2001 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında "Erdemliler Hareketi" olarak doğan Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), 3 Kasım 2002 seçimlerinde Türk siyasi sahnesine giriş yaptı.
AKP, 14 Ağustos 2001 tarihinde Recep Tayyip Erdoğan tarafından kuruldu. Parti tüzüğüne göre resmi kısaltması "AK PARTİ" şeklinde olan AKP'nin simgesi ampuldür. Partinin lideri ve genel başkanı, aynı zamanda Türkiye Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan’dır. Parti TBMM'de 266 milletvekili ile temsil ediliyor.
AKP’nin İdeolojisi: Muhafazakâr Demokrasi
AKP, siyasi ideolojisini muhafazakâr demokrasi olarak tanımlıyor ancak, üçüncü taraf kaynaklar AKP’yi sıklıkla millî muhafazakârlık, sosyal muhafazakârlık ve Yeni Osmanlıcılık ideolojileriyle ilişkilendiriyor. Partinin siyasi yelpazede sağ kanatta yer aldığı genel kabul görse de, bazı kaynaklar 2021’den bu yana AKP’yi aşırı sağ bir parti olarak değerlendirmeye başladı.
AKP’nin Kökenleri ve Kadroları
AKP’nin kurucuları ve önde gelen isimlerinden bazıları, eski Fazilet Partisi (FP) kadrosundan olup, FP'nin kapatılmasından sonra devamı olan Saadet Partisi'ne (SP) katılmamış kişilerdi. Parti, kuruluş aşamasında ve sonraki dönemlerde farklı siyasi görüşlerden isimleri kadrosuna dahil etti. AKP’nin, Fazilet Partisi veya benzer siyasi geleneklerin bir uzantısı olduğu iddiaları, partinin önde gelen yetkilileri tarafından kabul edilmiyor. Bunun yanı sıra, partinin Anavatan Partisi’nin (ANAP) devamı olduğu da bazı kaynaklarda iddia edildi.
İktidar Yılları
AKP, kuruluşundan bugüne kadar, 2024 yerel seçimleri hariç, katıldığı seçimlerde birinci parti olarak çıktı ve yedi genel seçimin dördünde tek başına iktidar oldu. AKP’nin 2001 yılındaki kuruluşundan itibaren genel başkanlık görevini sürdüren Erdoğan, 2014 yılındaki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Türkiye Cumhurbaşkanı seçildi. Bu göreve gelmesinin ardından, partinin genel başkanlık koltuğu eski dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu’na devredildi. Davutoğlu liderliğinde katıldığı Haziran 2015 genel seçimlerinde yüzde 8,96 oy kaybeden parti, yüzde 40,87 oy oranına geriledi.
Kasım 2015 genel seçimlerinde ise tarihindeki en yüksek oy oranlarından biri olan yüzde 49,5 ile 317 milletvekili kazandı ve TBMM'de tek başına iktidar olacak çoğunluğa ulaştı. Davutoğlu’nun istifası sonrasında gerçekleştirilen kongrede, Binali Yıldırım AKP’nin genel başkanlık görevine seçildi ve 65. Türkiye Hükûmeti'ni kurarak başbakanlık görevini üstlendi. 24 Haziran 2018 genel seçimlerinde yüzde 42,56 oy oranıyla iktidarını sürdüren AKP, 10 Temmuz 2018'de 66. Türkiye Hükûmeti’ni kurdu. 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinde yüzde 35,62 oy alan parti, 67. Türkiye Hükûmeti’ni kurarak iktidarını sürdürmeye devam etti. 2024 Yerel seçimlerinde ise ilk sırayı yıllar sonra Cumhuriyet Halk Partisi'ne (CHP) bıraktı.
