Cips, salam, sosis, peynir, hazır soslar ve füme balık gibi günlük hayatta sıklıkla tüketilen birçok işlenmiş gıdada kullanılan tütsü aroma vericileri mercek altına alındı. EFSA tarafından yapılan risk analizlerinde, söz konusu kimyasal bileşenlerin hücre genetiğine zarar verme (genotoksisite) potansiyelinin tamamen dışlanamaması üzerine Avrupa Komisyonu 10 temel tütsü aromasını izinli ürün listesinden çıkarmıştı. Türkiye de Avrupa Birliği müktesebatına paralel olarak bu maddelere yönelik yasaklama sürecini resmi takvime bağladı.
Yasak Takvimi Nasıl İşleyecek?
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün belirlediği yol haritasına göre, ürün gruplarına göre farklı geçiş süreleri uygulanacak:
Atıştırmalık ve Sos Grubu (Erken Geçiş): Cips, çeşniler ve hazır soslar gibi kategorilerde ithalat ve piyasaya arz 1 Ekim 2026'da, işletmeler arası satış 1 Aralık 2026'da son bulacak. Bu gruptaki ürünlerin üretimi ve satışı 1 Ocak 2027 itibarıyla tamamen yasaklanacak.
Et, Süt ve Balık Grubu: İşlenmiş et (salam, sosis vb.), peynir çeşitleri ve su ürünlerinde preparatların ithalatı ve satışı 1 Haziran 2028'e kadar devam edebilecek. Bu ürünlerin nihai üretim ve piyasaya arzı için son tarih ise 1 Ağustos 2028 olarak belirlendi.
Raflardaki Ürünler Hemen Toplatılacak mı?
Yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde marketlerde anlık bir toplatma operasyonu yapılmayacak. Belirlenen yasal tarihlerden önce üretilmiş veya ithal edilmiş gıdalar, ambalajlarındaki son tüketim/tavsiye edilen tüketim tarihi (raf ömrü) bitene kadar satışta kalabilecek. Tüketiciler, yasak tarihlerinden sonra da raflarda geçiş döneminden kalan ürünleri görebilecek.
Geleneksel Tütsüleme ile Kimyasal Aroma Birbirine Karıştırılmamalı
Uzmanlar ve yetkililer, meşe talaşı veya doğal dumanla yapılan geleneksel fırınlama/tütsüleme yöntemi ile kimyasal tütsü aroma vericilerinin tamamen farklı süreçler olduğuna dikkat çekiyor. Yasak kararı yalnızca laboratuvar ortamında hazırlanan konsantre tütsü aromalarını kapsıyor.
Tüketicilerin bu süreçte ambalaj arkasındaki içindekiler listesini dikkatle incelemesi, "tütsü aroma vericisi" ifadesi ile "isli", "füme" veya "barbekü" ibarelerinin kaynağını kontrol etmesi öneriliyor.
