.Ş.’den 130,8 milyon TL alacağı için yasal takip başlatılmadığı kaydedildi. Denetim raporunda bununla da sınırlı kalınmadı. Bir ihalede asgari iş deneyimi şartını karşılamayan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması, 1.043 personelin görev yeri veya unvanının değiştirilmesi ve bütçe emanetlerindeki ödemelerin kayıt sırasına göre yapılmaması da bulgular arasında yer aldı.
630 milyon TL’yi aşan kira ve taşınmaz alacağı
Sayıştay’ın raporundaki en dikkat çekici tespitlerden biri, belediyeye ait taşınmazlardan doğan alacakların tahsilinde yaşanan eksiklikler oldu. Rapora göre belediyenin 2025 yılı ve önceki dönemlerden devreden toplam 630 milyon 656 bin 957 lira 95 kuruş tutarında tahsil edilmemiş kira, ecrimisil ve taşınmaz kullanım bedeli alacağı bulunuyor. Bu tutarın 229 milyon 46 bin lirası kira alacaklarından, 68 milyon 213 bin lirası ecrimisil alacaklarından, 333 milyon 397 bin lirası ise taşınmaz kullanım bedellerinden oluşuyor. Sayıştay, borcunu zamanında ödemeyen bazı kiracılar için gerekli ihtarların düzenli biçimde yapılmadığını belirledi. Ayrıca kira borcunu ödememeyi veya geciktirmeyi alışkanlık hâline getiren bazı kiracıların sözleşmelerinin feshedilmediği ve tahliye süreçlerinin işletilmediği kaydedildi. Raporda, kira alacaklarının bir kısmı için icra takibine başvurulmadığı da belirtildi. Dahası, 11 yıldır kira borcunu ödemeyen kiracılar bulunmasına rağmen bu kişilerin tahliye edilmediği tespit edildi. Belediye, gerekli çalışmaların yapıldığını bildirdi. Sayıştay ise tahsilatın mevzuata uygun yürütülmesini ve borçların ödenmemesi hâlinde yasal süreçlerin işletilmesini istedi.
Çevre cezalarında tahsilat yüzde 23’te kaldı
Rapordaki bir diğer önemli başlık, Çevre Kanunu kapsamında kesilen idari para cezalarının tahsilatı oldu. Sayıştay’ın incelemesine göre belediye, 2025 yılında toplam 957 milyon 3 bin 700 lira 56 kuruş tutarında çevre idari para cezası tahakkuk ettirdi. Ancak yıl sonuna kadar tahsil edilen tutar 220 milyon 809 bin 972 lira 85 kuruşta kaldı. Böylece tahsilat oranı yaklaşık yüzde 23 olarak gerçekleşti. Vadesi geçtiği hâlde tahsil edilemeyen alacak stokunun yaklaşık 736 milyon TL seviyesinde olduğu belirtildi. Raporda, özellikle atık taşıma kabul belgesi olmadan hafriyat toprağı ve inşaat-yıkıntı atığı dökülmesi nedeniyle uygulanan cezaların takibinde sorunlar yaşandığı aktarıldı. Sayıştay, ödemesini yapmayan borçlular için ödeme emri ve gerekli durumlarda haciz gibi cebri tahsilat işlemlerinin zamanında başlatılmadığını tespit etti. Alacak takip süreçlerinin önemli ölçüde tahakkuk aşamasında kaldığı ve yasal takip adımlarında gecikmeler yaşandığı ifade edildi. Belediye, tahsilat oranlarının düşük kalmasını devam eden davalara, mahkeme kararlarına ve kurum içindeki evrak akışına bağladı. Ancak Sayıştay, dava açılmasının tek başına tahsilatı durdurmadığını, bunun için mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı vermesi gerektiğini belirtti. Raporda, tahsilata hukuki engel bulunmayan alacaklar için yasal takip mekanizmalarının etkin biçimde işletilmesi gerektiği vurgulandı.
EKDAĞ’dan 130,8 milyon TL alacak için takip başlatılmadı
Sayıştay raporunda, Antalya Büyükşehir Belediyesinin iştiraki EKDAĞ A.Ş.’den olan alacakları da yer aldı. Kurum kayıtları ve dosyalar üzerinde yapılan incelemede, şirketin elektrik borcu, kira, ecrimisil ve taşınmaz kullanım bedeli gibi kalemlerden kaynaklanan birikmiş borçları bulunduğu belirlendi. Rapora göre EKDAĞ A.Ş.’den 89 milyon 349 bin 458 lira 90 kuruş anapara ve 41 milyon 480 bin 991 lira gecikme zammı olmak üzere toplam 130 milyon 830 bin 449 lira 90 kuruş alacak bulunuyor. Sayıştay, belediyenin bu alacağı tahsil etmek amacıyla icra takibi veya dava açma gibi yasal yollara başvurmadığını tespit etti. Raporda, belediye şirketlerinin ayrı tüzel kişiliğe sahip olduğu ve iştirak olmalarının alacak takibinde muafiyet sağlamadığı hatırlatıldı. Belediye, bulguya katıldığını ve tahakkuk, tahsilat ile takip süreçlerinin daha dikkatli yürütüleceğini bildirdi. Sayıştay ise alacakların yasal süreler içinde tahsil edilmesini, gerekli icra ve dava süreçlerinin başlatılmasını ve süreçte ihmali bulunanlar hakkında gerekli idari işlemlerin yapılmasını istedi.
İhalede 5,7 milyon TL’lik iş deneyimi eksikliği
Rapordaki bir diğer bulgu, araç ve iş makinesi kiralama ihalesindeki yeterlik değerlendirmesiyle ilgili oldu. Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen ihalede, 1 milyar 140 milyon 926 bin 560 TL teklif veren isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin akaryakıt ve sarf malzemesi gibi mal alımı kalemlerini de içerdiği belirtildi. Sayıştay’a göre söz konusu kalemler hizmet alımına ilişkin iş deneyimi hesabından ayrıştırıldığında pilot ortağın sağlaması gereken asgari tutar karşılanmadı. İhale şartlarına göre pilot ortağın en az 159 milyon 729 bin 718 lira 40 kuruş iş deneyimi sunması gerekiyordu. Ancak ayrıştırılıp ihale tarihine göre güncellenen belgenin tutarı 153 milyon 943 bin 919 lira 56 kuruş olarak hesaplandı. Böylece 5 milyon 785 bin 798 lira 84 kuruşluk eksiklik ortaya çıktı. Buna rağmen teklif değerlendirme dışı bırakılmadı. Belediye, başka bir kamu idaresince düzenlenen resmî belgenin ihale komisyonunca mevzuata uygun değerlendirildiğini savundu. Sayıştay ise belgedeki hizmet kapsamına girmeyen kalemlerin ayrıştırılması ve asgari yeterliğin buna göre hesaplanması gerektiği sonucuna vardı.
1.043 personelin görev yeri veya unvanı değiştirildi
Sayıştay raporunda personel alım süreçlerine ilişkin tespitler de dikkat çekti. Rapora göre belediyenin personel alımından sorumlu İnsan Kaynakları A.Ş. aracılığıyla beden işçisi, temizlik işçisi ve haşere ilaçlama işçisi gibi unvanlarla işe alınan bazı çalışanların, kısa süre sonra farklı görevlerde ve birimlerde çalıştırıldığı görüldü. 2020-2025 döneminde bu şekilde görev yeri veya unvanı değiştirilen personel sayısı 1.043 olarak belirlendi. Bunların 17’sinin 2025 yılında gerçekleştiği raporda yer aldı. Raporda örnek olarak temizlik işçisi olarak alınan bazı personelin halkla ilişkiler görevlisi, büro personeli, bilgisayar öğretmeni veya haber spikeri; haşere ilaçlama işçisi olarak alınan bazı personelin ise antrenör, kontrolör ya da çevre mühendisi olarak görevlendirildiği belirtildi. Sayıştay, bu uygulamanın personel ihtiyacının doğru belirlenmesi ve işe alım süreçlerinin şeffaf yürütülmesi açısından sorun oluşturabileceğini kaydetti. Raporda, ilanların gerçek personel ihtiyacına göre hazırlanması ve aranan niteliklerin işe alımdan önce belirlenmesi gerektiği vurgulandı. Belediye, bulguya uyulacağını bildirdi. Bununla birlikte, rapordaki bu tespit her bir personelin mesleki yeterliliği hakkında ayrı ayrı verilmiş bir karar niteliği taşımıyor; denetimin odağında ilan edilen pozisyon ile sonradan yapılan görevlendirmeler arasındaki uyumsuzluk bulunuyor.
Müze ve ören yerlerinin giriş ücretlerindeki pay takip edilmedi
Raporda, Antalya’daki ücretli müze ve ören yerlerinin giriş ücretlerinden belediyeye aktarılması gereken yüzde 5’lik payın takip ve tahsil edilmesinde de eksiklik bulunduğu belirtildi. Sayıştay, Kültür ve Turizm Bakanlığının belediyeye 10 ücretli müzenin listesini ilettiğini ve bu müzelerden alınan payların aktarıldığının bildirildiğini kaydetti. Buna karşılık Bakanlığın resmî internet sitesinde Antalya’da 27 müze ve ören yerine ilişkin bilgi ve giriş ücretlerinin bulunduğuna dikkat çekildi. Ayrıca kentte gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilen ücretli özel müzelerin de bulunduğu belirtildi. Belediye, 2023 yılında Bakanlığa resmî yazıyla başvurduğunu, ancak ören yerlerinin Bakanlık bünyesinde olması nedeniyle belediyelere pay aktarılmayacağının bildirildiğini açıkladı. Daha sonraki başvurularına yanıt alamadığını da belirtti. Sayıştay ise ilgili mevzuat ve Danıştay kararları doğrultusunda, belediyenin il sınırları içerisindeki müze ve ören yerlerini tespit ederek giriş ücretlerinin yüzde 5’lik payını takip etmesi gerektiği sonucuna vardı. Bu bulguda tahsil edilemeyen toplam tutar için kesin bir rakam verilmedi.
Bütçe emanetlerindeki ödemelerde sıra uyarısı
Sayıştay’ın incelemesinde, belediyenin 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’nda kayıtlı tutarları hak sahiplerine muhasebe kayıtlarına alınış sırasına göre ödemediği de tespit edildi. Mevzuat, belirli yasal öncelikler saklı kalmak üzere, bütçe emanetine alınan tutarların kayıt sırasına uygun biçimde ödenmesini öngörüyor. Sayıştay, belediyenin bu hesabı mevzuatta belirtilen şekilde işletmediğini belirtti. Raporda, ödeme sırasına uyulmamasının alacaklıların hukuki yollara başvurmasına neden olabileceği; bu durumda belediyenin icra harcı, mahkeme gideri ve faiz gibi ek maliyetlerle karşılaşabileceği uyarısı yapıldı. Belediye, ilgili bulguya uyulacağını bildirdi. Sayıştay ise bütçe emanetlerindeki tutarların hak sahiplerine mevzuata uygun sırayla ödenmesi gerektiğini vurguladı.
Sayıştay’dan süreçlerin mevzuata uygun yürütülmesi uyarısı
Antalya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı denetim raporundaki bu yedi bulgu, belediyenin gelir tahsilatı, ihale değerlendirmesi, personel yönetimi ve ödeme süreçlerinde dikkat edilmesi gereken eksiklikleri ortaya koydu. Özellikle kira ve taşınmaz kullanım bedellerindeki 630,6 milyon TL’lik tahsil edilmemiş alacak, çevre cezalarında yaklaşık 736 milyon TL’lik vadesi geçmiş alacak stoku ve EKDAĞ A.Ş.’den 130,8 milyon TL tutarındaki alacak için yasal takip başlatılmaması öne çıkan mali başlıklar oldu. Ancak raporda belirtilen tahsil edilmemiş alacak tutarları, kendiliğinden kesinleşmiş kamu zararı anlamına gelmiyor. Benzer şekilde ihale ve personel süreçlerine ilişkin bulgular da tek başına kasıt veya yolsuzluk kanıtı olarak değerlendirilemez. Sayıştay’ın ortaya koyduğu temel beklenti, kamu gelirlerinin zamanında tahsil edilmesi, ihale ve personel süreçlerinin şeffaf yürütülmesi ve belediyenin mali işlemlerinde mevzuata uygunluğun sağlanması oldu.
