Zincirli Kaya KerametiAntalya’nın Elmalı ilçesinin kuzeyindeki Elmalı Dağı eteklerinde yer alan Zincirli Kaya, yüzyıllardır anlatılan manevi bir rivayetle bilinir. Anlatıya göre, dağdan koparak şehre doğru yuvarlanan büyük kaya, mutasavvıf şair ve Halveti Şeyhi Vahab-i Ümmi’nin duası üzerine durmuştur. Halk arasında bu kayanın ilahi kudretle 'manevi zincirlerle' bağlandığına inanılır.
1 /
11
Vahib-i Ümmi (V. 1004 H. / 1595 M.)Vahib-i Ümmi, Halvetiyye Tarikatı’nın Ahmediyye koluna bağlı Elmalı Halvetlerinin piri olan mutasavvıf ve şairdir. Asıl adı Abdülvehhab el-Ümmi el-Elmalı el-Halveti’dir.'Ümmi ' lakabı, okur-yazarlık değil tasavvufi irfanı ifade eder. Elmalı’da yetişmiş, manevi terbiyesini Manisalı Yiğitbaşı Veli Ahmed Şemseddin-i Marmaravi’den almış, vefatından sonra Elmalı’yı önemli bir tarikat merkezi haline getirmiştir. Uzun ömür sürdüğü, şiirlerinden anlaşılmaktadır.
2 /
11
Tarihi Elmalı EvleriTarihi Elmalı Evleri, dar sokakları ve eski çarşılarıyla Anadolu kültürünü günümüze taşır. Cumbalı, ahşap yapılı bu evler açık sofalı Türk evi planının özgün örneklerindendir. Yaklaşık 500 yıllık geçmişe sahip yapılarda sedir ağacı ve geleneksel süslemeler öne çıkar. Tahtamescit Mahallesi Aylar Sokağı, Elmalı evlerinin en dikkat çekici bulunduğu alanlar arasındadır.
3 /
11
Sinan-ı Ümmi (V. 1067 H. / 1657 M.) – Kısa ÖzetSinan-ı Ümmi, Elmalı’da doğmuş önemli bir mutasavvıf ve müderristir. Halvetiyye Tarikatı’nın Mısriyye kolunun kurucusu Niyaz-i Mısri’nin şeyhi olarak tanınır. Tasavvufi eğitimini Eroğlu Nuri’den alan Sinan-ı Ümmi, hem ilmi hem de manevi yönüyle halka vaazlar vermiş, tekkesinde müridlerini yetiştirmiştir. 1657 yılında Elmalı’da vefat eden Sinan-ı Ümmi’nin türbesi bugün de ziyaret edilmektedir. Türkçe kaleme aldığı Kutbü’l-Maani ve Divan-ı İlahiyat adlı eserleriyle tasavvuf düşüncesinde önemli bir yer edinmiştir.
4 /
11
Ömer Paşa CamiiÖmer Paşa Camii, Osmanlı mimarisinde merkezi planlı ve tek kubbeli cami tipinin en gelişmiş örneklerinden biri olarak kabul edilir. Tamamı kesme taştan inşa edilen yapı, Mimar Sinan ekolünün özelliklerini yansıtır. Ketenci Ömer Paşa tarafından 1610 yılında yaptırılan cami, Güneybatı Anadolu’nun en büyük ve en görkemli eserlerinden biri olup, Osmanlı Devri Türk mimarisinin Anadolu’daki sayılı önemli örnekleri arasında yer alır.
5 /
11
3 Bin Yıllık Kuzey Likya Yolu, Naldöken, Şaman İnancı ve Prehistorik Mağaralar: ElmalıElmalı’nın Kışla Mahallesi yakınlarından geçen Kuzey Likya Yolu, yaklaşık 3 bin yıllık geçmişiyle antik çağın önemli ticaret ve ulaşım güzergahlarından biridir. Persler döneminde desteklenen, Likyalılar tarafından inşa edilen ve Roma döneminde son şeklini alan yol, Antalya’yı Ege ve İç Anadolu’ya bağlamıştır. Taşlarının aşınması nedeniyle'Naldöken'olarak anılan bölümün yanı sıra, güzergah boyunca şaman inancıyla ilişkilendirilen taş yapılar ve henüz bilimsel olarak yeterince araştırılmamış prehistorik (Buzul Çağı) mağaralar bulunmaktadır. Bu özellikleriyle Elmalı, tarih öncesinden günümüze uzanan önemli bir kültür ve inanç merkezi olarak öne çıkmaktadır.
6 /
11
Hacımusalar Höyüğü (Choma)Hacımusalar Höyüğü, Elmalı–Kaş karayolu üzerinde, Elmalı ilçe merkezinin yaklaşık 14,5 kilometre güneybatısında ve Elmalı Ovası’na yakın bir konumda yer alır. Deniz seviyesinden yaklaşık 1040 metre yükseklikte bulunan höyük, yuvarlak planlı olup 300 × 350 metre boyutlarında ve 10–12 metre yüksekliğindedir. Kenarları yüksek, ortası çukur olan höyüğün yamaçlarında teras izleri görülmektedir. Hacımusalar Höyüğü’nde arkeolojik kazılar, 1994 yılından bu yana Bilkent Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Doç. Dr. İlknur Özgen başkanlığında yürütülmektedir.
7 /
11
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Kent MüzesiElmalılı Muhammed Hamdi Yazır (1878–1942), Osmanlı’nın son dönemleri ile Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaşamış, Hak Dini Kur’an Dili adlı tefsiriyle tanınan önemli bir din âlimi ve mütefekkirdir. Elmalı doğumlu olan Yazır; tefsirci, felsefeci, eğitimci, hukukçu, hattat, yazar ve siyaset adamı kimlikleriyle öne çıkmıştır. Hayatına ve eserlerine ışık tutan Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Kent Müzesi, Elmalı’da ziyaretçilerini ağırlayarak kentin manevi ve kültürel mirasını yaşatmaktadır.
8 /
11
Baltası Gedik Mahmut BabaBaltası Gedik Mahmut Baba, 1300’lü yıllarda yaşamış, Abdal Musa’nın oduncusu ve rivayete göre kardeşi olan önemli bir halk erenidir. Anlatıya göre, Elmalı’nın kuzeybatısındaki Baltası Gedik’te yaşanan çatışmada Mahmut Baba, baltasıyla Teke Beyi Kılağası İsa’yı öldürmüş, bunun üzerine Abdal Musa kendisine burada bir dergah kurmasını istemiştir. Tarihi Antalya–Elmalı yolu üzerinde yer alan Baltası Gedik, bugün Mahmut Baba Türbesi ile Elmalı’nın en çok ziyaret edilen manevi mekanlarından biri olarak kabul edilmektedir.
9 /
11
Abdal Musa SultanAbdal Musa Sultan, 14. yüzyılda yaşamış, Anadolu’nun en önemli erenlerinden, ozan ve düşünürlerinden biridir. Horasan kökenli olup 'Hoylu' olarak da anılır; Hacı Bektaş-ı Veli’nin önde gelen halifelerindendir. Osmanlı’nın Bursa’yı fethettiği dönemde Orhan Bey’in askerleriyle seferlere katıldığı kaynaklarda yer alır. Kurduğu tekkede çok sayıda müridi irşat etmiş, Alevi-Bektaşi edebiyatının büyük ismi Kaygusuz Abdal’ı yetiştirmiştir. Günümüzde Elmalı Gömbe’de bulunan Abdal Musa Türbesi, her yıl Haziran ayında düzenlenen etkinliklerle anılan önemli bir inanç merkezidir.
10 /
11
Avlan GölüAvlan Gölü, antik dönemden bu yana çevresinde yaşayanlara umut veren; sedir ormanlarını ve tarım alanlarını besleyen ekolojisiyle öne çıkan doğal bir yaşam alanıdır. Zengin flora ve faunasıyla Elmalı’nın en etkileyici doğa manzaralarından birini sunar.
11 /
11
