Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı öncülüğünde, TÜBİTAK 1007 Programı kapsamında Marmara Üniversitesi ve TÜİK iş birliğiyle gerçekleştirilen Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması, çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre kadınların yüzde 28,2’si psikolojik, yüzde 18,3’ü ekonomik, yüzde 12,8’i ise fiziksel şiddete maruz kalıyor.
Türkiye Genelinde 18 Binden Fazla Kadınla Görüşüldü
Kadına yönelik şiddetin boyutlarını, nedenlerini ve etkilerini ortaya koymak amacıyla yürütülen Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması, 18 Kasım 2024 ile 31 Ocak 2025 tarihleri arasında Türkiye genelinde gerçekleştirildi. Çalışma, 15-59 yaş aralığında en az bir kadın bireyin bulunduğu 22 bin 110 hane üzerinden yürütüldü. 18 bin 275 kadınla yüz yüze yapılan görüşmeler, şiddetin fiziksel, psikolojik, ekonomik, cinsel, dijital ve ısrarlı takip boyutlarını kapsamlı biçimde inceledi.
Kadınların yüzde 12,8’i Fiziksel Şiddet Gördü
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, yaşamı boyunca fiziksel şiddete maruz kalan kadın oranının yüzde 12,8 olması oldu. Kadınların yüzde 28,2’si psikolojik, yüzde 18,3’ü ekonomik, yüzde 12,8’i fiziksel şiddet yaşadığını ifade etti. Fiziksel şiddetin en fazla görüldüğü yaş grubu 35-44 yaş arası kadınlar oldu. Bu gruptaki kadınların yüzde 14,7’si yaşamının bir döneminde fiziksel şiddete maruz kaldığını belirtti.
Boşanmış Kadınlarda Oranlar Çok Daha Yüksek
Medeni duruma göre yapılan analiz, boşanmış kadınların en yüksek şiddet oranlarına sahip grup olduğunu gösterdi. Boşanan kadınların yüzde 62,1’i psikolojik, yüzde 42,5’i ekonomik, yüzde 41,5’i ise fiziksel şiddet gördüğünü dile getirdi. Evli kadınlarda bu oranlar sırasıyla yüzde 26,4 psikolojik, yüzde 19,9 ekonomik ve yüzde 11,6 fiziksel olarak kaydedildi. Hiç evlenmemiş kadınlarda ise dijital şiddet (yüzde 14,2) ve ısrarlı takip (yüzde 13,4) oranları dikkat çekti.
Dijital Şiddet ve Israrlı Takip Artışta
Teknolojik gelişmelerle birlikte kadına yönelik şiddetin yeni bir türü olarak öne çıkan dijital şiddet, araştırmada ilk kez kapsamlı biçimde ele alındı. Dijital şiddeti uygulayanların yüzde 62,3’ü yabancı kişilerden, yüzde 15,7’si ise eş veya eski eşlerden oluştu. Israrlı takip vakalarında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Kadınların yüzde 39,6’sı yabancı biri tarafından, yüzde 32,1’i ise eş veya eski eş tarafından takip edildiğini belirtti.
Eğitim Düzeyi Yükseldikçe Şiddet Oranı Düşüyor
Eğitim durumuna göre yapılan değerlendirmede, bir okul bitirmemiş kadınların yüzde 31,8’i ekonomik şiddete maruz kaldığını ifade etti. Oran, yükseköğretim mezunlarında yüzde 8,9’a kadar düşüyor. Eğitim seviyesi yükseldikçe hem ekonomik hem de fiziksel şiddet oranlarında belirgin bir azalma gözlendi.
Şiddet En Çok Özel Sektörde Çalışan Kadınlarda Görülüyor
Çalışma yaşamına katılan kadınlar arasında şiddete maruz kalma oranı da dikkat çekici. Psikolojik şiddete uğrayan kadınların yüzde 34’ü özel sektörde, yüzde 31,9’u kamu sektöründe çalışıyor. Ekonomik şiddet vakaları ise özel sektörde yüzde 21,1, kamu sektöründe yüzde 10,6 olarak ölçüldü.
Fiziksel Şiddetin En Yoğun Olduğu Bölge
Bölgesel dağılıma bakıldığında, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi yüzde 25,9 oranıyla fiziksel şiddetin en yüksek olduğu bölge olarak belirlendi. Ortadoğu Anadolu Bölgesi yüzde 8,8 ile en düşük orana sahip bölge oldu.
Son 12 Ayda Kadınların yüzde 11,6’sı Psikolojik Şiddete Maruz Kaldı
Son bir yıl içinde şiddet deneyimi sorulan kadınların yüzde 11,6’sı psikolojik, yüzde 3,7’si dijital, yüzde 3,2’si ekonomik, yüzde 3,1’i ısrarlı takip, yüzde 2,6’sı fiziksel ve yüzde 0,9’u cinsel şiddet yaşadığını belirtti. Son 12 aylık dönemde psikolojik şiddet birinci sırada yer alırken, dijital şiddet ikinci sıraya yükseldi.
Şiddet Kentlerde Daha Yoğun
Yaşam alanına göre yapılan analizde, yoğun kentlerde yaşayan kadınların yüzde 12,2’si son 12 ayda psikolojik şiddete maruz kaldı. Orta yoğun kentlerde bu oran yüzde 9,1, kırsal alanlarda ise yüzde 10,8 olarak kaydedildi. Dijital şiddet oranı da kentlerde kırsala göre daha yüksek çıktı. Yoğun kentte yaşayan kadınların yüzde 4,2’si dijital şiddete uğrarken, kırda bu oran yüzde 3,7 olarak belirlendi.
Genç Kadınlar Daha Fazla Şiddete Maruz Kalıyor
Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde, 15-24 yaş grubundaki kadınlar tüm şiddet türlerinde en yüksek orana sahip oldu. Bu yaş grubundaki kadınların yüzde 15,2’si psikolojik, yüzde 7,3’ü dijital şiddete maruz kaldığını ifade etti. Yaş arttıkça şiddet oranlarında azalma eğilimi gözlemlendi. Özellikle 45-59 yaş grubunda psikolojik şiddet oranı yüzde 9,4 seviyesine kadar geriledi.
En Çok Belirtilen Şiddet Nedeni
Kadına yönelik fiziksel ve cinsel şiddetin nedenleri incelendiğinde, erkeğin öfke kontrol problemi yüzde 21,7 ile ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 13,3 ile yetiştirilme tarzı ve yüzde 13,0 ile maddi sıkıntı izledi. Öfke kontrol sorunu yaşayan erkekler tarafından şiddete uğrayan kadınların yüzde 28,3’ü 25-34 yaş aralığındaydı. Erkeğin “kıskançlık” nedeniyle şiddet uyguladığı vakalar ise özellikle 15-24 yaş grubunda (yüzde 14,1) yoğunlaştı.
Kadınların Yarısı Yaşadığı Şiddeti Kimseyle Paylaşmıyor
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, kadınların yüzde 47,7’sinin yaşadığı şiddeti kimseyle paylaşmadığını ortaya koydu. Şiddetini paylaşan kadınların yüzde 31,8’i kendi ailesinden bir kadınla, yüzde 10,2’si bir kadın arkadaşıyla, yüzde 4,4’ü ise eşinin ailesinden bir kadınla paylaştı.
