Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) yoksulluk nafakasıyla ilgili iptal kararı üzerine "Nafaka Gerçekleri" broşürünü yeniden yayımladı. Platform, AYM kararını eleştirerek, karar metninde evliliğin ve boşanmanın kadınları nasıl yoksullaştırdığına dair hiçbir değerlendirme bulunmadığını, buna karşılık nafaka borçlusu erkeklerin "anayasal hakları"ndan bahsedildiğini savundu.
"Nafaka Sadece Kadınlara Mı Bağlanıyor?"
EŞİK'in hazırladığı broşürde, Medeni Kanun uyarınca yoksulluk nafakasının cinsiyet gözetilmeksizin, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen tarafa bağlanabildiği hatırlatılıyor. Broşürde, uygulamada çoğunlukla kadınların nafaka almasının temel nedeninin, kadınları ev içi bakım emeğine mahkum eden toplumsal cinsiyet rolleri ve ekonomik eşitsizlikler olduğu ifade ediliyor. İncelenen boşanma dosyalarında kadınların yüzde 47'sinin, erkeklerin ise yalnızca yüzde 7'sinin hiçbir geliri olmadığı belirtilerek, toplumsal cinsiyet eşitliği sağlandığında ve bakım yükümlülüğü paylaşıldığında, yoksulluğa düşen erkeklere de nafaka bağlanabileceği vurgulanıyor.
Boşanmada Nafaka Bağlanma Şartları
Her boşanan kadına nafaka bağlandığı yönündeki yanlış algıya dikkat çekilen broşürde, nafaka bağlanabilmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu şartlar arasında yoksulluk nafakası talebi, nafaka isteyen eşin boşanmada daha az kusurlu olması, boşanma sonrasında temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşmesi ve nafaka ödeyecek eşin mali gücünün yeterli olması sayılıyor. EŞİK, yargıcın kendiliğinden nafaka bağlayamayacağını ve birçok nafaka talebinin mahkemelerce reddedildiğini veya kısmen kabul edildiğini vurguluyor.
"Lüks İçinde Yaşama" İddiasına Yanıt
Kadınların yüksek nafakalarla ömür boyu lüks içinde yaşadığı iddialarına karşı EŞİK, ortalama yoksulluk nafakasının 1.179 TL olduğunu ve bu rakamın 2026 yılı asgari ücretinin sadece yüzde 4.2'sine denk geldiğini belirtiyor. Yoksulluk nafakası davalarının büyük çoğunluğunun kısmi kabulle sonuçlandığı ve mahkemelerin genellikle talep edilen miktarın altında nafaka belirlediği ifade ediliyor.
Süresiz Nafaka ve 1 Günlük Evlilik Tartışmaları
Broşürde, nafakanın süresiz bağlanmasına rağmen Medeni Kanun'daki şartlar oluştuğunda (yeniden evlenme, haysiyetsiz hayat sürme, yoksulluğun ortadan kalkması vb.) kesilebileceği veya miktarının değiştirilebileceği hatırlatılıyor. "Bir gün evli kalıp ömür boyu nafaka ödeniyor" iddialarına ise, somut ve gerçek bir dava örneği bulunmadığı ve kısa süreli evliliklerde nafaka bağlanma oranlarına dair resmi bir veri olmadığı belirtilerek karşı çıkılıyor.
EŞİK'in 5 Acil Talebi
Platform, nafaka tartışmasının sona ermesi için eşit yurttaşlık hakkının korunması, kazanılmış haklara yönelik saldırıların durdurulması, şiddetsiz yaşam hakkının güvence altına alınması, eğitimin eşitlikçi ve parasız hale getirilmesi, kamu ve özel sektörde eşit istihdamın sağlanması yönündeki 5 acil talebini tekrarlıyor. EŞİK, Anayasa'daki sosyal devlet ve eşitlik ilkelerine uygun olarak var olan yasaların uygulanmasının yeterli olacağını savunuyor.
