Antalya'nın Kepez ilçesi Ahatlı Mahallesi'nde bulunan ve kentin "akciğeri" kabul edilen yaklaşık 2 bin 745 dönümlük narenciye bahçesi ile zeytinlik alanda yürütülen yönetim modeli büyük bir idari krizle sarsılıyor. Mülkiyeti Sadrazam Kuyucu Murad Paşa Bin Abdüsselam Vakfı'na ait olan tarihi doğa mirasını korumak amacıyla kurulan mekanizma, resmi denetimlere takıldı. Menderes Türel döneminde temelleri atılan ve Muhittin Böcek döneminde de 10 Haziran 2021 tarihli 483 sayılı Meclis kararıyla sürdürülen "Ortak Hizmet Projesi ve İş birliği Protokolü", kamu bütçesinden usulsüz kaynak aktarıldığı gerekçesiyle çöküşün eşiğine geldi. Fesih kararı Antalya Büyükşehir Belediyesi'nde meclise gelirken konu komisyona havale edildi.
"ALTIN NEYSE ZEYTİN DE ODUR"
Zeytinpark'taki gelişmelerin ardından görüşüne başvurulan Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Antalya Şube Başkanı Ebru Kaçın, alanın tarımsal ve ekolojik önemine vurgu yaparak şu çarpıcı değerlendirmelerde bulundu: "Zeytinpark, şehrin kimliğini oluşturan ve Antalya'nın nefes aldığı en önemli alanlardan birisidir. Burada yaklaşık 25 bin zeytin ağacı bulunuyor. Bizim için altın neyse, zeytin ve zeytin ağacı da odur. Zeytin zaten ölmez, çok dirençli bir ağaçtır; ancak mevcut alanda kalması ve korunması hayati önem taşır. Bütün çevresi yapılaşmayla kuşatılmış durumdayken bu devasa alanın imara açılmaması gerekir. Protokol feshinin ardından 'Kim bakacak bu ağaçlara?' sorusu ortada kalmamalıdır. Bakımsız bırakılıp 5-10 yıl sonra 'Zaten burada zeytin de kalmadı, artık imara açalım' pozisyonuna gelinmesinden endişe ediyoruz. Bakım sorumluluğunun doğru kurum ve kişilere verilerek alanın rant yerine dönüştürülmeden aynen korunması şarttır."
BELEDİYE FESİH MECLİS'E HAVALE ETTİ
Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 2021 yılı hesaplarını denetleyen Sayıştay müfettişleri, protokole aykırı olarak Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ne ödenmesi gereken kira bedellerinin doğrudan belediye bütçesinden karşılandığını tespit etti. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 48. maddesi kapsamında bu durum resmi olarak "kamu zararı" şeklinde nitelendirildi.
Protokolün 7.2 maddesinde yer alan "Gerek belediye içinden gerekse dışından yapılan denetimlerde ortaya çıkacak kesinleşmiş bedeller ve kamu zararı şirket tarafından karşılanır, aksi halde protokol belediye tarafından tek taraflı feshedilebilir" hükmünü işleten Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı, 10 Haziran 2021 tarihli meclis kararının iptalini ve protokolün feshedilmesini talep ederek konuyu meclise havale etti. 13 Kasım 2029 tarihine kadar sürmesi planlanan ve yüzde 86,5'lik hisse payının kamuya ait olduğu taahhüt edilen projede, bu hamle bütçe krizini tetikledi.
ŞİRKET ÇOK SORUMLU YOK: BÜTÇE NEREYE AKTARILDI?
Toplam sermayesi 10 milyon TL olarak kaydedilen Antalya Zeytin Park Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'de Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin ortaklık payı yüzde 10 düzeyinde. Şirketin yapısında Antalya Ticaret Borsası (ATB), Antalya Büyükşehir Belediyesi, ATSO, ilçe belediyeleri (Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı) ile çok sayıda sanayi, ticaret ve holding kuruluşu ile gerçek kişilerden oluşan geniş bir ortaklık yapısı bulunuyor. Özel sektör kanadında ise tarım alanında faaliyet gösteren Flash Tarım Ürünleri Ltd. Şti. ve Aktif Fide Ltd. Şti. firmalarının kurucu ortağı ve yöneticileri de yer almakta. Ancak bu kadar geniş bir kurumsal ve sermaye yapısına rağmen, Vakıf kirasının belediye kasasından ödenmesi kamuoyunda tepki topladı.
"İLERLEYEN GÜNLERDE NETLEŞECEK"
Sürecin kentin simge projesi üzerindeki etkileri tartışılırken, Antalya Ticaret Borsası (ATB) Başkanı Ali Çandır konuya ilişkin sessizliğini korudu. Fesih talebi ve Sayıştay raporuyla ilgili henüz net bir bilgisinin bulunmadığını belirten Çandır, konunun detaylarının ve atılacak adımların önümüzdeki günlerde netlik kazanacağını ifade etti. Kentin en büyük açık yeşil alanının geleceği, Büyükşehir Belediye Meclisi'nde yapılacak görüşmelerin ardından belli olacak.
FESİH KRİZİNE: ARŞİV NE DİYOR?
Büyükşehir Belediyesi ile şirket arasında yaşanan bu bürokratik tıkanıklık, gözleri kentin zirvesinde alınan geçmiş kararlara ve yapılan açıklamalara çevirdi.
"SON KALEYİ BİRLİKTE MÜHÜRLEYELİM"
Mayıs 2024 tarihindeki arşiv kayıtlarına göre; Antalya Ticaret Borsası'nın ev sahipliğinde düzenlenen "Kent Buluşmaları" programında konuşan Antalya Valisi Hulusi Şahin, ilk kez helikopterden gördüğü ve "şehirdeki yeşil vaha" olarak nitelendirdiği Zeytinpark için tarihi bir çağrıda bulunmuştu.
Zeytinpark'ın geçmişte özel sektörün eline geçme veya ihaleye çıkarılma tehlikesi atlattığını hatırlatan Vali Şahin, şu ifadeleri kullanmıştı: "Muratpaşa Vakfı tarafından bırakılan 130 bin dönümlük tarihi mirastan elimizde sadece 2,6 bin dönümlük bu alan kaldı. Üzücü ama elimizdeki bu son kaleyi kurtarmak zorundayız. Belediyelerimizle görüşüp burayı imar planlarında 'yeşil alan' veya 'kent ormanı' olarak kaydedelim ve mühürleyelim. İleride ne olacağı bilinmez; imara yeşil alan olarak sabitlenirse artık başka bir amaçla kullanılması hukuken imkansız hale gelir. Bırakın burası kentin akciğeri olarak kalsın."
Ranta Kurban Etmemek İçin Bir Araya Geldiler
Yine aynı toplantıda değerlendirmelerde bulunan ATB Başkanı Ali Çandır ise alanın ranta kurban edilmemesi için verilen mücadeleyi vurgulamıştı. Yılda 2 bin 600 ton tozu emen ve 610 milyon metreküp havayı temizleyen alanın doğal bir 'Millet Bahçesi' olduğunu ifade eden Çandır, şu değerlendirmeyi yapmıştı: “Türkiye'de bir şehrin içindeki en büyük yeşil alanı, dünyada ise 9. büyük alanı konuşuyoruz. Antalya Zeytinpark, her ne kadar ticari bir şirket çatısı altında bulunsa da özünde 24 kurumun iradesiyle kurulmuş dev bir sosyal sorumluluk projesidir. Amacımız bu son doğal yeşil alanı korumak ve halkın kullanımına sunmaktır.”
"KORUMA MODELİ" ÇIKMAZA MI GİRDİ?
Devletin zirvesinden "Geleceğe bırakılacak en büyük miras, burayı imara yeşil alan olarak mühürlemektir" mesajı verilirken, belediye idaresinin kiraları kendi bütçesinden ödeyerek "kamu zararı" yaratması ve ardından çözümü 'protokolü feshetmekte' bulması soru işaretlerine yol açtı. Kent kamuoyu şimdi Ziraat Mühendisleri Odası'nın da uyardığı şu sorunun cevabını bekliyor: "Sayıştay'ın usulsüzlük tespiti gerekçe gösterilerek feshedilmek istenen bu protokolün ardından, Vali Şahin'in işaret ettiği 'yeşil alan olarak mühürleme ve koruma' sözü rafa mı kalkacak, yoksa 25 bin zeytin ağacını koruyacak yeni bir kurumsal zemin mi yaratılacak?"
