Türkiye’de milyonlarca çalışanı ilgilendiren hafta tatili hakları, Anayasa ve İş Kanunu hükümleriyle sıkı bir şekilde korunuyor. Yargıtay’ın emsal niteliğindeki kararları işverenlerin tatil günü uygulamalarına net bir sınır getiriyor.
Yargıtay'dan Net Karar: "Yarım Saat Çalışılsa Bile Tatil Yanar"
Anayasa’nın 50’nci maddesinde güvence altına alınan ve 4857 Sayılı İş Kanunu ile düzenlenen hafta tatili, işçinin 7 günlük periyotta kesintisiz en az 24 saat dinlenmesini zorunlu kılıyor. Yargıtay içtihatlarına göre, 7 günlük periyotta işçiye 24 saatin altında verilen izinler hukuken "kullandırılmamış" sayılıyor. Bu kapsamda dikkat çeken kurallar ve detaylar şöyle: Yarım Saatlik Çalışma Bile Yeterli: İşçinin hafta tatili gününde sadece yarım saatliğine bile işe çağrılması veya fiilen çalıştırılması, o günün tatil hakkını tamamen ortadan kaldırıyor ve o gün hiç tatil yapılmamış kabul ediliyor. Onaysız Mesai Yapılamaz: Personelin rızası ve yazılı onayı olmadan hafta tatilinde mesai yaptırılması mümkün değil. Ücret Hakkı: İşçinin kendi onayıyla tatil gününde çalışması durumunda, çalışana normal yevmiyesine ek olarak bir günlük tam ücret ödenmesi yasal bir zorunluluk oluşturuyor.
45 Saat Kuralı ve Çalışılmış Sayılan Haller
İş Kanunu'na göre haftalık yasal çalışma süresi en fazla 45 saat olarak uygulanıyor. İş sözleşmelerinde aksi belirtilmediği sürece bu süre haftanın günlerine şu şekilde dağılıyor:
Haftada 6 gün çalışılan iş yerlerinde: Günlük mesai 7,5 saat, hafta tatili 1 gündür.
Haftada 5 gün çalışılan iş yerlerinde: Günlük mesai 9 saat, hafta tatili 2 gündür.
Öte yandan, işçinin hafta tatiline hak kazanabilmesi için önceki 6 günü çalışarak geçirmesi gerekse de bazı durumlar fiilen çalışılmasa dahi "çalışılmış" kabul ediliyor:
Kanuni ve sözleşmesel ücretli/ücretsiz tatiller.
Evlilik, evlat edinme, ölüm (anne, baba, eş, kardeş, çocuk) ve babalık izinleri.
İşveren tarafından verilen idari izinler ile hekim raporlu hastalık ve istirahat süreleri.
Turizm Sektörüne Özel 10 Günlük İstisna
Geçtiğimiz yıl yasalaşan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan turizm işletmesi belgesi alan konaklama tesislerini kapsayan düzenlemede ise esnek bir kural uygulanıyor. Bu tesislerde, işçinin yazılı talebi ve onayı şartıyla personel 10 güne kadar aralıksız çalıştırılabiliyor ve hafta tatili 11’inci günde kullandırrılabiliyor. Bu uygulamanın ardından benzer taleplerin diğer bazı sektörler tarafından da gündeme getirildiği belirtiliyor.
