Âşık Veysel: Gözleri Karanlıkta, Gönlü İnsanlığın Aydınlığında

Âşık Veysel: Gözleri Karanlıkta, Gönlü İnsanlığın Aydınlığında

Alevi–Bektaşi Kültürünün İnsan Sevgisi, Barış ve Kardeşlik Ozanı

Anadolu, tarih boyunca Yunus Emre, Pir Sultan Abdal, Hacı Bektaş Veli gibi insan sevgisini, adaleti, eşitliği ve hoşgörüyü savunan büyük düşünürler ve ozanlar yetiştirmiştir. Bu köklü kültürün Cumhuriyet dönemindeki en önemli temsilcilerinden biri de Âşık Veysel Şatıroğlu'dur.

1894 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğan Âşık Veysel, 21 Mart 1973'te Hakk'a yürümüştür. Çocuk yaşta görme yetisini kaybetmesine rağmen gönül gözüyle insanı, doğayı ve yaşamın gerçeklerini birçok gören insandan daha derin kavramıştır.

Gözleri dünyayı görmüyordu ama aklı, vicdanı ve gönlü insanlığın yolunu aydınlatıyordu.

Alevi–Bektaşi Felsefesi ve İnsan Sevgisi

Âşık Veysel, Alevi–Bektaşi kültürünün insanı merkeze alan felsefesinden beslenmiş; şiirlerinde sevgiyi, kardeşliği, eşitliği, emeği ve insan onurunu savunmuştur.

Alevi öğretisinin temel ilkelerinden olan eline, beline, diline sahip olmak, kul hakkı yememek, insanı incitmemek ve farklılıklara saygı göstermek onun düşünce dünyasında önemli yer tutmuştur.

Beni hor görme kardeşim
Sen altınsın ben tunç muyum

Bu iki dize, insanları inançlarına, mezheplerine, kökenlerine ve ekonomik durumlarına göre ayıran anlayışlara karşı verilmiş güçlü bir insanlık dersidir.

Doğa, Toprak ve Emeğin Kutsallığı

Âşık Veysel'in şiirlerinde toprak yalnızca üzerinde yaşadığımız bir yer değildir. Toprak; yaşamın kaynağı, emeğin karşılığı, bereketin simgesi ve bütün insanların sonunda buluşacağı ortak mekândır.

Kara Toprak adlı eserinde doğaya bağlılığı, alın terini, üretimi ve insanın faniliğini anlatır.

Toprak insanları zengin, yoksul, Alevi, Sünni diye ayırmaz. Herkesi besler ve sonunda herkesi bağrına alır. Bu anlayış, doğayı korumanın ve insanın kibirden uzak durmasının önemini hatırlatır.

Cumhuriyet, Eğitim ve Aydınlanma

Âşık Veysel, Cumhuriyet'in eğitim ve çağdaşlaşma anlayışına değer vermiş; Köy Enstitülerinde sazıyla, sözüyle genç kuşakların yetişmesine katkıda bulunmuştur.

Atatürk'e ve Cumhuriyet'e duyduğu saygıyı eserlerine yansıtmış; cehalete karşı bilgiyi, karanlığa karşı aydınlanmayı, ayrımcılığa karşı kardeşliği savunmuştur.

Uzun İnce Bir Yoldayım, Kara Toprak, Dostlar Beni Hatırlasın, Güzelliğin On Para Etmez ve Beni Hor Görme Kardeşim gibi eserleri, yalnızca bir dönemin değil, bütün insanlığın ortak değerlerini anlatmaktadır.

Son Söz: İnsanlık Vicdanını Kaybetmemelidir

Bugün dünyamızda savaşlar, ayrımcılıklar, inanç çatışmaları, adaletsizlikler ve doğa katliamları devam ederken Âşık Veysel'in insan sevgisine dayanan felsefesine her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır.

Ben bir araştırmacı yazar olarak Âşık Veysel'i yalnızca büyük bir halk ozanı değil, Alevi–Bektaşi kültürünün insan sevgisini, eşitlik ve kardeşlik anlayışını bütün insanlığa ulaştıran bir gönül ve düşünce insanı olarak değerlendiriyorum.

Onun en büyük mirası, insanı insana düşman etmek değil, insanı insanla kardeş kılmaktır.

Çünkü insanı yücelten ne serveti ne makamı ne de mensup olduğu inançtır. İnsanı yücelten aklı, vicdanı, sevgisi ve insanlığa bıraktığı iyiliklerdir.

Âşık Veysel'in bedeni toprağa kavuşmuş olsa da sazından yükselen sevgi, barış, eşitlik ve kardeşlik çağrısı sonsuza kadar yaşayacaktır.

Aşk ile, sevgi ile, insanlık ile…

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız