Antalya Kent Konseyi Çevre Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Güray Doğan ve Başkan Vekili Tuba E. Kökcen imzasıyla yayımlanan Ekim 2026 tarihli bültende, yaz aylarında Antalya’dan Mersin ve Adana’ya uzanan kıyılarda görülen kirlilik boyutlarına dikkat çekildi. Alanya’daki ön incelemelerde, bazı noktalarda Türkiye'nin Akdeniz kıyıları için bildirilen en yüksek değerlerin 2 ila 65 katına ulaşan mikroplastik yoğunlukları ölçüldüğü açıklandı. Kamu kurumları tarafından başlatılan denetimler ve Valiliklerin 29 büyük akarsu ağzına bariyer kurulması yönündeki adımlarının memnuniyetle karşılandığı belirtilirken, bu çabaların kalıcı bir çözüme ulaşmak için henüz yeterli olmadığı vurgulandı.
"Atık Ticareti Çevreyi Kirletme Hakkı Vermez"
Türkiye'nin 2025 yılında Avrupa Birliği'nden yaklaşık 510 bin ton plastik atık ithal ederek rekor düzeylere ulaştığına dikkat çekilen açıklamada, Avrupa Komisyonu'nun da Eylül 2026'da Türkiye'nin plastik atık yönetiminde iyileştirmelere ihtiyaç duyduğunu belirttiği hatırlatıldı.
Kısa vadeli ticari kazançlar uğruna Akdeniz'in kirletilmesine izin verilemeyeceği ifade edilerek, şehitlerin kanıyla vatan kılınan bu toprakların ve ortak doğal miras olan Akdeniz'in kısa vadeli kazançlara kurban edilemeyeceği, geri dönüşüm adı altında kirliliğin ülkeye taşınmasına izin verilmemesi gerektiği kaydedildi.
Kirlilik Tarım, Turizm, Tekneler ve Tesislerden Besleniyor
Bültende plastik kirliliğinin tek bir kaynaktan beslenmediği, her alanın kendine özgü önlemlerle ele alınması gerektiği aktarıldı. Adana'da geri dönüşüm tesislerinin alt kesimlerindeki sulama kanallarında mikroplastik miktarının 132 kata kadar arttığı ve Seyhan Nehri'ne bağlanan kanallarla saatte 5,3 milyarı aşkın parçacığın taşındığı bilgisi verildi. İskenderun Körfezi'ndeki plajlarda bulunan plastiklerin yüzde 11'inin sera örtülerinden kaynaklandığı tespit edilirken, yaz aylarında Akdeniz'de turizm faaliyetlerinin deniz çöpü miktarını yüzde 40 artırdığı, Antalya ve Muğla açıklarında deniz tabanındaki çöp miktarının gezi teknesi sayısıyla paralel yükseldiği belirtildi. Alanya'daki ön bulgulara göre ise incelenen parçacıkların büyük çoğunluğunun geri dönüşüm tesislerine özgü işlem izleri taşıdığı ifade edildi.
Sağlığı ve Gıda Güvenliğini Tehdit Ediyor
Plastiklerin zamanla parçalanarak mikroplastiklere dönüştüğü ve besin zinciri yoluyla insan sağlığını tehdit ettiği uyarısında bulunuldu. Türkiye'nin Akdeniz kıyılarında incelenen balıkların yüzde 58'inde mikroplastik saptandığı, ayrıca insan kanında ve plasentasında mikroplastik bulunduğuna dikkat çekildi. Damar plaklarında mikroplastik bulunan hastalarda kalp krizi, inme veya ölüm riskinin yaklaşık 4,5 kat daha yüksek olduğunu gösteren araştırmaların önemi hatırlatıldı.
COP31 Öncesinde 6 Maddelik Acil Eylem Çağrısı
Antalya'nın ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde kirliliğe karşı somut adımlar atılması talep edilerek öncelikli talepler sıralandı. İlk olarak dere yatakları, tarımsal atıklar, tekneler, turizm ve geri dönüşüm sektörünü ayrı ayrı ele alan kapsamlı bir Akdeniz Plastik Kirliliği Eylem Planı hazırlanması istendi. Bunun yanı sıra plastik atık ithalatının sona erdirilmesine yönelik net bir takvimin açıklanması, geri dönüşüm tesislerinin atık su deşarjlarının sürekli izlenmesi, tarımsal plastikler için üretici sorumluluğuna dayalı toplama sistemlerinin kurulması, teknelerin atıklarının kayıt altına alınması ve üniversitelerin desteğiyle bağımsız bir mikroplastik izleme sisteminin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.
