Uzman Diyetisyen Çisem Gündüz, son yıllarda tüketimi artan işlenmiş gıdaların beyin sağlığına ciddi zararlar verdiğini vurguladı. Cips, kraker, çikolata, şekerlemeler, şekerli kahvaltılık gevrekler, hazır pizzalar, salam ve sosis gibi işlenmiş etler, en çok tüketilen işlenmiş gıdalar arasında yer alıyor. Gündüz, bu gıdaların içerdiği katkı maddelerinin bağırsak mikrobiyomunu bozarak beyin fonksiyonlarını olumsuz etkilediğini belirtti.
Zihinsel Fonksiyonlarda Bozulma
Diyetisyen Gündüz, 2023 yılında yayımlanan bir klinik çalışmaya göre, yüksek oranda işlenmiş gıdaların tüketiminin sadece yüzde 10 artmasının bile zihinsel fonksiyon bozukluklarına yol açabileceğini söyledi. Bu besinlerin genellikle glisemik indeksi yüksek karbonhidratlardan oluştuğunu ve kan şekerini hızla yükselttiğini belirtti. Bu durum, metabolik sendrom, obezite ve tip 2 diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
Aşırı Şeker ve Katkı Maddelerinin Zararları
İşlenmiş gıdaların içerdiği katkı maddelerinin bağırsak sağlığını bozarak iltihaba yol açabileceğini ifade eden Gündüz, bunun beyin sağlığını doğrudan etkileyen serotonin ve kortizol hormonlarında dengesizliklere neden olabileceğini belirtti. İşlenmiş gıdaların besin değerinin düşük olması nedeniyle bu tür yiyecekleri tüketenlerin daha çabuk acıkacağını ve aşırı yemeye eğilim göstereceğini de ekledi.
Akdeniz Diyeti ile Sağlıklı Zihin mümkün mü?
Beslenme ve Diyet Uzmanı Çisem Gündüz, beyin sağlığını korumak için işlenmiş gıdalardan uzak durmanın önemine dikkat çekti ve Akdeniz diyetini önerdi. Gündüz, haftada en az 2 gün balık tüketmeyi, mevsiminde sebze ve meyveler yemeyi, zeytinyağı, avokado, kuruyemişler ve tam tahılların yer aldığı sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmayı tavsiye etti. İşlenmiş gıdaların yerine taze ve işlenmemiş yiyeceklerin tercih edilmesi gerektiğini vurguladı.
Akdeniz Diyeti Nedir?
Akdeniz diyeti, adını Akdeniz havzası çevresindeki eski uygarlıkların yemek kültüründen alır. Bu diyet, yağ alımının ana kaynağı olarak zeytinyağını kullanır ve bitkisel gıdalar, tam tahıllar, sebze, meyve, baklagiller ve yağlı tohumlar üzerine kuruludur. Akdeniz diyetinde kırmızı et tüketimi sınırlı tutulurken, balık, deniz ürünleri ve süt ürünleri gibi besinler dengeli bir şekilde tüketilir.
Akdeniz Diyeti Listesi
Akdeniz diyetinde günlük olarak tüketilmesi gereken bazı besin grupları şunlardır:
- Tahıllar: Tam tahıllı ekmekler, çavdar ve buğday gibi kompleks karbonhidratlar.
- Sebze ve Meyveler: Mevsiminde, taze ve doğal olarak tüketilen sebze ve meyveler.
- Kuru Baklagiller: Mercimek, fasulye ve nohut gibi protein kaynakları.
- Süt ve Süt Ürünleri: Özellikle az yağlı seçenekler.
- Etler, Balık ve Yumurta: Sınırlı miktarda tavuk, kırmızı et ve haftada en az 2-3 kez balık.
- Yağlar: Zeytin ve zeytinyağı temel yağ kaynağı olarak tüketilmelidir.
Akdeniz Diyeti Nasıl Uygulanır?
Akdeniz diyeti, zor ve özel yiyecekler içermediği için uygulaması kolaydır. Önemli olan yiyeceklerin seçimi, pişirilme yöntemi ve porsiyon kontrolüdür. İşte dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Günde 3 ana öğün, 1-2 ara öğün eklenebilir.
- Ara öğünlerde kavrulmamış kuruyemiş ve taze meyve tercih edilebilir.
- Sebze ağırlıklı beslenme ön planda olmalı ve sebzeler haşlama, buharda pişirme veya fırın gibi sağlıklı yöntemlerle hazırlanmalıdır.
- Haftada 2-3 kez balık tüketilmeli, balıklar kızartılmadan hazırlanmalıdır.
- Hayvansal yağlardan uzak durulmalı, yağ ihtiyacı zeytinyağından karşılanmalıdır.
- Kırmızı et tüketimi sınırlı olmalı, protein ihtiyacı bitkisel proteinlerle desteklenmelidir.
- Günde 2-3 litre su tüketilmelidir.
