Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Nisan ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu. Çandır, Nisan ayı Tarım-GFE'nin aylık yüzde 1.72 arttığını ve bu rakamın, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Nisan ayları ortalamasının yüzde 3 üzerinde olduğunu ifade etti. Ayrıca, Tarım-GFE'nin yıllık yüzde 52.20 artarak son 9 yılın Nisan ayları ortalamasının yüzde 61 üzerinde olduğunu belirtti.
Tarım-GFE Alt Kalemlerinde Artışlar
Çandır, Tarım-GFE'nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1.70 ve yıllık yüzde 49.13'lük bir artış olduğunu kaydetti. Nisan aylarında aylık artışın 2021 ve 2022 yıllarından, yıllık artışın ise 2022 yılından sonra en yüksek değerler olduğunu belirtti. Tohumda aylık yüzde 5.35, enerjide yüzde 1.13, gübrede yüzde -0.23, ilaçta yüzde 2.15, veteriner hizmetlerinde yüzde 0.02 ve yemde yüzde 1.65 artış olduğunu belirten Çandır, yıllık artışların ise tohumda yüzde 61.96, enerjide yüzde 70.69, gübrede yüzde 26.92, ilaçta yüzde 23.76, veteriner hizmetlerinde yüzde 143.26, yemde yüzde 36.20 ve diğer kalemlerde yüzde 89.95 olduğunu vurguladı.
Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 1.87 ve yıllık yüzde 73.70'lik artış olduğunu belirtti. Nisan ayı boyunca Tarım-GFE alt kalemlerindeki değişimlerin yılbaşından bu yana benzer bir eğilim gösterdiğini ifade eden Çandır, veteriner hizmetlerindeki sıra dışı artışlar ile gübre, ilaç ve yemdeki enflasyonun dikkat çekici olduğunu belirtti.
Üretici Fiyatları ve Girdi Maliyetleri
TÜİK'in açıkladığı Nisan ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi'ne (Tarım-ÜFE) de değinen Çandır, Tarım-ÜFE'nin aylık yüzde 2.71, yıllık ise yüzde 60.77 arttığını hatırlattı. Çandır, "Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim genel olarak üretici aleyhine seyrederken, Nisan ayındaki aylık ve yıllık girdi maliyetlerindeki artış, üretici fiyatlarının altında seyretmiştir. Bu aylık ve yıllık seyrin üretici lehine devam etmesi, üreticilerin birikmiş zararlarının azalmasına katkı sağlayacaktır" dedi.
Yurtiçi ve Yurtdışı Üretici Enflasyonu
Ali Çandır, yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının da tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirtti. Yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) Nisan ayında aylık yüzde 1.37, yıllık yüzde 65.53 arttı. Yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) ise aylık yüzde 3.60, yıllık yüzde 55.66 oranında artış gösterdi. Çandır, üretici düzeyindeki gıda kaleminin aylık yüzde 5.38 ve yıllık yüzde 64.51 arttığını ifade ederek, Nisan ayında tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha yüksek seyrettiğini vurguladı.
Tüketici Enflasyonu
Çandır, Nisan ayında tüketici enflasyonu (TÜFE) aylık yüzde 3.18, yıllık ise yüzde 69.80 arttığını belirtti. Tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun ise Nisan ayında aylık yüzde 2.78, yıllık yüzde 68.50 olarak ilan edildiğini kaydetti. İşlenmemiş gıda enflasyonunun Nisan ayında aylık yüzde 3.85, yıllık yüzde 77.85 olarak gerçekleştiğini belirten Çandır, yaş meyve sebze enflasyonunun aylık yüzde 0.66, yıllık yüzde 77.96 arttığını dile getirdi. Çandır, "Tüketici tarafındaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı enflasyonun üzerinde bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermeye devam etmektedir" dedi.
