Antalya’da dahil olmak üzere Akdeniz kıyılarında oluşan plastik kirliliğinin son örneği Antalya’nın Kemer ilçesinde bulunan dünyaca ünlü Çıralı Karaburun Sahili’nde görüldü. Akdeniz Gerçek’in de sıkça gündeme getirdiği yoğun plastik atık kirliliği büyürken bölgedeki kirliliğin vehametini gözler önüne seren bir videoyu sosyal medya hesabından paylaşan Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk, yabancı turistlerin kirlilik sebebiyle bölgeyi terk ettiğini belirterek sorunun kaynağına dair kapsamlı ve teknik bir açıklama yaptı.
"TON BAŞINA 300 KİLOGRAMA KADAR KAYIP YAŞANIYOR"
Plastik atıkların geri dönüşüm sürecinde yaşanan büyük kütle kayıplarına vurgu yapan Prof. Dr. Mustafa Öztürk:
"Geri dönüşüm tesislerindeki plastik atık kütle dengesi, ton başına kayıp 100 ila 300 kg arasında değişir. Geri dönüşüm tesis aşamasına, plastik atık türüne, etiket, kapak ve içeriği gibi kirlilik seviyelerine ve teknolojiye bağlı olarak, genellikle ton başına yaklaşık 100-300 kg işlem kaybı oluşur; bu da genellikle yüzde 70-90 aralığında geri kazanım/verim oranlarına karşılık gelir”
dedi.
"MİKROPLASTİKLER ARITMA SIRASINDA İSTEM DIŞI OLUŞUYOR"
Geri dönüşüm işlemlerinin doğada yarattığı görünmeyen mikroplastik tehlikesine dikkat çeken Öztürk, bu parçacıkların oluşum süreciyle ilgili:
“Plastik atık geri dönüşüm tesislerinde mikroplastiklerin çoğu, mekanik boyut küçültme, yıkama ve kurutma sırasında istem dışı olarak oluşur. Proses atıksularındaki konsantrasyonları çok yüksek olabilir (işlem öncesinde yüzlerce ila binlerce mg/L veya on binlerce parçacık/L). Birçok plastik parçacığı, arıtma işlemi yapıldığında nihai atıksu yerine çamurda kalır. Küresel tahminler, hacimler arttıkça mekanik geri dönüşümden kaynaklanan deşarjların artacağını öngörüyor, ancak iyileştirilmiş atıksu arıtma yöntemleri büyük bir kısmı filtre edilebilir”
diye konuştu
"SEKTÖR RAPORLARI GERÇEK İŞLEM KAYIPLARINI ORTAYA KOYUYOR"
Araştırma ve sektör raporlarından elde edilen temel verileri de kamuoyuyla paylaşan Öztürk, tesislerdeki verim ve kayıp oranlarına dair şu çarpıcı istatistikleri aktardı:
"Temizleme/geri dönüşüm sırasında meydana gelen ağırlık kaybı: Bir ambalaj plastik geri dönüşüm tesisinde yapılan bir saha çalışmasında, yaklaşık yüzde 9,7'lik bir ağırlık kaybı raporlanmış ve ton başına yaklaşık 903 kg plastik granül (yani ton başına yaklaşık 97 kg artık) geri kazanıldığı belirtilmiştir. Toplanan/balyalanan plastikten elde edilen verim oranları: Tek akışlı malzeme geri kazanım tesisi (MRF) malzemesi genellikle yüzde 68-70 oranında verim sağlanır; çift akışlı sistemler yüzde 75-78 oranında; depozito-iade sistemi (DRS) PET balyaları ise yüzde 85 oranında verim sağlanır. Bu, yaklaşık yüzde 15-32 oranında işlem kaybı anlamına gelir. Tesislerdeki gerçek geri dönüşüm oranları: Atık plastik geri dönüşüm tesislerinde yapılan araştırmalar, ortalama gerçek oranların yüzde 84-87,5 civarında olduğunu (bakiyeler/kalıntılar yaklaşık yüzde 12,5-16) ve bu oranların gelen malzemenin kalitesine, işlem türüne ve nihai ürünlere göre değiştiğini (gözlemlenen oranlar yüzde 70 ile yüzde 95 arasında) göstermiştir."
"HER TON PLASTİKTE 130 KİLOGRAM MİKROPLASTİK TEHLİKESİ"
Son olarak, saygın bir bilimsel araştırmanın sonuçlarını referans gösteren Prof. Dr. Öztürk:
"Journal of Hazardous Materials Advances dergisinde yayınlanan bir araştırma, mekanik geri dönüşüm süreçlerinin gelen plastik atıkların yaklaşık yüzde 6 ila yüzde13’ünün mikroplastiğe dönüştüğünü, geri dönüştürülen her ton plastik başına yaklaşık 60 kg ila 130 kg mikroplastik ve her metreküp yıkama suyu başına 75 milyar adede kadar plastik parçacığının salınmasına neden olduğu tespit edilmiştir"
diye konuştu.
