Gül ve gül yağı üretiminde küresel bir marka olan Isparta, koku kültürünü tarihle birleştiren dev bir projeyi hayata geçirdi. Isparta Belediyesi tarafından restore edilen tarihi Aya Baniya Kilisesi, artık sadece bir yapı değil; kokunun binlerce yıllık serüveninin anlatıldığı yaşayan bir müze ve atölye olarak hizmet veriyor.
“Anadolu’nun Kokusu Isparta’dan Yükseliyor”
Müzenin küratörü ve bilim sorumlusu Meryem Karakurt Göksal, projenin hem tarihi bir mirası koruduğunu hem de koku bilimini halkla buluşturduğunu belirtti. Göksal, "İçerisinde bulunduğumuz kilise, 1750'li yıllarda inşa edilmiş bir Ortodoks Rum kilisesidir. Bugün ise Türkiye'de bir ilk olma özelliği taşıyan koku müzesi ve atölyesi konseptiyle hizmet vermektedir. Müze bölümümüzde tarih boyunca kullanılan, özellikle aristokratların özel hayatlarından izler taşıyan parfüm kapları sergilenmektedir. Apsis dediğimiz kısımda ise kokular, etnografik hikâyelerle ve gülü de merkezine alarak bir koku hafızası oluşturmaktadır” dedi.
Dünyanın En Eski Parfüm Formülü Bu Müzede
Müzenin en dikkat çekici eseri, Mezopotamya kökenli olan ve 4 bin 500 yıllık bir geçmişe sahip dünyanın bilinen en eski parfüm formülü oldu. Formülün Isparta için önemine değinen Göksal, "Yaklaşık 4 bin 500 yıllık bu formül Mezopotamya'dan çıkmıştır ve içerisinde 16 farklı ham madde bulunmaktadır. Bizim için kritik nokta; bu formülün içinde gülün de yer almasıdır. Gül, Isparta ile özdeşleşmiş bir çiçektir. Bu nedenle Misparta Koku Medeniyeti'nin gül ile şekillenmesi bir tesadüf değildir. Anadolu'nun zengin kokusu adeta Isparta'dan yükselmektedir" ifadelerini kullandı.
Gör, Dinle, Kokla ve Tasarla
Ziyaretçilere sadece seyirlik değil, deneyim odaklı bir ortam sunduklarını belirten küratör Göksal, "Müzemiz görmek, duymak ve koklamak olmak üzere üç duyuya hitap eden yaşayan bir müzedir. Ziyaretçilerimiz 12 farklı koku türünü deneyimlerken, aynı zamanda bitkileri görme ve hikâyelerini bizden dinleme imkânı buluyor. Kişiye özel parfüm tasarımı yapılan bölümümüzde ise yaklaşık 600 farklı koku bulunmaktadır. Ziyaretçilerimiz bu notalar arasından seçim yaparak kendi koku hafızalarını oluşturabilir ve kendilerine özgü parfümler tasarlayabilirler” dedi.
Ücretsiz Giriş ve Sürekli Yenilenen Koleksiyon
Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen’in vizyonuyla müzenin herkese açık olduğunu vurgulayan Göksal, girişlerin ücretsiz olduğunu hatırlatarak; Atatürk’ün şahsi koku koleksiyonu gibi özel etkinliklerin de periyodik olarak devam edeceğini müjdeledi.
Türkiye'nin koku hafızasını canlandıran Misparta, gülün kokusunu tarihin derinliklerinden gelen sırlar eşliğinde tüm dünyaya sunmaya devam ediyor.
