Isparta’da bir pide salonunun giriş kısmında bulunan mezar, işletmeye gelen vatandaşları şaşkına çeviriyor. İşletme sahibinin yıllar önce satın aldığı mülkün bahçe bölümünde bulunan mezarlık, o dönemde dükkânın dış duvarının hemen dışında yer alıyordu. Yöre halkının mezarın bir “yatır” olduğunu söylemesi üzerine mezarlık restore edilerek dükkânın içine alındı.
Uzun yıllar kimliği bilinmeyen mezarın, Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında “Ayırt Dede” olarak geçtiği belirlendi. Tarihi anlatımlara göre Ayırt Dede, geçmişte kısmet açtırmak, hastalıklardan şifa bulmak ve evli çiftlerin sorunlarını çözmek için ziyaret edilen bir yerdi.
İşletme Sahibi Fatih Ayverdi, mezarlık hakkında şunları söyledi:"26 yıldır bu işletmeyi çalıştırıyoruz. Şu anda 45 yaşındayım ve kendimi bildim bileli bu mezarlık burada bulunuyor. Önceden mezarlık daha eski durumdaydı ve işletmenin dışında, bir duvarın arkasında ağacın altında duruyordu. Dükkan genişletilince mezarlık dükkanın içinde kaldı etrafını düzenledik ve temizledik. O günden bu yana da burayı bir yatır olarak biliyoruz."
Ayverdi, bölgeyle ilgili halk hikâyelerini şöyle aktardı:"Örneğin 90 yaşında bir teyze, çocukken geceleri terlik sesleri duyduğunu söylemişti. Başkaları ise geceleri bu bölgede birinin atla dolaştığını, sürekli nal sesleri geldiğini anlatıyordu. Burada bizden önce bir ev vardı ve biz bu mülkü satın aldıktan sonra işletmeye çevirdik. İşletmeyi kurarken de mezarlık zaten vardı ancak dışarıda kaldığı için kötü bir görüntü oluşturuyordu. Biz de içeri alıp bakımını yaptık. Mezarlığın ortasından geçen bir ağaç vardı, zamanla kurudu ve koruyamadığımız için kesmek zorunda kaldık."
İlk yıllarda işletmede çalışırken korku hissettiklerini belirten Ayverdi, şunları söyledi:"İlk zamanlar biraz korkuyorduk ancak zamanla alıştık. Temiz tuttuktan sonra bir zararı olmadığını gördük. Artık korkmuyoruz. Her gün kendisine bir Fatiha Suresi okuyoruz. Bu mezarlığın kime ait olduğunu ise bilmiyoruz. Çok araştırdık ama bir sonuç bulamadık. Tahminimizce yaklaşık 100 yıllık bir mezarlık çünkü bu ev inşa edildiğinden beri burada olduğu söyleniyor."
Ayverdi, müşterilerin mezarlığı görünce şaşırdığını ancak durumu öğrendiklerinde dua ettiklerini belirtti:"Daha önce de kimliğinin belirlenmesi için çok uğraştık. Şimdi tekrar yetkililere seslenmek istiyorum. Bu mezarlığın araştırılmasını istiyoruz. En azından kim olduğu tespit edilirse, ismini yazıp asmak ve kime dua ettiğimizi bilmek isteriz."İşletmeye gelen vatandaşlar ise mezarlığın bölgedeki tarihi ve manevi önemine dikkat çekiyor:"Burası genelde eski mezarlıklar bölgesi olarak biliniyor. Ama tabii ki tarihte neler geçirdiğini bilmiyoruz. Bu mezarın bir yatır olduğu yapılan araştırmalar sonucu çıkabilir diye düşünüyorum."