Belgrad Antlaşmaları, Osmanlı Devleti'nin Avusturya ve Rusya ile imzaladığı önemli barış antlaşmalarıdır. Avusturya ve Rusya ile imzalanan bu antlaşmalar, Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. yüzyıldaki en kazançlı antlaşmaları arasında yer almaktadır.
Belgrad Antlaşması Nedir? Kaç yılında imzalandı?
Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin 18 Eylül 1739 tarihinde Avusturya ve 3 Ekim 1739 tarihinde de Rusya ile imzaladığı barış antlaşmalarıdır. Bu antlaşmalar, Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. yüzyıldaki en önemli diplomatik başarılarından biridir.
Savaşın Gelişmesi ve Antlaşma Süreci
1736 yılında Kırım Tatarları ile olan sınır anlaşmazlıkları bahanesiyle Rusya, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş açtı. 1737'de ise Avusturya, Rusya'nın müttefiki olarak savaşa katıldı. Avusturya orduları, Osmanlı topraklarına üç koldan saldırarak Niş'e kadar ilerledi, ancak ardı ardına yenilerek geri çekildi.
Avusturya, İstanbul'da Fransız Elçisi Villeneuve Markizi aracılığıyla barış görüşmeleri başlattı. Rusya ise İsveç'ten olası bir hücum nedeniyle barış görüşmelerine razı oldu. Osmanlı tarafında ise Sadrazam ve Osmanlı ordusu serdarı Yeğen Mehmed Paşa, Fransız ve Avusturya elçileri ile görüşmeler yaptı. 22 Mart 1739'da Yeğen Mehmed Paşa'nın veziriazamlıktan alınmasının ardından, Vidin Seraskeri Hacı İvazzade Mehmed Paşa görevlendirildi ve ordu tekrar cepheye gönderildi. 22 Temmuz 1739'da Hisarcık Muharebesi'nde Osmanlı orduları galip geldi ve Belgrad tekrar Osmanlıların eline geçti.
Belgrad Antlaşması'nın Sonuçları
Avusturya, 18 Eylül 1739'da Belgrad Antlaşması'nı imzaladı ve 1718 Pasarofça Antlaşması ile elde ettiği Kuzey Sırbistan'ı ve Küçük Eflak'ı (şu anki Romanya'da) Osmanlılara geri verdi. Rusya ise 3 Ekim 1739'da, savaş beklentilerinin gerisinde bir antlaşma yaptı. Azak Kalesi'ni askerden arındırmayı, Karadeniz'de savaş gemisi bulundurmamayı, Karadeniz'deki ticaretini Osmanlı gemileriyle yürütmeyi ve Orta Kafkaslarda önemli dağ geçitlerini kontrol eden Kabartay bölgesinden çekilmeyi kabul etti. Bu antlaşmanın eki niteliğinde olan Niş Antlaşması da bu sebeple Belgrad Antlaşması olarak anıldı.
Belgrad Antlaşması Maddeleri Neler?
- Avusturya, Pasarofça Antlaşması ile aldığı yerleri (Sırbistan, Belgrad, Eflak'ın bazı kısımları ve Bosna'da bir sınır bölgesi) Banat bölgesi hariç geri verdi.
- Azak Kalesi yıkılarak etrafı boşaltılacaktı.
- Kuzey Kafkasya'da bulunan ve dağ geçitlerini (Daryal Geçidi vb.) denetleyen Kabartay bölgesi (Kabardiya) tarafsız bir bölge olarak kabul edildi.
- Rusya, Kırım'dan çekilecekti.
- Rusya, Karadeniz'de savaş ve ticaret gemileri bulunduramayacaktı.
Belgrad Antlaşmaları, Karadeniz'in bir Türk gölü olduğu bir kez daha onaylanmış ve bu antlaşmalarla Fransızlara karşı kapitülasyonların süresiz olarak uzatılması sağlanmıştır.
