Antalya’nın Muratpaşa ilçesindeki Türkan Şoray Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen “Plastik Türkiye: Üretimden Sofraya Bir Kirlilik Haritası” paneli, yerli ve yabancı katılımcıların yanı sıra yerel ve ulusal basından da yoğun ilgi gördü. TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO) Antalya Şube Başkanı Ceren Şahin’in açılış konuşmasıyla başlayan programı gazeteci Meral Tosun yönetti. Panele Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Doç. Dr. Muhittin Onur Akça ve ÇMO Genel Başkanı Ahmet Kırmızı konuşmacı olarak katıldı. Etkinlikte ayrıca TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Kaçın, TMMOB Şehir Plancıları Odası Antalya Şubesi eski Başkanı Funda Yörük ve Yörük Sanayici ve İş İnsanları Derneği (YÖRSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Av. Mustafa Alper Oral da yer aldı.
Plastik Üretimi ve Ambalaj İthalatına Dikkat Çekildi
Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, sıfır atık yaklaşımının çoğunlukla atık yönetimiyle sınırlı kaldığını belirtti. Asıl çözümün plastik üretiminin, özellikle tek kullanımlık ürünlerde yüzde 40 oranında azaltılmasından geçtiğini ifade etti. Türkiye’ye, özellikle Adana ve Mersin bölgesine her yıl binlerce ton ambalaj atığı ithal edildiğini belirten Gündoğdu, bu durumun mikroplastik kirliliğini artırdığını söyledi. Suudi Arabistan, ABD, İran ve Katar gibi petrokimya üreticisi ülkelerin plastik üretiminin sınırlandırılmasına karşı ortak bir tutum sergilediğini dile getiren Gündoğdu, tıbbi solüsyonlar ve hızlı moda sektörünün oluşturduğu tekstil atıklarının da önemli bir ekolojik tehdit oluşturduğunu kaydetti.
Mikroplastikler Toprağa ve Bitkilere Kadar Ulaşıyor
Doç. Dr. Muhittin Onur Akça, Türkiye’de topraktaki plastik kirliliğinin 2022 yılında Adana’nın Karataş ilçesinde yapılan çalışmalarla gündeme geldiğini aktardı. Tarımsal malçlar ve endüstriyel faaliyetler nedeniyle topraklarda yoğun mikroplastik bulunduğunu belirten Akça, bilimsel çalışmaların nanoplastiklerin bitki köklerine ve yenilebilir bölümlerine kadar taşınabildiğini gösterdiğini söyledi. Türkiye’deki ulusal mevzuatta ve Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde mikroplastiklere ilişkin sınır değerlerin henüz bulunmadığını ifade eden Akça, Avrupa Birliği’nin 2028 yılına kadar bu alandaki düzenlemeleri zorunlu hale getireceğini hatırlattı.
İçme Suyunda Altyapı Sorununa Dikkat Çekildi
ÇMO Genel Başkanı Ahmet Kırmızı ise içme suyu ve altyapı sorunlarını gündeme getirdi. Belediyelerin arıtma tesislerinde suyun içilebilir niteliğe getirildiğini belirten Kırmızı, eski ve korozyona uğramış isale hatlarının suyun musluklara ulaşana kadar yeniden kirlenmesine neden olduğunu söyledi. Çeşmeden içilebilir su akmamasının temel nedenlerinden birinin altyapı eksikliği olduğunu vurgulayan Kırmızı, taşıma sistemlerinin yenilenmesi gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin su fakiri bir ülke olduğunu hatırlatan Kırmızı, atık yönetimi konusunda da eksiklikler bulunduğunu belirtti. Muratpaşa Belediyesi’nin “Çevreci Komşu Kart” uygulaması ile Buca Belediyesi’nin projelerini örnek gösteren Kırmızı, yerel yönetimlerin çalışmalarının önemine dikkat çekti. Kırmızı, siyasi kutuplaşmaların ortak projelerin hayata geçirilmesini zorlaştırdığını da dile getirdi.
Plastik Kirliliğiyle Mücadelede Ortak Çağrı
Gerçekleşen panelde, plastik kirliliğiyle mücadelenin yalnızca atık yönetimiyle sınırlı kalmaması gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, plastik üretiminin sınırlandırılması ve uluslararası plastik ithalatının durdurulması çağrısında bulundu. Toprak, su ve gıda zincirine kadar ulaşan mikroplastik tehlikesine karşı yerel yönetimlerin altyapı çalışmalarında daha etkin rol üstlenmesi gerektiği ifade edildi. Programın soru-cevap bölümünde katılımcıların su arıtma, sera tarımı ve bireysel tüketim alışkanlıklarına ilişkin soruları uzmanlar tarafından yanıtlandı. Panelin sonunda konuklara, sanatçı çift Nazan ve Hüseyin Köse tarafından hazırlanan geri dönüştürülmüş kuş plaketleri takdim edildi. Doğal malzemeler ve temiz atıklar kullanılarak kâğıt hamurundan üretilen plaketler, programın çevre ve geri dönüşüm temasını da yansıttı.
