Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Veriler, Türkiye’de Ar-Ge yatırımlarının ve bu alanda çalışan personel sayısının artışını sürdürdüğünü ortaya koydu. Araştırmaya göre Türkiye’nin toplam Ar-Ge harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon 399 bin 650 TL olarak gerçekleşti. Ar-Ge harcamalarının Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı ise 2024 yılındaki yüzde 1,46 seviyesinden yüzde 1,55’e yükseldi. Böylece söz konusu oran, 2016 yılında kaydedilen yüzde 1,12 seviyesinden bu yana en yüksek düzeye ulaştı.
Ar-Ge Harcamalarında Şirketler İlk Sırada
Türkiye’deki Ar-Ge harcamalarının sektörel dağılımında mali ve mali olmayan şirketler ilk sırada yer aldı. Şirketlerin Ar-Ge faaliyetleri için yaptığı harcamalar 637 milyar 252 milyon TL oldu. Yükseköğretim kurumlarının Ar-Ge harcamaları 297 milyar 474 milyon TL’ye ulaşırken, genel devletin harcaması 45 milyar 701 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Şirketlerin Ar-Ge harcamaları faaliyet türlerine göre incelendiğinde deneysel geliştirme yüzde 61,6 ile ilk sırada yer aldı. Uygulamalı araştırmaların payı yüzde 20,5, temel araştırmaların payı ise yüzde 17,9 olarak hesaplandı.
İmalat Sanayisinde Yüksek Teknoloji Öne Çıktı
İmalat sanayisindeki Ar-Ge harcamalarının teknoloji düzeyine göre dağılımında yüksek teknoloji alanı dikkat çekti. Bu alandaki harcamalar 2025 yılında 154 milyar 23 milyon TL’ye ulaştı. Orta-yüksek teknoloji alanındaki Ar-Ge harcamaları 131 milyar 347 milyon TL olurken, orta-düşük teknoloji alanında 23 milyar 191 milyon TL, düşük teknoloji alanında ise 14 milyar 93 milyon TL harcama yapıldı. Veriler, imalat sanayisindeki Ar-Ge yatırımlarında yüksek ve orta-yüksek teknoloji alanlarının ağırlığını ortaya koydu.
Ar-Ge Alanında Çalışan Sayısı 425 Bini Aştı
Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerinde görev alan toplam insan kaynağı 2025 yılında 425 bin 277 kişiye yükseldi. Sektörel dağılıma bakıldığında 233 bin 54 kişiyle mali ve mali olmayan şirketler ilk sırada yer aldı. Yükseköğretim kurumlarında 180 bin 982 kişi, genel devlette ise 11 bin 241 kişi Ar-Ge faaliyetlerinde görev yaptı.
Tam Zaman Eşdeğeri (TZE) esasına göre hesaplanan Ar-Ge personeli sayısı şirketlerde 215 bin 988, yükseköğretimde 92 bin 360, genel devlette ise 9 bin 634 oldu.
Devletin Ar-Ge Bütçesinde Savunma Sektörü İlk Sırada
Genel devlet tarafından sosyo-ekonomik amaçlara göre gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarında savunma sektörü ilk sırada yer aldı. Savunma alanındaki harcamalar 17 milyar 39 milyon TL olarak açıklandı. Savunmayı 5 milyar 877 milyon TL ile ulaşım ve telekomünikasyon, 5 milyar 314 milyon TL ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi izledi. Uzayın keşfi ve kullanımı için 5 milyar 140 milyon TL, tarım alanındaki Ar-Ge çalışmaları için ise 5 milyar 70 milyon TL harcama yapıldı.
Üniversitelerde Sağlık Bilimleri İlk Sırada
Yükseköğretim kurumlarının Ar-Ge harcamalarında sağlık bilimleri ve sosyal bilimler öne çıktı. Sağlık bilimlerinde cari harcamalar 96,8 milyar TL’ye ulaşırken, sosyal bilimlerde bu tutar 51,7 milyar TL olarak gerçekleşti. TÜİK’in açıkladığı 2025 verileri, Türkiye’de Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payının yükseldiğini ve araştırma-geliştirme faaliyetlerinde çalışan insan kaynağının genişlediğini gösterdi.
