Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Nisan ayında üretici market fiyatlarıyla girdi maliyetlerinde yaşanan değişiklikleri yaptığı basın açıklamasıyla değerlendirdi. Sunulan araştırmada geçen aya göre üretici fiyatlarındaki düşüş dikkat çekerken markette 39’un ürünün 28’inde artış görüldü.
Geçen aya göre en fazla fiyat farkının yüzde 256 ile havuçta görüldüğünü bildiren TZOB Başkanı Bayraktar, araştırmanın sonuçlarına dair şu bilgileri verdi:
“Havuçtaki fiyat farkını yüzde 230 ile marul, yüzde 222 ile kuru soğan, yüzde 219 ile kuru fasulye ve yüzde 216 ile nohut takip etti. Havuç 3,6 kat, marul 3,3 kat, kuru soğan, kuru fasulye ve nohut 3,2 kat fazlaya satıldı. Üreticide 14 lira olan havuç 50 liraya,12 lira 50 kuruş olan marul 41 liraya, 33 lira olan kuru fasulye 106 liraya, 32 lira olan nohut 100 liraya markette satıldı. Nisan ayında fiyatı en fazla artan ürün markette havuç, üreticide kuru kayısı olurken, fiyatı en fazla düşen ürün hem markette hem üreticide salatalık oldu.”
Geçen Aya Göre 39 Ürünün 28’inde Artış
Nisan ayında markette 39 ürünün 28’inde fiyat artışı görüldüğünü ifade eden Bayraktar, “11’inde ise fiyat azalışı görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 43 ile karnabahar oldu.
Karnabahardaki fiyat artışını yüzde 28 ile havuç, yüzde 22 ile maydanoz, yüzde 20 ile limon ve yüzde 17 ile marul takip etti.
Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 36 ile salatalık oldu. Salatalıktaki fiyat düşüşünü yüzde 30 ile patlıcan, yüzde 28 ile domates, yüzde 22 ile sivri biber ve yüzde 12 ile kabak izledi” ifadelerini kullandı.
Üretici Fiyatlarındaki Gerileme Dikkat Çekiyor
Nisan ayında üreticide 31 ürünün 8’sinde fiyat artışı olurken 17’sinde fiyat düşüşü görüldüğünü belirten Bayraktar, 6 üründe ise fiyat değişimi olmadığını söyledi.
Üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 59 ile salatalıkta görüldüğünü bildirerek şöyle devam etti:
“Salatalıktaki fiyat düşüşünü yüzde 42 ile patlıcan, yüzde 41,5 ile kuru soğan, yüzde 27 ile sivribiber, yüzde 26 ile domates ve yüzde 21 ile limon izledi. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 100 ile kuru kayısıda görüldü. Kuru kayısıdaki fiyat artışını yüzde 33 ile fındık, yüzde 31 ile elma, yüzde 13 ile Antep fıstığı izledi.”
Üretici Fiyatlarındaki Değişimlerin Nedenleri
Kayısıdaki üretici fiyat yükselişinin zirai don nedeniyle yaşanan ürün kaybından kaynakladığını ifade eden Bayraktar, bu nedenle artışın üretici gelirine yansımadığını vurguladı. Kayısı üreticisinin elinde yüzde 10 civarında ürün kaldığı tahmin edildiği bilgisini vererek, “Bu nedenle üretici fiyatında görülen bu önemli artışın üretici gelirine yansıması düşük oldu.
Nisan ayında havaların sıcak gitmesi sonucu, birim alandan alınan verim arttı. Bu da salatalık, patlıcan, sivri biber ve domatesin arzını artırarak üretici fiyatlarının düşmesine neden oldu. Kuru soğanda ise, Çukurova bölgesinde ekim alanlarının artması ve bu yıl havaların soğuk geçmesi nedeniyle yüksek rekolte beklentisi var. Bu nedenle ilk hasat döneminde kilosu 18-20 liralardan satılan kuru soğanın fiyatı 7-8 liralara kadar düştü. İç Anadolu bölgesinde ise depolarda üreticiye ait kuru soğan çok az miktarda kaldı ve sezon kapandı. Yaşanan zirai don, fındık fiyatını artırdı. Antep fıstığındaki fiyat artışının sebebi ise bölgede etkili olan kuraklık oldu” dedi.
2025 sezonunda yaşanan don felaketinin, meyve henüz dalda çiçekteyken üreticilerin kaderini etkilemeye başladığına dikkat çeken Bayraktar, don etkisiyle elma ağaçlarındaki verimin düştüğünü ifade etti. Üreticinin elindeki son ürünlerin de depolarda tükendiğini işaret ederek, ihracat kısıtlaması hakkında uyarılarda bulundu:
“Limon sezonunun sonlarına gelinirken, yaşanan don afeti ve ihracat kısıtlamalarının ardından alınan erteleme kararı, limon piyasasında da önemli bir duraklama yarattı.
Öncelikle ihracatın kısıtlanması, ardından bu kısıtlamanın 15 Mayıs’a kadar ertelenmesi, piyasayı olumsuz etkiledi. Şu anda üreticilerimiz, alım satım faaliyetlerinin neredeyse durma noktasına geldiğini belirtiyor.”
Çiftçinin Girdi Maliyetlerindeki Değişimler
Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan fiyat verilerini paylaşan Bayraktar, açıklamasına şöyle devam etti:
“Nisan ayında, Mart ayına göre DAP gübresi yüzde 1,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 0,7 oranında artış gösterdi. Buna karşın amonyum sülfat gübresi yüzde 1,6, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,3, ÜRE gübresi yüzde 0,1 oranında düştü.
Geçen yılın Nisan ayına göre son bir yılda ÜRE gübresi yüzde 35,7, DAP gübresi yüzde 34,3, amonyum nitrat gübresi yüzde 32,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 30,5, amonyum sülfat gübresi ise yüzde 21,6 oranında arttı.
Nisan ayında, Mart ayına göre süt yemi yüzde 3,1, besi yemi yüzde 3,2, son bir yılda besi yemi yüzde 25,5, süt yemi ise yüzde 25 oranında arttı.
Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 47,8 oranında artarken, tarım ilacı fiyatları da yüzde 14,94 oranında arttı.
Nisan ayında mazot fiyatı aylık olarak yüzde 2,9 oranında düşmesine rağmen, yıllık yüzde 10,1 oranında arttı.
Girdi fiyatlarında yıllık bazda en fazla artış yüzde 47,8 oranıyla elektrikte görüldü."
