Türk Tabipleri Birliği (TTB), İstanbul Fatih’te bir otelde konaklayan anne, baba ve iki çocuktan oluşan Böcek ailesinin şüpheli ölümüne ilişkin kapsamlı bir açıklama yayımladı. TTB, olayın “talihsiz bir olay” olarak geçiştirilemeyeceğini belirterek, yaşananların Türkiye’de uzun süredir biriken halk sağlığı ve denetim krizini ortaya çıkardığını vurguladı.
Açıklama, TTB Merkez Konseyi ile TTB Halk Sağlığı Kolu tarafından ortak olarak hazırlandı.
“Kimyasal kullanımı ve denetimsizlik ölümcül sonuç doğurdu”
TTB, turizm işletmelerinde kullanılan kimyasallar üzerindeki kontrolsüzlük ve denetim mekanizmalarındaki zayıflığın, Böcek ailesinin ölümüyle birlikte görünür hale geldiğini ifade etti:
“Bu olay, turizm işletmelerinde kullanılan kimyasalların kontrolsüzlüğü ile denetim mekanizmalarının zayıflığını ölümcül sonuçlarıyla birlikte görünür kılmıştır.”
Birliğe göre mesele bireysel bir hata değil, uzun yıllardır biriken sistemik bir sorunun dışa vurumu.
“Bu bir trajedi değil, sistemik bir denetim zafiyeti”
TTB, yaşananların yalnızca trajik bir olay gibi ele alınmasının gerçeği perdelediğini belirtti:
“Bu ölüm, tekil bir hata veya ‘talihsiz bir olay’ değildir. Türkiye’de süregelen denetim eksiklikleri, yetkin olmayan personel kullanımı ve kontrolsüz kimyasal uygulamaları sistemik bir sorun haline gelmiştir.”
“İlaçlama şirketlerini kim denetliyor?”
Birlik, kamuoyundaki tartışmanın yanlış hedeflere yönlendirildiğini söyleyerek şu soruları gündeme taşıdı:
Otel en son ne zaman denetlendi?
Kullanılan kimyasalın kontrolü kim tarafından yapıldı?
İlaçlama kayıtları tam mıydı?
TTB, Türkiye’de denetim birimlerinin hem personel hem uzmanlık bakımından ciddi şekilde zayıflatıldığını vurguladı.
Kimyasal tartışması: “Alüminyum fosfit öldürür, alüminyum fosfat değil”
Kamuoyundaki bilgi kirliliğine dikkat çeken TTB, ölümle ilişkilendirilen kimyasalın açıkça alüminyum fosfit olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu:
Alüminyum fosfit, nemle temas ettiğinde dakikalar içinde öldürücü fosfin gazı açığa çıkarır.
Fosfin gazı hücresel solunumu durdurarak çok hızlı şekilde organ yetmezliğine yol açar.
Antidotu yoktur; kritik nokta tedavi değil denetimdir.
Alüminyum fosfat ise gıda ve ilaçlarda kullanılan düşük toksisiteli bir bileşiktir.
TTB, isim benzerliğinin yanlış yönlendirdiğini belirtti.
Denetimler dağınık, yaptırımlar etkisiz
Açıklamada, turizm işletmelerindeki denetimlerin çeşitli bakanlık ve kurumlar arasında dağılmış bir yapı tarafından yürütüldüğü, bu nedenle denetimlerin:
haber verilerek yapıldığı,
kısa süreli olduğu,
caydırıcılıktan uzak olduğu
ifade edildi.
Ekonomik kriz riskleri artırıyor
TTB’ye göre ekonomik kriz dönemlerinde işletmeler maliyet baskısı nedeniyle daha tehlikeli kimyasal maddelere yöneliyor; aynı zamanda denetim birimleri bütçe ve personel sıkıntısı nedeniyle zayıflıyor. Bu durum halk sağlığı açısından çarpan etkisi yaratıyor.
“Acil hekimi hedef gösteriliyor, yapısal sorunlar gizleniyor”
TTB, bazı kamuoyunda acil hekime yönelik gündemin yanlış olduğunu vurgulayarak:
“Bir acil hekiminin otelde hangi kimyasalın kullanıldığını bilmesi mümkün değildir. Hekimi hedef göstermek, yapısal sorunların üzerini örtmeye yönelik bir manipülasyondur.”
ifadelerine yer verdi.
TTB’den çözüm önerileri
Açıklamanın sonunda benzer olayların tekrar yaşanmaması için şu öneriler sıralandı:
Kimyasal kullanım protokolleri sıkılaştırılmalı.
Denetim ekipleri güçlendirilmeli ve bağımsızlaştırılmalı.
Tüm uygulama kayıtları dijital ve izlenebilir hâle getirilmeli.
Turizm işletmelerinde şeffaf denetim zorunlu olmalı.
TTB, son olarak şu ifadeyle açıklamayı tamamladı:
“Böcek ailesinin ölümü, insan yaşamını merkeze alan, güçlü ve hesap verebilir bir halk sağlığı sisteminin zorunluluğunu acı bir biçimde göstermiştir.”
