Antalya Valisi Hulusi Şahin ve eşi Ebru Şahin’in katılımıyla İstanbul’da gerçekleştirilen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı’ndaki Valiler Oturumu’nda, plastik kirliliğiyle mücadelede yerel uygulamalar, karşılaşılan ortak sorunlar ve turizm ekonomisine etkileri tüm yönleriyle masaya yatırıldı.
Sıfır Atık Vizyonuyla Başlayan Kapsamlı Süreç
Sıfır Atık Vakfı tarafından, Türkiye’nin plastik kirliliğiyle mücadele ve döngüsel ekonomi hedefleri doğrultusunda hayata geçirilen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı İstanbul’da başladı. “Atığı Azaltan, Kirliliği Önleyen Türkiye: Temiz Çevre, Güçlü Ekonomi, Güvenli Gıda, Sağlıklı Nesiller” temasıyla düzenlenen organizasyon; üretimden tüketime, yeniden kullanımdan geri dönüşüme kadar plastiklerin tüm yaşam döngüsünü çok yönlü olarak ele alıyor. Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde yayılan sıfır atık vizyonu, yerelden ulusala uzanan güçlü bir çevre hareketi olarak çalışmalarını sürdürüyor.
Antalya Heyetinden Zirveye Güçlü Katkı
Çalıştaya Antalya’dan geniş bir katılım sağlandı. Antalya Valisi Hulusi Şahin ile eşi, Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Proje Koordinatörü Ebru Şahin organizasyonda yer aldı. Çalıştay öncesinde Antalya Valiliği himayesinde ve Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda gerçekleştirilen şehir koordinasyon toplantısında; kentteki plastik atık yönetimi, kıyı ve deniz ekosistemlerinin korunması, atıkların kaynağında azaltılması ile turizm bölgelerindeki atıkların yönetimi gibi kritik başlıklar ele alınmıştı. Geniş kıyı şeridi ve yoğun turizm hareketliliği nedeniyle plastik kirliliğiyle mücadelede özel bir öneme sahip olan Antalya’nın saha deneyimleri, ulusal politikalara yön vermek üzere İstanbul'daki zemine taşındı.
Valiler Oturumu’nda Bölgesel Perspektifler Masaya Yatırıldı
Çalıştayın ilk gününde gerçekleştirilen “Üst Düzey Değerlendirme Oturumu II – Valiler Oturumu: Plastik Döngüsünde Yerel Uygulamalar ve Değerlendirme Perspektifleri”, İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir’in moderatörlüğünde yapıldı. Oturuma Antalya Valisi Hulusi Şahin’in yanı sıra Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, Adana Valisi Mustafa Yavuz ve Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan katıldı. Oturumda farklı sosyoekonomik yapılara, üretim ve tüketim desenlerine sahip illerin plastik döngüsüne ilişkin saha deneyimleri, ortak sorunları ve bölgesel ihtiyaçları derinlemesine değerlendirildi.
Antalya Valisi Hulusi Şahin'den Çarpıcı Ekonomik Uyarı
Oturumda söz alan Antalya Valisi Hulusi Şahin, kentin kültürden ziyade bir deniz-güneş turizmi şehri olduğuna dikkat çekerek çevre kirliliğinin turizm ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkilerini somut rakamlarla paylaştı. Manavgat'ta bir tesiste yaşanan atık deşarjının uluslararası boyutta yankı uyandırdığını belirten Şahin, şu ifadeleri kullandı:
"Manavgat’ta bir tesiste bir atık boşalımı oldu. Türkiye’den o kadar uzaklara gitti ki, Rusya’da, Almanya’da, İngiltere’de manşet oldu ve hemen rezervasyon iptalleri oldu. Kemer ve Alanya’ya niye vuruyor? Çünkü onlar iki uçtalar. İnsanlar denize girerken plastik çöp yığınları ile karşılaşıyorlar. Bizim sadece yüzde 1’lik rezervasyon iptali 300 milyon dolara malolur. Geri dönüşüm sektörünün tamamını toplayın, bizim yüzde 1’lik kaybımızı karşılamaz."
Muğla’dan Ortak Çatı Yapı ve Mavi-Yeşil Okullar Önerisi
Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, Muğla genelinde çevre çalışmalarının belediyeler, üniversite, kamu kurumları ve sivil toplumun katılımıyla ortak akıl anlayışıyla yürütüldüğünü aktardı. Gelecek nesillere çevre bilinci kazandırmak amacıyla Mavi-Yeşil Okullar Projesi’ni hayata geçirdiklerini, tek kullanımlık pet şişeleri azaltan temiz su arıtma sistemleri kurduklarını ve Köyceğiz Gölü-Dalyan Kanalı Tekne Dönüşümü Projesi'ni yürüttüklerini belirtti. Vali Akbıyık, atık yönetim süreçlerinin daha etkin yürütülmesi adına Katı Atık Yönetimi Genel Müdürlüğü veya tüm süreci tek merkezden koordine edecek ortak bir çatı yapının kurulması önerisinde bulundu.
Adana ve Mersin’den Tarım, Sanayi ve Mikroplastik Vurgusu
Adana Valisi Mustafa Yavuz, kentin hem tarım hem de sanayi merkezi olduğunu vurgulayarak plastik kirliliğini toprak, su, gıda, insan sağlığı ve Akdeniz arasında uzanan tek bir çevresel zincir olarak ele aldıklarını kaydetti. Güçlü altyapı, güvenilir veri ve sürekli izlemenin şart olduğunu belirten Yavuz, teknik ekip oluşturarak İl Eylem Planı hazırlıklarını sürdürdüklerini bildirdi. Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan ise yoğun tarımsal üretim nedeniyle sera örtüleri ve sulama sistemlerinin ciddi bir plastik hacmi oluşturduğuna işaret ederek, mikroplastik sorununa bölgesel bir bakışla yaklaştıklarını ve il genelinde kapsamlı bir yönerge çalışması yürüttüklerini ifade etti.
Kıyılar, Tarım Alanları ve Ekosistemin Korunması
Oturumda plastik atıkların deniz ve kıyı ekosistemleri, akarsular, tarım alanları, su havzaları ve kültürel miras üzerindeki olumsuz etkileri detaylıca ele alındı. Özellikle kıyı kentlerinde turizm sezonunda artan nüfus hareketliliğinin yarattığı atık yükü, liman ve lojistik faaliyetleri, tarımsal üretimde kullanılan plastikler ile sera atıklarının yönetimi yerel ölçekte öne çıkan başlıklar oldu. Plastik kirliliğinin yalnızca atık yönetimi kapsamında değil; çevre, ekonomi, tarım, turizm, gıda güvenliği ve insan sağlığıyla bağlantılı bütüncül bir mesele olduğu vurgulandı.
Merkezî ve Yerel Yönetimler Arasında Güçlü Koordinasyon Şart
Yerel ölçekte yürütülen çalışmaların etkinliğinin artırılması için merkezî yönetim ile yerel aktörler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Mevzuat, finansman, teşvik, denetim ve kurumsal kapasite alanlarında destek mekanizmalarının geliştirilmesinin önemi dile getirildi. Plastik atıkların kaynağından nihai işleme kadar izlenebilmesi, düzenli veri paylaşımı ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması konuları kararlılıkla savunuldu.
2053 Türkiye Plastik Vizyonuna Yerel Girdi Sağlanacak
Valiler Oturumu’nda ortaya konulan tüm görüş, öneri ve saha deneyimleri, çalıştay kapsamındaki tematik masa çalışmalarına aktarılacak. Elde edilen değerlendirmelerin; illerdeki ortak ve farklılaşan sorunların tespiti, yerel ihtiyaçların belirlenmesi, uygulanabilir iyi örneklerin yaygınlaştırılması ve merkezî idare ile yerel aktörler arasındaki koordinasyonun artırılmasına güçlü bir katkı sunması bekleniyor. Çalıştayın sonunda hazırlanacak Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ve sonuç bildirisi ile birlikte, çıkacak tüm sonuçların ülkenin ulusal mevzuatı ve strateji belgeleriyle eş zamanlı olarak 2053 Türkiye Plastik Vizyonu'na doğrudan girdi oluşturması hedefleniyor.
