Dijital çağın getirdiği ekran bağımlılığı, bireylerin karar mekanizmasını olumsuz etkileyerek cinnet ve cinayet gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Uzmanlar, ekran süresinin kontrol altına alınması gerektiğini vurguluyor.
Aşırı Ekran Maruziyeti Beyin Sağlığını Tehdit Ediyor
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dijital Yaşam Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Tuncay Dilci, ekran yorgunluğunun beyin üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekti. Dilci, ekran maruziyetinin beynin profrontal korteksini zayıflatarak karar mekanizmasını etkisiz hale getirebileceğini belirtti.
Özellikle sporcular üzerinde yapılan çalışmalarda, aşırı ekran kullanımının ani karar verme yeteneğini olumsuz etkilediği tespit edildi. Uzmanlar, önemli kararların sağlıklı bir şekilde alınabilmesi için ekranlardan en az 72 saat uzak kalınmasını tavsiye ediyor.
Beyindeki Duygu Kontrolü Zayıflıyor
Dilci, aşırı dijital içerik tüketiminin beyinde hipokampüs bölgesinde küçülmeye neden olduğunu ve bu durumun duygusal kontrolü zayıflattığını vurguladı. Dijital bağımlılığın beyinde dopamin düzensizliği oluşturduğunu belirten Dilci, şu açıklamalarda bulundu:
"Beyin, sürekli ödül arayışı içine girerek bağımlı hale gelebilir. Kendi içerik üretiminden uzaklaşıp başkalarının ürettiği içeriklere bağımlı kalan bireylerde, zihinsel esneklik azalır ve duygusal zekâ zayıflar. Bu durum, bireylerin agresif davranışlar sergilemesine ve saldırganlık dürtülerinin artmasına neden olabilir."
Ekran Bağımlılığı Şiddet ve Agresifliği Artırıyor
Aşırı ekran kullanımına bağlı olarak beyinde meydana gelen beyaz madde hasarı, beyin bölgeleri arasındaki iletişimi bozarak bilgi işleme süreçlerini aksatıyor. Dilci, bunun karar verme sürecini olumsuz etkilediğini ve duygusal kontrolün azalmasına yol açtığını belirtti.
"Amigdala bölgesinde meydana gelen bozulmalar, cinayet, şiddet ve trafikte agresif davranışlara zemin hazırlıyor. Dijital bağımlılık, bireylerin kendini kontrol etme becerisini ciddi şekilde zayıflatıyor." diye ekledi.
Sağlıklı Bir Uyku İçin Ekran Kullanımına Dikkat!
Sağlıklı bir yaşam için ekran kullanımına sınırlamalar getirilmesi gerektiğini belirten Dilci, özellikle gece 23.00'ten sonra cep telefonlarının yatak odasına sokulmaması gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde, mavi ışığın melatonin üretimini engellediği ve uyku kalitesini düşürdüğü biliniyor.
Dilci, 11.00-03.00 saatleri arasında vücudun kendini yenilediğini belirterek bu saatlerde ekran kullanımının stres hormonu seviyesini artırarak erken yaşlanmaya yol açabileceğini ifade etti.
Ekran Kullanımına Karşı Planlı Olmalıyız
Ekran bağımlılığıyla mücadelede dengeli ve planlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini belirten Dilci, bireylerin ekran sürelerini kontrol altında tutmaları gerektiğini söyledi.
"Dijital içeriklerin aşırı tüketimi, bireylerin bilinçsizce yoğun strese maruz kalmasına ve hücre yenilenmesinin yavaşlamasına neden olabilir. Bunun önüne geçmek için bireyler, günlük ekran sürelerini planlı bir şekilde ayarlamalıdır." dedi.
