Antalya'nın Akseki ilçesinde sonbahar mevsiminin gelmesiyle birlikte Toros Dağları'nda andız mesaisi başladı. Bölgenin yüksek kesimlerinde kendiliğinden yetişen iğne yapraklı andız ağaçlarının olgunlaşan kozalakları, yöre halkı tarafından oldukça engebeli ve zorlu arazi şartlarında tek tek toplanarak çuvallara dolduruluyor.
Dağlardan evlere taşınan kozalakların bir kısmı makineler yardımıyla parçalanıyor. Geleneksel yöntemleri sürdüren vatandaşlar çekiç ve keserlerle el emeği harcayarak kırma işlemini tamamlıyor.
Akseki'nin Alaçeşme Mahallesi'nde yaşayan Abdullah Uğur, andız pekmezini geleneksel yöntemlerle hazırladıklarını söyledi.
Üretim aşamalarını anlatan Uğur, "Dağdan toplanıp gelen andız ağacının meyvelerini suda ıslatıyoruz. İki gün suda kaldıktan sonra süzüyoruz. Daha sonra durulması için bir gün bekletiyoruz. Ardından kazanda kaynatmaya başlıyoruz. Kıvamına geldiğinde soğumaya bırakıyoruz. Soğuduktan sonra da paketliyoruz " dedi.
Parçalanan kozalakların suda bekletilerek özünü bırakması, ardından berraklaşması için dinlendirilmesi ve büyük kazanlarda yaklaşık 18 saat boyunca aralıksız kaynatılması gerekiyor. Kaynama esnasında giderek koyulaşan şıra, yaklaşık 1 haftalık sabırlı bir emeğin sonucunda yoğun kıvamlı pekmeze dönüşüyor.
Yüksek emek ve düşük verimle dikkat çeken bu üretim sürecinde, tam 5 kilo andız kozalağından yalnızca 1 kilo saf pekmez elde edilebiliyor. Toros Dağları'nda yetişen bitkilerden yağ da çıkaran Abdullah Güven, yörede geleneksel yöntemlerle yapılan andız pekmezi üretiminin zahmetli bir süreç olduğunu belirtti.
Andız kozalaklarının toplanarak kırıldığını, ardından suda bekletilip kazanlarda kaynatıldığını anlatan Güven, bu iğne yapraklı ağaçların yöre halkı tarafından faydalı kabul edildiğini ifade etti.
Zahmetli sürecin ardından kavanozlara doldurulan Akseki'nin doğal andız pekmezi, kilogramı 500 liradan satışa sunularak hem üreticilerin aile bütçesine önemli bir gelir sağlıyor hem de kozalak toplayarak satış yapan dağ köylülerine kazanç kapısı oluşturuyor.
Toros Dağları'nın karakteristik iğne yapraklı ağaçlarından olan andız, asırlardır yöre halkının hem geçim kaynakları hem de geleneksel şifa kültürü arasında vazgeçilmez bir yer tutuyor.
Özellikle yaklaşan kış ayları öncesinde soğuk algınlığına karşı bağışıklığı güçlendirmek isteyen bölge halkı tarafından yoğun biçimde tüketilen andız pekmezi, astım, bronşit ve inatçı öksürük gibi solunum yolu rahatsızlıklarına iyi gelmesiyle biliniyor.
