Yenidoğanlarda yapılan topuk kanı testi, birçok hastalığın erken teşhis edilmesini sağlar.
Topuk kanı nedir? Neden alınır?
Yenidoğan Tarama Programı kapsamında gerçekleştirilen topuk kanı taraması, bebeklerin doğumdan sonraki ilk 3-5 gün içerisinde yapılır. Bu testin amacı, erken teşhis ile bebeklerin sağlığını ciddi şekilde etkileyebilecek hastalıkların tespit edilmesidir. İlk kan örneği doğumdan hemen sonra alınırken, ikinci kan örneği bebeğin en az 48 saat beslenmesinden sonra alınır.
Topuk kanı ile hangi hastalıklara bakılır?
Topuk kanı testi, yenidoğanlarda yaygın olarak görülen bazı ciddi hastalıkların erken teşhis edilmesini sağlar:
Konjenital Hipotiroidi: Tiroid hormonu eksikliği ile doğan bebeklerde görülen bu hastalık, tedavi edilmediğinde gelişim geriliği ve zihinsel yetersizlik gibi sorunlara yol açabilir.
Fenilketonüri: Fenilalanin adlı amino asidin metabolize edilememesiyle ortaya çıkan bu genetik hastalık, tedavi edilmediğinde zeka geriliği ve nörolojik hasara neden olabilir.
Kistik Fibrozis: Akciğerler ve sindirim sistemini etkileyen bu hastalık, erken teşhisle komplikasyonların önlenebileceği bir durumdur.
Biyotinidaz Eksikliği: Biotin adlı vitaminin metabolize edilmesinde sorunlar yaratan bu hastalık, erken teşhis edilmediğinde saç dökülmesi, işitme kaybı ve nörolojik bozukluklara yol açabilir.
Yenidoğanlarda Topuk Kanı Ne Zaman Alınır?
Topuk kanı taraması, doğumdan sonraki ilk 3-5 gün içerisinde yapılmalıdır. Fenilketonüri taraması için bebeğin en az 48 saat beslenmiş olması önemlidir. Eğer bebek erken taburcu olacaksa, sağlık kuruluşundan ayrılmadan önce topuk kanı numunesi alınmalıdır. Bebek yeterince beslenmeden kan örneği alındıysa, ilk hafta içinde yeniden bir topuk kanı testi yapılmalıdır.
Topuk Kanı Testi Nasıl Yapılır?
Topuk kanı testi, yenidoğan bebeğin topuğundan bir damla kan alınarak gerçekleştirilir. Bu işlem, minik bir delik açılması ve kanın özel bir karta damlatılmasıyla yapılır. Testten doğru sonuç alınabilmesi için bebeğin yeterince beslenmiş olması gerekir. Yanılma payını minimize etmek için iki hafta içinde ikinci bir test yapılabilir.
Test sonucunda bir hastalık tespit edilmezse aileye ek bilgi verilmez. Ancak, kan örneğinde bir hastalık şüphesi varsa test tekrarlanır veya ileri tetkikler yapılır. Kesin teşhis sonrası gerekli tedaviye başlanır, bu da çocuğun sağlıklı bir şekilde gelişimini sürdürmesini sağlar.
