Uzun yıllardır emeklilerin maaşlarının haczedilemeyeceği yönündeki uygulama, Resmi Gazete yayımlanan karar ile farklılaştı. Bundan böyle emekli bir vatandaşın banka kredisi kullanırken maaşına bloke konulmasına rıza göstermesi halinde, banka bu rızaya dayanarak maaşa el koyabilecek. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 93’üncü maddesi, açık şekilde emekli maaşlarının haczedilemeyeceğini, devredilemeyeceğini ve temlik edilemeyeceğini hükme bağladığı bilinirken 5838 sayılı yasa ile yapılan değişiklik sayesinde, borçlunun açık rızası bulunuyorsa haciz taleplerinin kabul edilmesinin yolu açıldı.
Birleşik Emekliler Sendikası Antalya Şube Başkanı Ahmet Hilmi Kancı, “Bankalar da emeklilere, yardımcı olan değil, bir ticari kuruluş olarak işlemlerde işi (kredilerde) yokuşa süren tavır sergilemekteler. Emeklilerin gördüğü ilgi, ekonomik gücü kadardır. Bu durumda banka verdiği krediyi tamamıyla güvence altına alacak şekilde sözleşmelere haciz konulmasına rıza gösterilmesi şartını koymaktadır. Buna itiraz edilmesi halinde, banka, ‘Bankamızca kredi talebiniz onaylanmamıştır’ gibi mazeretler ileri sürecektir. Tüketici hakem heyetlerine yapılacak itirazlarda, dava konusu işlemlerde, yüzde 10 gibi , bir meblağı yatırarak işlem başlatılabilmektedir. Bu bedel bile başlı başına hak arama yolunu kısıtlayan durumdur” dedi.
"Emekli Rahatlatılmalı"
Karar doğrultusunda en büyük riskin kredi sözleşmelerinde olduğu ve bankaların genellikle kredi verirken, emekli maaşına bloke konulmasına yönelik rıza beyanını sözleşmelere eklediği uzmanlarca dile getiriliyor. Çoğu zaman ihtiyaç halinde ve aceleyle imzalanan bu belgeler, ileride emeklinin maaşının tamamının bloke edilmesine yol açabileceği kaydedilirken maaşın ne kadarına bloke konulabileceğine dair bir sınırın belirtilmemesi de dikkat çekti. Maaşın tamamına mı yoksa bir bölümüne mi el konulabileceği henüz netlik kazanmazken sosyal güvenlik hakkı çerçevesinde emekliler korunma altına alınmış olsa da, Yargıtay söz konusu kararda bireyin irade serbestisini esas aldı. Kararın oy çokluğu ile geçmesi de bazı Yargıtay üyelerinin karara karşı itiraz ettiğini ortaya koydu. İmzalanan belgelerde maaşa ilişkin açık rıza ibaresi varsa, bu maddenin çıkarılmasının istenmesi gerektiğini ifade eden uzmanlar kredi borcunun ödenmemesi ile birlikte maaşa bloke konulmasının önü açılıyor. Başkan Kancı, “Kısaca emekliye bankalar da yardımcı olmamaktadır. Verilen kredilerde bankalar orta ve büyük ölçekli (şahıs ve) kurumlarda bu kadar titiz davranmadıkları bilinmektedir. Emeklilerin yükü de işi de gittikçe daha ağırlaşmaktadır. Kısacası her adımda, ‘Emekli dostu’ bir anlayışa, uygulamaya ihtiyaç vardır. Emekliler şimdi de bankaların insafına, kalmışlardır. Şayet emekliler önemsenecek, yaralarına merhem olacak bir fiili iyileştirme yapılacak ise; yasal, idari yeni net kararlar alınarak, rahatlatılmalıdırlar” dedi.
