Karaciğer 7 gün 24 saat durmaksızın çalışan bir organ. Vücudumuzun adeta temizlik merkezi ve fabrikası. Gastrointestinal sistemden gelen besinleri ve metabolitleri alıyor, işliyor, detoksifiye ediyor ve vücuda yararlı hale getirerek kan dolaşımına veriyor.
Karaciğer yağlanması ise, karaciğer hücrelerinin içinde yağ damlacıklarının birikmesiyle meydana geliyor. Basit yağlanmada hücrelerde izole yağ birikimi görülürken, metabolik yağlı karaciğer hastalığında yağ birikimine hücreler arası inflamasyon ve buna bağlı hücre hasarı da gözlemleniyor. Tüm karaciğer hastalıklarında olduğu gibi yağlı karaciğer hastalığının da yıllarca çok fazla belirti vermeden ilerleyebilmesi bu hastalığın zamanında tedavisini de geciktiriyor.
Zaman içinde karaciğer hücrelerinde meydana gelen hasar ve bunun sonucunda oluşan fibrozis yani tamir dokusu, karaciğerde küçülme ve sertleşmeye neden olabiliyor. Bu süreç portal hipertansiyon ve siroza kadar ilerleyebiliyor. Siroz oluştuktan sonra da nedeni ne olursa olsun karaciğer kanseri riski kendini gösteriyor.
Her 100 Diyabetliden 90’ında Görülüyor
Masa başı çalışma alışkanlığı, hareketsiz yaşam tarzı ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları fazla kiloya ve zamanla da obeziteye sebep oluyor. Bu da kişiyi diyabete kadar götürebiliyor. Türkiye’de kilo fazlası olan veya obezite sınırına giren kişilerin yüzde 70’inde, diyabetlilerin ise yüzde 90’ında karaciğer yağlanması görülüyor. Özellikle MASH olarak adlandırılan metabolik yağlı karaciğer hastalığı kişilerde zamanla ciddi yaşam riski oluşturuyor.
Çözüm Hareket ve Sağlıklı Beslenme
Günümüzde ileri siroz gelişmemiş hastalarda karaciğer yağlanmasının yaşam tarzı değişiklikleri ve destek tedavilerle büyük oranda geriletilmesi mümkün. Doğru beslenme ve düzenli egzersiz karaciğer yağlanmasının önlenmesinde en temel unsurlar. Çünkü yağlanmanın kökeninde insülin direnci bulunuyor. İnsülin direncini azaltabilmek için insülini en çok kullanan dokulardan olan çizgili kasları çalıştırmak gerekiyor. Vücudumuzdaki çizgili kasların önemli bir bölümü bacaklarımızda bulunduğu için düzenli spor ya da tempolu yürüyüş yapmak önemli.
Meyve Masum Değil
Karaciğer yağlanmasında yanlış bilinen doğrularda yok değil. Sadece yağlı yiyeceklerin tüketilmesi ile karaciğer yağlanmıyor. Doğrudan yağlı beslenmesek bile fazla tüketilen şekerli gıdalar karaciğerde yağa dönüşebiliyor. Aşırı tüketilen meyve bile içeriğindeki fruktoz nedeniyle karaciğer yağlanmasına katkıda bulunabiliyor. Bu nedenle özellikle fazla miktarda hamur işi ve çok yağlı yemeklerden kaçınmak, daha çok Akdeniz tipi beslenmeyi tercih etmek önemli.
