Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, uzun yıllar süren çalışmalar ve müzayede takipleri sonucunda, M.Ö. 530 yılına tarihlenen nadir bir bronz sediri geri kazandı. Bu eser, 1982 yılında J. Paul Getty Müzesi tarafından İsviçreli bir sanat tacirinden satın alınmıştı. Tacir, sedirin Avrupa koleksiyonlarında uzun zamandır bulunduğunu iddia eden sahte belgeler sunmuştu. Ancak, kapsamlı araştırmalar sonucunda, eserin 1980'lerin başında Manisa yakınlarındaki bir mezardan kaçak kazılarla çıkarıldığı ve yasadışı yollarla ülke dışına kaçırıldığı kanıtlandı.
Bilimsel çalışmalar sedirin kökenini ortaya koydu
Kültür ve Turizm Bakanlığı ve J. Paul Getty Müzesi tarafından yürütülen bilimsel iş birliği, bronz sedirin tarihi ve kökeni hakkında net bilgi sağladı. Sedirin üzerindeki keten parçaları, Türk arkeologlar tarafından mezarda bulunan ahşap ve bronz levhalar ile mermer ve seramik kalıntılarıyla birebir örtüşüyor. Bu bulgular, sedirin gerçek kökenini ve tarihsel bağlamını net bir şekilde ortaya koydu.
Kültürel mirasın korunmasında önemli adım
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, bronz sedirin iadesinin sadece bir kültürel varlığın geri kazanılması değil, aynı zamanda kültürel miras kaçakçılığına karşı önemli bir zafer olduğunu belirtti. Yazgı, "Yasadışı yollarla çıkarılan her kültürel varlığın iadesi, kaçakçılara güçlü bir mesaj gönderir. Bronz sedir, yasa dışı yollarla evinden alınmış nadir bir arkeolojik eserdir. Türkiye ve Getty Müzesi arasındaki yeniden başlayan diyalog sayesinde, artık ait olduğu yerde korunacak," şeklinde konuştu.
Türkiye ve Getty Müzesi arasındaki iş birliği
Getty Müzesi Direktörü Timothy Potts, bu iadenin Türk ve Amerikalı akademisyenler arasında uzun süredir devam eden bir araştırmanın sonuçlandığını ifade etti. Potts, "Türk arkeologlarının çalışmaları, bu nadir objenin arkeolojik ve tarihi bağlamını ortaya koydu. Getty konservatörleri de malzeme ve üretim tekniğini analiz etti," dedi. Potts, Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı ve Türk arkeologlarla ilişkileri güçlendirmeye devam etmek istediklerini belirtti.
Kültürel mirasın korunmasındaki başarılar
Bu iade ile birlikte, 2024 yılında Türkiye'ye getirilen eser sayısı 36'ya ulaştı. 2018 yılından bu yana son 6 yılda toplam 7 bin 840 eserin ülkemize iadesi sağlandı. 2002 yılından bu yana ise toplamda 12 bin 155 eser Türkiye'ye geri kazandırıldı.
