Avrupa Birliği (AB), bugünden itibaren geçerli olan dünyanın ilk 'Yapay Zeka Yasası' uygulanmaya başladı. 25 Mayıs'ta kabul edilen ve 12 Temmuz'da yayımlanan yasa, bu alandaki teknolojilerin kullanımını düzenlemek amacıyla getirilen sıkı kuralları içeriyor. Yasa, AB üyesi 27 ülkede yapay zeka uygulamalarını uyumlu hale getirmeyi hedeflediği belirtildi.
Yeni yasa, AB ülkelerinde kullanılan yapay zeka sistemlerinin temel insan haklarına ve güvenliğine zarar vermeyecek şekilde çalışmasını öngörüyor. Bu bağlamda, yapay zeka sistemleri risk seviyelerine göre gruplandırılmış ve kuralların katılığı bu seviyeye bağlı olarak artırılmıştır.
Yüksek Riskli ve Az Riskli Alanlar
Yüksek riskli alanlar arasında, ulaşım, sınav puanlaması, cerrahi işlemler, istihdam prosedürleri, banka kredileri ve vize başvuruları gibi insan hayatını ciddi şekilde etkileyen uygulamalar yer alıyor. Az riskli uygulamalar ise yapay zeka destekli video oyunları veya spam filtreleri gibi daha az etkili teknolojileri kapsıyor.
AB Komisyonu, mevcut yapay zeka sistemlerinin çoğunluğunun az riskli kategoriye girdiğini belirtiyor.
Kabul Edilemez Riskler ve Yasaklar
Kabul edilemez risk grubuna giren sistemler ise tamamen yasaklanmıştır. Bu kapsamda, yüz görüntülerinin internetten veya kapalı kamera sistemlerinden alınması, duygu tanıma ve biyometrik sınıflama gibi uygulamalar yasaklanmıştır. Ayrıca, insan davranışını manipüle eden veya zafiyetlerden yararlanan yapay zeka sistemleri de yasak kapsamındadır.
Genel amaçlı yapay zeka sistemlerine özel kurallar getirilmiştir. Bu sistemlerin piyasaya sürülmeden önce çeşitli şeffaflık kriterlerine uyması gerektiği belirtilmiştir.
Yapay Zeka Yasası'nın Cezaları ve Uygulama Süreci
Yasa kurallarına uymayan şirketler için büyük cezalar öngörülmektedir. Örneğin, yasaklı bir teknolojinin kullanılması durumunda şirketlere 35 milyon avro ya da küresel cirosunun yüzde 7'sine kadar para cezası kesilebilecektir. Diğer ihlallerde ise 15 milyon avro veya cironun yüzde 3'ü kadar ceza uygulanabilir.
Yasa, bugün yürürlüğe girmiştir ve yasaklar 6 ay içinde uygulanabilir hale gelecektir. Genel amaçlı yapay zeka modelleri için yönetim kuralları ve yükümlülükler ise 12 ay sonra geçerli olacaktır. Yasa, tüm boyutlarıyla 2 yıl sonra tamamen uygulanabilir hale gelecektir.
