Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yeni 'İmar Hakkı Aktarımı' düzenlemesiyle mülkiyet sorunlarını çözerek vatandaşların haklarını korumayı hedefliyor. Peki, İmar hakkı aktarımı nedir? Hangi mülkleri kapsıyor? Düzenleme ile vatandaşlara ne tür haklar tanınıyor? Mülkiyet zorla el değiştirecek mi? Haklar nasıl korunacak? Hak aktarımı süreci nasıl işleyecek? Bedel tespiti kim tarafından yapılacak? Uygulama hangi bölgeleri kapsıyor?
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nca 5 Aralık 2024’te kabul edilip yasalaşan Köy Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeye eklenen “İmar Hakkı Aktarımı” uygulaması, kamulaştırılamayan parsellerin çözümüne yönelik önemli düzenlemeler sunuyor.
İmar Hakkı Aktarımı Nedir?
İmar hakkı aktarımı, imar planlarında 2019 yılı öncesinde kamu hizmet alanı olarak (okul, hastane, belediye hizmet alanı gibi) belirlenen ancak kamulaştırılamayan mülkiyetleri kapsayan bir uygulamadır.
İmar Hakkı Aktarımı Hangi Arsaları Kapsar?
Bu düzenleme, kamu hizmet alanları olarak belirlenmiş ancak kamulaştırma işlemleri yapılmamış mülkiyetleri kapsar. Özellikle 2019 yılı öncesinde imar planlarında belirlenen ve uzun süredir vatandaşların kullanımına açılmayan parseller bu kapsama dahildir.
Vatandaşlara Ne Fayda Sağlayacak?
Çevre ve Şehircilik İklim Bakanlığı'nın açıklamasına göre, Kamu hizmet alanlarında kalan mülkiyetlerdeki imar sorunları çözülecek. Mağduriyetler Önlenerek Haklar Korunacak: Vatandaşların mülkiyet hakları korunarak mağduriyetlerin önüne geçilecek. Kamu yararı gözetilerek yeni hizmet alanları oluşturulacak.
Mülkiyet Zorla El Değiştirecek mi?
Çevre ve Şehircilik İklim Bakanlığı'nın açıklamasına göre Vatandaşların mülkiyetlerine el konulması söz konusu değil. İmar planlarında kullanılamayan arsa veya hisselere denk gelen imar hakları başka bir alanda değerlendirilecek.
Hak Aktarımı Nasıl Gerçekleşecek?
İmar hakları, bağımsız değerleme kuruluşları tarafından değerlendirilecek. Tespit edilen değerler, imar planında belirlenen yeni bir alana aktarılacak.
Bedel Tespiti Nasıl Yapılacak?
Kamulaştırma Kanunu çerçevesinde, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan lisanslı bağımsız değerleme kuruluşları tarafından şeffaf ve yasal esaslara uygun olarak bedel tespiti yapılacak.
Uygulama Süreci Kim Tarafından Yürütülecek?
İmar Hakkı Aktarımı düzenlemesindeki tüm iş ve işlemler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yerel yönetimlerce yasal çerçevede ve devlet güvencesinde yürütülecek. Böylece hem kamu yararı gözetilecek hem de vatandaşların mülkiyet hakları korunarak sürdürülebilir çözümler sağlanacak.
Uygulama Hangi Bölgeleri Kapsıyor?
İmar planlarına dahil edilen ve kamulaştırma işlemi tamamlanmamış tüm bölgeler uygulama kapsamına alınabilir. Kamu yararı için ayrılmış ancak mülkiyet sorunu bulunan parseller bu kapsamda değerlendirilecektir.
Devlet Güvencesi Altında mı?
İmar Hakkı Aktarımı, devlet güvencesi altında yürütülerek vatandaşların hakları yasal çerçevede korunacaktır. Tüm süreçler şeffaflık ilkesine uygun olarak Bakanlık ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle gerçekleştirilecektir.
AKP’li Vekil Meclise Getirmişti
Teklifin sahibi AKP’li Amasya Milletvekili Hasan Çilez, 1996’dan bu yana hazır beton sektöründe faaliyet gösteriyor. Çilez, 4 Aralık’ta TBMM’de yaptığı konuşmada imar hakkı aktarımını şöyle tanımladı:
“İmar hakkı aktarımı, vatandaşımızın yıllardır problem yaşadığı, yeşil alan gibi kamu hizmetine ayrılmış alanlarda kalmış parselleri çözmeyi hedefliyor. Ne belediye ne kamu kurumları bu alanları kamulaştırıyor. Dedesinden miras kalan bir mülkü vatandaş ne kullanabiliyor ne de satabiliyor. Bu kanunla, belediyelerin ve ilgili kurumların eline bir düzenleme imkanı sunuyoruz.”
‘Vatandaşın Arsasına Çökme Düzeni’
CHP Genel Başkan Yardımcısı Ulaş Karasu, düzenlemeyi sert bir dille eleştirerek şunları söyledi:
“Bu düzenlemenin adı vatandaşa hizmet değil, vatandaşın evine ve arsasına çökmenin yeni yöntemi olacak. 26 maddelik teklifin 12 maddesi daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olmasına rağmen benzer içerikle yeniden TBMM gündemine getirildi.”
Muhalefet Dirense de Teklif Kabul Edildi
Muhalefetin itirazlarına ve sert eleştirilerine rağmen 'İmar Hakkı Aktarımı' düzenlemesi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Yeni kanunla, kamu hizmet alanlarına ayrılmış ancak kamulaştırılmayan parseller, vatandaşın rızası aranmadan farklı alanlarda değerlendirilebilecek.
