Ülke genelinde milyonlarca, Antalya'da da özellikle turizm ve sanayi sektöründe binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren staj ve çıraklık sigortası mağduriyeti, en yüksek yargı merciinden gelen kararla gündeme geldi. Çırak olarak çalışan bir kişinin açtığı dava, yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kabul edilse de, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararı 'eksik inceleme' gerekçesiyle bozdu ancak yüksek mahkeme, kapıları tamamen kapatmadı. Yargıtay kararı sonrası Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu yasal düzenleme çağrısında bulundu.
MKE Çırağı Dava Açmıştı
Makine Kimya Endüstrisi'nde (MKE), 1987- 1989 yıllarında 16 yaşındayken çırak olarak çalışan bir kişi, bu dönemdeki çalışmalarının 'uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık statüsünde geçtiğini' belirterek emeklilik süresine dahil edilmesi için iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açtı.
Yargıtay Çıraklık Sigortası İçin Kararını Verdi
Davacının söz konusu dönemde üretime yönelik olarak çalıştığını, gün içerisindeki çalışma süresinin meslek öğrenme nitelik ve ağırlığında geçmediğini değerlendiren mahkeme talebi kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğru buldu. Temyiz başvurusu üzerine dosyanın sevk edildiği Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık sigortasını sigorta başlangıcı sayan iş mahkemesi kararını 'eksik inceleme' gerekçesiyle bozarken, kapıları tamamen kapatmadı. Kararda; çıraklık sırasında meslek ve sanat öğrenimi arka planda kalıyorsa, iş yerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyorsa, bunun çıraklık değil normal çalışma kabul edilebileceğini, ancak bu durumun davaya bakan iş mahkemesi tarafından gerekli incelemeler yapılarak ortaya konulması gerektiği belirtildi.
Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Karara Tepkili
Yargıtay'ın kararı büyük yankı uyandırırken, Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu kararın ardından yasal düzenlemelerin yapılması çağrısında bulundu.
"Hak Arama Yolları Kapanmadı Ama Beklentileri Karşılamıyor"
Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyon Başkanı Murat Aydın, son günlerde yargıdan gelen kararların, staj ve çıraklık sigortası mağdurları arasında ciddi bir bilgi kirliliğine ve çelişkili yorumlara yol açtığını belirtti.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin, yerel mahkemenin çıraklık süresini sigorta başlangıcı kabul eden hükmünü 'eksik inceleme' gerekçesiyle bozmasının, konunun hukuki zeminini yeniden tartışmaya açtığını ifade eden Murat Aydın, "Buradaki en kritik doğru tespit şudur: Yargı, çıraklık sigortasından kaynaklı hak arama kapılarını tamamen kapatmamıştır. Mahkeme, kestirip atmak yerine 'daha derin bir inceleme' talep etmiştir. Ancak bu durum, çırak ve stajyerlerin uzun vadeli beklentilerini tam anlamıyla karşılamaktan uzaktır. Bireysel davalarla, kişiye özel delillerle ve yıllar süren yıpratıcı mahkeme süreçleriyle bu toplumsal sorunun kökten çözülmesi mümkün görünmemektedir. Hukuki mücadele devam etse de, kesin ve adil çözümün adresi yargı değil, yasama organıdır" dedi.
Antalya Otellerinde ve Sanayisinde Ter Dökenlerin Hakkı Aranıyor
Staj Ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu Antalya İl Temsilciliği'nden Ebru Mergen ise sorunun özünün üretim ve fiili hizmet varken hakkın verilmemesi olduğuna dikkat çekti. Staj ve çıraklık döneminde Antalya'da aktif olarak çalışan vatandaşların anayasal sosyal güvenlik haklarına eksiksiz erişimi olması gerektiğini vurgulayan Mergen, "Söz konusu zaman diliminde bu insanlar doğrudan üretime katkıda bulunmuş, tezgah başında ter dökmüş, birçok sektörde fiili hizmette bulunmuş, iş sözleşmesi ve çıraklık akdi ile fiilen çalışmışlardır. Yaşları ne olursa olsun, bir fabrikada, atölyede veya en önemlisi Antalya gibi turizm cenneti şehrimizin otellerinde aktif olarak çalışan, risk alan ve katma değer katan her bireyin anayasal sosyal güvenlik haklarına eksiksiz erişimi olmalıdır. Fiili çalışmaya dayanan bir sürecin, emeklilik prim gün sayısında başlangıç kabul edilmemesi en büyük adaletsizliktir" şeklinde konuştu.
"TBMM'nin Bu Haklı Çığlığı Duymasını ve Bekleyen Kanun Tekliflerinin Yasalaşmasını Bekliyoruz"
On binlerce insanın mağduriyetini giderecek nihai çözümün Mesleki Eğitim Kanunu'nun değişikliyle mümkün olacağını da dile getiren Ebru Mergen sözlerini şöyle tamamladı:
"Yargıtay kararlarının da gösterdiği üzere, yargı mevcut yasal mevzuatın sınırları içinde hareket etmektedir. Bu nedenle, on binlerce insanın mağduriyetine son verecek kesin çözüm 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun günümüz vicdani ve hukuki gerçeklerine uygun şekilde değiştirilmesidir. Federasyon olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bu haklı çığlığı duymasını ve meclis gündeminde bekleyen kanun tekliflerinin bir an önce yasalaşmasını bekliyoruz. Çırak ve stajyerlerin geriye dönük haklarının tescil edilmesi, sadece bir emeklilik talebi değil, geçmişte dökülen alın terinin yasal olarak tanınması mücadelesidir. Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu Antalya temsilciliği olarak, konunun asıl can alıcı noktasını her platformda savunmaya devam ediyoruz ve edeceğiz."
