İmalat-ı Harbiye Müzesi, 19. yüzyılın sonunda Sultan 2. Abdülhamit tarafından inşa ettirilen tarihi bir binada yer alıyor. Başlangıçta süvari kışlası olarak kullanılan yapı, Milli Mücadele döneminde ise Türk ordusunun silah ve mühimmat üretim merkezi olarak hizmet vermiştir. Kurtuluş Savaşı sırasında bu tesiste üretilen silahlar, cephelere taşınarak Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde önemli bir rol oynamıştır.
Kurtuluş Savaşı boyunca İmalat-ı Harbiye binasında üretilen mühimmatlar, Ankara’dan ülkenin dört bir yanındaki cephelere gönderildi. Bu mühimmatlar, Türk ordusunun başarıya ulaşmasında ve bağımsızlık mücadelesinin kazanılmasında kritik bir rol oynadı. Cumhuriyet’in kuruluşu sonrasında da yapı, Türkiye Cumhuriyeti'nin silah ve mühimmat ihtiyacını karşılamaya devam etti.
1922 yılında çıkan büyük bir yangında kullanılamaz hale gelen bina, Cumhuriyet’in ilk yıllarında yeniden inşa edilerek hizmet vermeye devam etti. Daha sonra, Milli Savunma Bakanlığı tarafından müze olarak dönüştürülen yapı, 2013 yılında ziyarete açıldı. Restorasyon çalışmaları ile yeniden hayat bulan müze, 2023 yılında kapılarını tekrar ziyaretçilere açtı.
Müzede Neler Var?
İmalat-ı Harbiye Müzesi, 2 bin 352 parça tarihi eseri barındıran geniş bir koleksiyona sahip. Müzede, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait silahlar, mühimmatlar, ve dönemin önemli sanayi ürünleri sergileniyor. Aynı zamanda Kurtuluş Savaşı yıllarına ait panolar, Tophane-i Amire ve İmalat-ı Harbiye gibi Osmanlı silah sanayisinin önemli üretim merkezlerini anlatan bölümler de bulunuyor.
Müzenin En Değerli Parçası ''Gazi Kovan''
Müzenin en dikkat çekici parçalarından biri de Gazi Kovan. Bu mühimmat kovanı, defalarca cephelerde kullanıldıktan sonra Ankara’ya geri gönderilmiş ve Türk askerinin büyük mücadelesinin bir sembolü haline gelmiştir. MKE İmalat-ı Harbiye Müze Sorumlusu Tuğba Öztürk Tursun, ''Mart 1921, İnönü Ovası'ndayız. İnsanın iflahını kesen buz gibi bir soğukla karşı karşıyayız. O dönemde tabii ki askerlerimiz, yiğitlerimiz, Mehmetçiklerimiz çok büyük bir mücadele içerisinde ve ordunun da büyük bir mühimmat ihtiyacı var o dönemde. Bir kovan kullanılıyor ve tekrar değerlendirilmek üzere Ankara'ya, imalathaneye gönderiliyor. Gazi kovanın da hikayesi aynen bu şekilde başlıyor. Yani 'gazi kovan' dediğimizde onun aslında defalarca kez kullanıldığını ifade etmek istiyoruz. Bir nevi cepheler arasında iletişim aracı olarak kullanıldığı bir süreç de var. O kovanın atışı her gerçekleştikten sonra onu bulan asker üzerine künye bilgilerini yazdıktan sonra onu imalathaneye geri gönderiyor ve onu bulan ustamız da anlıyor ki o kovanı oraya gönderen asker halen hayatta'' dedi.
Hatıra-i Celadet Şehadetnamesi Bir Diğer Önemli Eser
Müzede sergilenen bir diğer önemli eser ise Hatıra-i Celadet Şehadetnamesi. Birinci Dünya Savaşı döneminde halkın orduya desteğini göstermek amacıyla düzenlenen yardım kampanyasında, halkın katkılarıyla bir top dökülmüş ve bu topa altın, gümüş ve demir çiviler çakılmıştır. Bu yardıma ilişkin belge de müzede yer alıyor.
