Akdeniz Gerçek’in günlerdir gündeme taşıdığı atık ithalatı politikası sebebiyle sahillerin mikro-makro plastik çöplerle dolması ülke ve dünya gündeminde yer bulmaya devam ederken, geri dönüştürülemeyen atıklar Adana-Mersin hattında başlayarak Antalya’da sahilleri zehirliyor. Türkiye’deki 580 Mavi Bayrak’lı plajın 232’si, 30 marinanın da 6’sı Antalya’da bulunuyor. Türkiye'nin Akdeniz kıyılarındaki mikro-makro plastik yoğunluğunun artması ve plastik sızıntısı yaşanması, kentin dünya birinciliği unvanını ve Mavi Bayraklarını kaybetme riskini zirveye tırmandırdı. Türkiye 580 Mavi Bayraklı plajı ile İspanya’nın ve Yunanistan'ın ardından dünyada 3'üncü sırada yer alıyor. Antalya kent bazlı ölçekte dünyanın en fazla Mavi Bayrağa sahip şehir unvanını koruyor. Sahillere vuran atıkların büyük kısmının ise ithal plastiklerin geri dönüşüm süreçlerinden sızdığı uzmanlarca ifade edilirken Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) Antalya İl Koordinatörü Mustafa Ergiydiren Akdeniz Gerçek’e yaptığı açıklamada, başta Antalya olmak üzere Mavi Bayraklı plajların bayraklarını indirme riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti. Tüm yetkili kurumlarla işbirliği içerisinde olduklarını ve temizlikle ilgili teknik çalışmaların sürdüğünü ifade eden Ergiydiren konuya kalıcı çözüm arayışı içerisinde olunduğunu belirtti.
BAYRAKLARIN İNME RİSKİ BULUNUYOR
Çevresel kirliliklerin bozulduktan sonra tamir edilmesinin çok ağır maliyetler çıkardığını ifade eden TÜRÇEV Antalya İl koordinatörü Mustafa Ergiydiren,
"10 liralık bir ihmalin veya olumsuzluğun denizden ve çevreden temizlenmesi 1000 lirayı bulabiliyor. Sosyal medya ve dijital çağda kirlilik haberlerinin yurt dışı seyahat acenteleri ve uluslararası çevre örgütleri takip ediyor. Bu durumun Türkiye turizminin prestijini doğrudan etkiliyor. Plastik kirliliği riski önlenemez ve artarak devam ederse Mavi Bayrakların kalıcı olarak kaybedilme riskiyle karşı karşıyayız”
dedi.
Ergiydiren hem kirliliğin kaynağı olan illerde kalıcı tedbirler alınması hem de devlet kurumlarının yatırımlarını artırarak acil eylem planlarını kararlılıkla uygulaması gerektiğini vurguladı.
PLASTİK ATIKLAR KIYILARDA SÜRÜKLENİYOR
Son dönemde gündeme oturan plastik atık sorununa ilişkin emareleri TÜRÇEV olarak tespit ettiklerini ve yetkili mercilere durumu bildirdiklerini aktaran Ergiydiren,
“Deniz yüzeyindeki makro plastik parçacıklarının belirli bir plaja sabitlenmiyor. Örneğin bir otel plajında görülen atıklar temizlendikten sonra birkaç gün boyunca ortaya çıkmıyor ardından rüzgar ve akıntıya bağlı olarak 400 metre ilerideki başka bir plajda görülebiliyor. Açık denizden gelen ve özellikle Alanya ile Kemer hatlarında yoğunlaşan bu başıboş gezici plastiklerin belirli bir noktayı değil, tahmini zor geniş bir alanı etkiliyor”
diye konuştu.
BELEDİYELER, BAKANLIK VE DENİZ SÜPÜRGESİ İHTİYACI
Kirlilikle mücadelede teknik araçların önemine dikkat çeken Ergiydiren, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ait deniz süpürgelerinin bölgede faaliyete girdiğini duyurdu. Antalya Büyükşehir Belediyesi ile de görüşmeler yaptıklarını belirten Ergiydiren,
“Mevcut durumda Büyükşehir Belediyesi'ne ait 1 adet deniz süpürgesi bulunuyor. Geçici görevlendirmeyle Kemer’e gönderildi. Ancak kirlilikle etkin mücadele için özellikle Kemer ve Alanya bölgelerinde konuşlandırılacak kalıcı deniz süpürgelerinin temin edilmesi lazım”
ifadelerini kullandı.
ACİL DURUM EYLEM PLANLARI VE PAYDAŞ KURUMLAR
Mavi Bayrak kriterlerinden birinin de "Acil Durum Eylem Planları" olduğunu hatırlatan Ergiydiren,
“Başvuru aşamasında bu planları hazırlanması zorunlu. Bu süreç sadece plaj yönetimlerinin sorumluluğunda değil. Valilik başta olmak üzere Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi tüm kamu kurum ve kuruluşlarının bu acil durum planının aktif birer üyesi ve uygulayıcısıdır”
diyerek kurumların konuya hassasiyetle yaklaştığını belirtti.
KİRLİLİĞİN KAYNAĞI DOĞU AKDENİZ
Antalya'daki tüm yerel mekanizmaların çalıştırıldığını belirten Ergiydiren; Çevre İl Müdürlüğü, Sahil Güvenlik, Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin kentteki arıtma tesislerinin çıkış sularını, ASAT tesislerini ve geri dönüşüm işletmelerini tek tek denetlediğini söyledi. Yapılan incelemeler sonucunda atıkların kaynağının Antalya sınırları içerisinde bulunamadığını, Valilik açıklamalarında da belirtildiği üzere kirliliğin Doğu Akdeniz’den yani Mersin ve Adana kıyılarından deniz yoluyla sürüklenen makro plastiklerden kaynaklandığını ifade etti.
MAVİ BAYRAK VERİLERİ VE KRİTER AYRIMI
Mustafa Ergiydiren, Uluslararası Mavi Bayrak Programı kapsamında TÜRÇEV Antalya Şubesi olarak bölgede kapsamlı çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Bu doğrultuda 2026 yılı itibarıyla Antalya'da 232 plajın Mavi Bayrak ödülü almaya hak kazandığını açıkladı. Kentte ayrıca 6 marina ve 13 turizm teknesinin de Mavi Bayrak ödülü sahibi olduğunu ifade eden Mustafa Ergiydiren; plaj, marina ve tekneler için uygulanan kriterlerin birbirinden farklı olduğunu, plajlar özelinde ise toplam 33 ayrı kriterin incelendiğini vurguladı. Plajların adaylık sürecinin çok sıkı kurallara bağlı olduğunu dile getiren Mustafa Ergiydiren, değerlendirme aşamasında ilk olarak altyapı ve deniz suyu kalitesine bakıldığını belirtti. Aday plajlarda arıtma ve atıksu bağlantılarının eksiksiz bulunması gerektiğini söyledi. Bunun yanı sıra mikrobiyolojik deniz suyu analizlerinde son 4 yıla ait verilerin geriye dönük incelendiğini aktaran Ergiydiren, son 4 yıllık deniz suyu sonuçları "mükemmel" seviyede olmayan hiçbir plajın Uluslararası Jüriye aday olarak önerilemediğini vurguladı.
EKSİKLİKLERİN GİDERİLMESİ VE YAPTIRIM SÜREÇLERİ
İlk denetimde bazı plajların eksiklikler nedeniyle süreçten geçemediğini belirten Ergiydiren, bu tesislere kriterleri tamamlamaları için süre tanındığını ve kriterlerin uygulandığı yerinde gözlemlenmeden bayrak teslimi yapılmadığını söyledi. Ergiydiren,
“Plajlar ve turizm sektörünün son derece dinamik yapıları, sezon içinde hizmetlerde veya deniz suyunda değişimler olabilir. Sezon içi takip denetimlerinde veya gelen şikayetler üzerine yapılan incelemelerde bir uygunsuzluk görülmesi durumunda; ihlalin derecesine göre tesislere uyarı verilip, eksiklerin giderilmesi için zaman tanınıyor veya da Mavi Bayrak geçici olarak indiriliyor”
dedi.
BAŞVURU DOSYALARI VE İL KOMİSYONU DENETİMLERİ
Ergiydiren,
“Deniz suyu ve altyapı şartını karşılayan aday plajların geriye kalan kriterleri sezon içerisinde yerine getirmeleri şartıyla hazırlanan başvuru dosyaları Danimarka'daki Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (FEE) Merkezine gönderiliyor. Yurt dışından onay alarak geçen dosyaların ardından Nisan sonu ve Mayıs başı itibarıyla saha denetimleri başlıyor. Antalya'daki denetimler Antalya Valiliği başkanlığında kurulan "Mavi Bayrak İl Komisyonu" vasıtasıyla yürütülüyor. Yapılan ilk denetimlerde tüm şartları eksiksiz sağladığı görülen plajlara Mavi Bayraklar teslim ediliyor”
diye konuştu.
İPTAL ŞARTLARI VE HAYATİ RİSK DURUMLARI
Mavi Bayrağın sezon süresince kalıcı olarak iptal edilmesine yol açan durumlara da değinen Ergiydiren,
“İnsan sağlığını ve can güvenliğini tehdit eden durumlar tolerans tanınmadan gerekli işlemler yapılıyor. Plajda cankurtaran bulunmaması veya deniz suyundaki mikrobiyolojik parametrelerin üst düzeyde hastalık yapıcı/tehlikeli seviyelere ulaşması halinde Mavi Bayrak sezon sonuna kadar kalıcı olarak iptal edilebiliyor”
diye konuştu
GEÇİCİ İNDİRME SEBEPLERİ VE GEÇMİŞ İPTAL ÖRNEKLERİ
Mevut durumda Antalya'da atık kirliliği sebebiyle kalıcı olarak bayrağı iptal edilen bir plajın bulunmadığını açıklayan Ergiydiren,
“Temizlik çalışmaları sürerken kirli görünen plajda Mavi Bayrağın dalgalanması etik olmayacağı için geçici olarak bayrak indirilen durumlar oluyor”
dedi. E
rgiydiren Mavi Bayrak kurallarında "deniz yüzeyinde atık olmamalıdır" maddesinin bulunduğunu fakat geçmiş yıllardaki Mavi Bayrak iptallerinin genellikle gemi kazaları, sintine/petrol atıkları, kanalizasyon sızıntıları veya deniz yüzeyine vuran variller gibi kaynağı ve yeri net belli olan spesifik olaylardan kaynaklandığını; mevcut plastik kirliliğinin ise belirsiz yapısı nedeniyle süreç açısından daha zorlayıcı olduğunu ifade etti.
DÜNYA LİDERLİĞİ DÜŞEBİLİR
Kent, bünyesindeki 232 Mavi Bayraklı plajı ve 6 Mavi Bayraklı marinası ile Türkiye'deki toplam bayrakların yüzde 40'tan fazlasını tek başına barındırırken, şehirler bazında dünya liderliğini açık ara elinde tutuyor. Kirliliğin gözle görülür boyutlara ulaşması üzerine harekete geçen Antalya Valiliği ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda, deniz süpürgeleriyle çalışma başlattığı biliniyor.
