Antalya'nın 2026 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapıyor olması, kentimiz açısından yalnızca uluslararası bir prestij değil, aynı zamanda önemli bir çevre sorumluluğudur. İklim değişikliğiyle mücadelede verilen sözlerin ne ölçüde yerine getirildiği, artık yalnızca hükümetlerin açıklamalarıyla değil, uydulardan elde edilen bilimsel verilerle de değerlendirilmektedir.
Reuters’in 7 Kasım tarihli haberinde, Türkiye’deki çöp depolama alanlarından atmosfere yayılan metan gazının ulaştığı boyutlara dikkat çekilmesi bu bakımdan düşündürücüdür. UCLA araştırmacılarının uydu verilerine dayanan çalışmasına göre, Türkiye'nin en yüksek metan salımı yapan çöp sahalarında ciddi gaz kaçakları tespit edilmiştir. Araştırmada İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya çevresindeki depolama alanlarının da yer alması, sorunun yalnızca belirli kentlerle sınırlı olmadığını göstermektedir.
Metan, karbondioksitten sonra küresel ısınmaya en fazla katkıda bulunan sera gazlarından biridir. Atmosfere salındıktan sonraki ilk 20 yıllık dönemde karbondioksite kıyasla yaklaşık 80 kat daha güçlü bir ısı tutma etkisine sahiptir. Üstelik metan yalnızca iklim değişikliğini hızlandırmakla kalmaz; hava kirliliğine, insan sağlığına ve tarımsal üretime yönelik riskleri de artırır.
Bu nedenle çöp sahalarının yönetimi, artık yalnızca temizlik hizmeti olarak görülemez. Doğrudan doğruya bir iklim politikasıdır.
Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen atık yönetimi çalışmaları bu açıdan önem taşımakta. Döşemealtı’daki Kızıllı Entegre Atık Değerlendirme ve Bertaraf Tesisi ile Manavgat ve Alanya’daki tesislerde çöplerden oluşan gazın toplanarak enerji üretiminde kullanılması, çevre yönetimi bakımından olumlu uygulamalar. Ancak metanın enerjiye dönüştürülmesi, bütün gaz kaçaklarının önlendiği anlamına gelmemekte. Depolama alanlarının düzenli ölçülmesi, gaz toplama sistemlerinin geliştirilmesi ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılması da gerekli.
Öte yandan çevre mücadelesinin yalnızca büyük tesislerle yürütülemeyeceği açık. Atıkların daha evlerde, işyerlerinde ve turistik işletmelerde ayrıştırılması, geri kazanılabilecek malzemelerin çöp sahalarına ulaşmadan ekonomiye kazandırılması gerekir.
Bu noktada Muratpaşa Belediyesi’nin 2016 yılında başlattığı Çevreci Komşu Kart uygulaması dikkat çekici bir yerel yönetim örneği.
Vatandaşların evlerinde ayrıştırdıkları kâğıt, cam, plastik, metal ve diğer geri dönüştürülebilir atıkların belediye ekiplerince toplanması ve karşılığında kartlarına ekonomik değer yüklenmesi, çevre bilinciyle aile bütçesine katkıyı bir araya getirmekte. Onuncu yılına ulaşan bu uygulamayla milyonlarca kilogram atığın yeniden ekonomiye kazandırılması, yerel yönetimlerin doğru projelerle vatandaşların günlük alışkanlıklarını değiştirebileceğini göstermekte.
Burada önemli bir ayrımı da belirtmek gerekir. Ambalaj atıklarının geri kazanılması, doğal kaynakların korunması ve çöp miktarının azaltılması açısından değerlidir. Ancak çöp sahalarındaki metan oluşumunun asıl kaynağı, oksijensiz ortamda çürüyen organik atıklardır. Dolayısıyla gıda artıklarının ayrı toplanması, kompostlaştırılması ve uygun yöntemlerle değerlendirilmesi de çevre politikalarının öncelikleri arasında bulunmalı.
Antalya gibi turizm nedeniyle nüfusu ve atık miktarı mevsimsel olarak önemli ölçüde artan bir kentte bu konu daha da büyük önem taşımakta. Otellerin, restoranların, belediyelerin ve vatandaşların ortak sorumluluk üstlenmesi zorunlu.
Muratpaşa Belediyesi’nin geri dönüşüm uygulamalarının yanı sıra kıyıların korunması, plastik kirliliğiyle mücadele, su tasarrufu ve iklim farkındalığına yönelik çalışmaları da bu bütüncül yaklaşımın parçaları. Bu çalışmaların yaygınlaştırılması, diğer ilçe belediyeleriyle iş birliğinin geliştirilmesi ve Büyükşehir Belediyesi’nin atık yönetimi sistemiyle daha güçlü biçimde bütünleştirilmesi önemlidir.
COP31, Antalya için geçici bir uluslararası etkinlik olarak kalmamalıdır. Kentimizin çevre sorunlarının bilimsel verilerle ele alındığı, yerel yönetimlerin çalışmalarının somut sonuçlarla değerlendirildiği ve kalıcı çözümlerin geliştirildiği bir dönüm noktası olmalıdır.
Unutmayalım ki çevreyi korumak yalnızca uluslararası konferanslarda verilen sözlerle değil, yaşadığımız kentin sokaklarında, evlerimizde ve belediyelerimizin günlük uygulamalarında gösterilen kararlılıkla mümkündür.
Antalya'nın COP31’den gerçek kazanımı da konferansın sonunda yapılacak açıklamalar değil, gelecek kuşaklara bırakacağı daha temiz, daha sağlıklı ve yaşanabilir bir kent olacaktır.
