Prof. Dr. Fetullah Arık, Türkiye'de obruk tehlikesi taşıyan il sayısının geçen yıl AFAD ile birlikte 16 olarak belirlendiğini belirtti. Arık, "Bu illerin büyük çoğunluğunda bu yıl obruklar görüldü." diyerek mevcut durumu açıkladı. Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama Araştırma Merkezi ve AFAD Başkanlığı, obruklara yönelik eylem planı kapsamında tehlike ve risk haritasını güncellemek için çalışmalara devam ediyor.
tehlike ve risk haritası nasıl oluşturuluyor?
Yürütülen projelerle, duyarlılık haritası çıkarılarak, obruk oluşma potansiyeli yüksek olan bölgeler belirlenecek. Bu haritalama sayesinde, potansiyeli yüksek alanlardan düşük alanlara doğru yönlendirme yapılması hedefleniyor. Obrukların yerleşim yerlerine, tarım alanlarına ve bölgedeki yatırımlara etkisini belirlemek için detaylı analizler yapılacak.
karstlaşma ve obruk oluşumu
Prof. Dr. Arık, Türkiye'nin karstlaşmaya uygun kayaçlarla kaplı olduğunu ifade etti. Konya Kapalı Havzası’ndaki Konya, Karaman, Aksaray ve Niğde illerinde obrukların tarihsel olarak var olduğunu hatırlatan Arık, Anadolu'nun diğer bölgelerinde de benzer oluşumların arttığını vurguladı.
"Batı Anadolu'da Denizli'den sonra Manisa'da da obruklar görüldü," diyen Arık, son haftalarda Konya dışında birçok ilden obruk oluşumu haberleri aldıklarını belirtti. Eskişehir, Afyonkarahisar, Diyarbakır ve daha birçok ilde obrukların oluştuğu bildiriliyor. Geçmişten beri var olan obruklarla birlikte, geçen yıl belirlenen 16 ilde de bu yıl obrukların gözlemlendiği ifade edildi.
obrukların sebepleri neler?
Arık, obrukların karstik yeryüzü şekilleri olduğunu ve yer altında devam eden dinamik bir sistem olarak düşünülmesi gerektiğini belirtti. "Yer altındaki boşluklar, yer altı su seviyesi düştükçe genişleyebilir," diyen Arık, bu durumun obrukların oluşumuna zemin hazırladığını aktardı. Kuraklık, iklim değişikliği ve aşırı yer altı suyu kullanımı, bu sürecin hızlanmasına neden oluyor.
güncel durum ve gelecekteki projeler
Arık, günümüzde oluşan obrukların çoğunluğunun örtü çökmesi şeklinde gerçekleştiğini ve bu durumun, karstik karbonatlı kayaçların bulunduğu yerlerde örtü yükünü taşıyamadığı zaman meydana geldiğini kaydetti. Yılın başında AFAD ile yapılan toplantılarda, belirlenen illerde obruk risk haritası oluşturulması kararlaştırıldı. Öncelikle, obruk oluşma potansiyeli olan bölgelerin haritası çıkarılacak ve ardından planlama aşamasına geçilecek.
Arık, "Belirlenen illerde obruk risk haritası ortaya çıkarılacak. Tabii önce bir duyarlılık haritası çıkarılacak, yani obruk oluşma potansiyeli olan bölgelerin haritası çıkarılacak. Bunları oluşturduktan sonra da planlama devam edecek ancak bir bölgede çalışmanın yapılmış olması orada obruk sürecinin durduğu anlamına gelmez. Nitekim içinde bulunduğumuz bölgede duyarlılık çalışması yapıldı ama obruklar oluşmaya devam ediyor." şeklinde konuştu.
