İlk kez Akdeniz Gerçek'in "Nostalji Tramvayı nostalji mi oluyor?" başlığıyla duyurduğu Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin revizyon adımı gündeme oturdu. Tarihi dokuyu korumak ve maliyetler adına teknik revizyona giren Nostalji Tramvayı hattında seferler durdurulurken, yıllar sonra tramvay bir kez daha tartışma konusu oldu. Antalya'nın toplu taşıma tarihinde Nostalji Tramvayı'nın ilk dönemi, dönemin iki belediye başkanı arasındaki farklı yaklaşımlarla başlamıştı. 5 milyon dolar maliyetle projeyi hayata geçiren dönemin Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Hasan Subaşı, sistemi şehrin önemli bir ulaşım yatırımı olarak savunurken; 1999’da görevi devralan Belediye Başkanı Dr. Bekir Kumbul, "Tramvayın akıbetini halka sormak lazım" diyerek sistemin gerekliliğini tartışmaya açmıştı. 28 Mart 1999'da hizmete giren hat, kısa sürede 150 bin yolcu taşımasına rağmen dönemin yerel siyasetinde "kaldırılsın mı, kalmasın mı?" eksenli bir referandum tartışmasını da beraberinde getirmişti. O dönem yapılan kamuoyu araştırmalarında halkın büyük çoğunluğu hattın korunması yönünde görüş bildirirken, süreç vatmanların trafik akışı içindeki tecrübeleriyle şehrin hafızasına kazınmıştı.
‘İTİRAZLARA KULAK VERİLMELİ’
1989-1999 arasında Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevini sürdüren, Antalya eski Milletvekili Hasan Subaşı Nostalji Tramvayı’nın revizyona girmesi hakkında konuştu. Subaşı, "Kent konseyi, muhtarlar ve bazı meslek odalarının tramvayın kaldırılmasına itirazı olduğuna göre kulak vermek yararlı olur diye düşünürüm. Dar bir alanda Kalekapısı ve Işıklar gibi kentin geleneksel ve tarihi çarşı merkezinde sessizce gidip gelen taşıma aracı, alışkanlıklar yaratmış yoğun kullanılan bir toplu taşım aracı olmuştur. Tramvayın amacı, kent merkezine giren özel araçların sayısını azaltarak trafiğe ve ticari yaşama olumlu katkı sağlamaktı. Sanıyorum yararlı da olmuştur. Eğer yıllar sonra ortaya çıkan bazı sorunları gidermek mümkünse, faaliyet göstermesi için yoğun istekleri karşılamak doğru olur diye düşünüyorum" dedi.
TARİHİ MİRASIN ÜZERİNDEKİ RİSKLER BELGELENDİ
1999 yılında siyasi ve ulaşım modeli olarak tartışılan tramvay hattının durumu, 27 yılın ardından teknik ve koruma odaklı bir zemine taşındı. Gebze Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ferit Çakır'ın 2023 yılında hazırladığı teknik rapor, tramvay geçişlerinin tarihi Kalekapısı burçlarında oluşturduğu titreşimin, yapıların kiremit ve harç dokusuna zarar verdiğini ortaya koydu. Antalya Rölöve ve Anıtlar Bölge Müdürlüğü'nün de resmi değerlendirmeleriyle desteklenen bu teknik veriler, sistemin mevcut haliyle kullanımının tarihi miras üzerinde oluşturduğu riskleri belgeledi.
‘NOSTALJİ’YE DOKUNMAYIN’ TALEBİ
Başkan Vekili Büşra Özdemir idaresindeki Antalya Büyükşehir Belediyesi de maliyetler ve tarihi dokuyu korumak açısından modernizasyon tercihini masaya koydu. İlk kez konu Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanı Nurettin Şengül gazetemize açıkladı. İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi tarihi dokuya zarara ilişkin tespitler ışığında atılan adıma destek verirken, kentte ‘Nostalji Tramvayı’na dokunmayın’ talebi de yükselmeye başladı.
NÜRNBERG İLİŞKİLERİ VE GEÇMİŞTEN BUGÜNE UZANAN HAT
Tarihi sürecin kökenleri, Almanya'nın Nürnberg şehri ile imzalanan kardeş şehir protokolünün ardından hızlanan temaslara dayanıyor. Nürnberg Belediyesi'nin gelecek yıl raylı sisteme geçecek olması nedeniyle Antalya'ya ek vagonlarıyla birlikte üç adet tramvayı hibe etmesiyle başlayan süreç, dönemin Antalya Büyükşehir Belediyesi Dışilişkiler Müdürü Vedat Aksak ve Protokol Müdürü Zafer Dokuyucu'nun Nürnberg'e gerçekleştirdiği ziyaretlerle resmiyet kazanmıştı. O dönemde vagonlar üzerinde yapılacak değişiklikler ve yeni boya masraflarının Nürnberg Belediyesi ile yapılan görüşmelerle çözüldüğü, yeni bir tramvay fiyatının yüksek maliyetler gerektirdiği bir ortamda bu hibenin kentin ulaşımına büyük ekonomik katkı sağladığı arşivlerdeki yerini koruyor. Bugün modernizasyon ve koruma dengesi arasında karar aşamasında olan Antalya, bu köklü ulaşım aracının geleceğini yerel dinamiklerin ve teknik raporların ışığında belirlemeye hazırlanıyor.
