2. Dünya Savaşı döneminde İran sınırında kaçakçılık olayları hızla artmıştı. Bu olaylar, bölgedeki aşiretler ve güvenlik güçleri arasında çatışmalara neden oluyordu. Bu çatışmalardan biri de Van'ın Özalp ilçesinde yaşandı. Milan aşireti, Temmuz 1943'te büyük bir hayvan sürüsünü kaçırdı. Bu ihbar üzerine sınır bölgesine gönderilen jandarma birlikleri, kaçakçıların İran'a kaçması nedeniyle onları yakalayamadı.
Jandarma Operasyonu ve Gözaltılar
Olayın ardından Milan aşiretine mensup Özalp'ta yaşayan 40 kişi gözaltına alındı. Mahkeme, yalnızca 5 kişiyi tutuklayarak diğerlerini serbest bıraktı. Ancak Mustafa Muğlalı'nın emriyle, 33 kişi sorgulanmak üzere iki asteğmenin komutasındaki bir askerî birliğe teslim edildi. Bu kişiler, sınıra yakın bir bölgede kurşuna dizildi ve kaçmaya çalışırken vuruldukları ileri sürüldü.
Olayın Siyasi Yansımaları ve Soruşturmalar
Demokrat Parti'nin muhalefet olarak güç kazanmasıyla, örtbas edilmeye çalışılan bu olay yeniden gündeme taşındı. TBMM Başkanlığı'na verilen soru önergesinin kabul edilmesi üzerine, olayla ilgili askeri ve sivil yöneticiler hakkında soruşturma açıldı. Genelkurmay Askerî Mahkemesi'nde görülen davada, kurşuna dizme emrini verdiğini itiraf eden Muğlalı, 2 Mart 1950'de ölüm cezasına çarptırıldı, ancak ileri yaşı ve hafifletici nedenlerle cezası 20 yıl hapis olarak değiştirildi. Muğlalı, yeniden yargılama başlamadan 11 Aralık 1951'de hapiste hayatını kaybetti.
TBMM'de Yeniden Gündeme Gelen Olay
CHP'nin 6-7 Eylül Olayları'nda azınlıklara karşı ayrımcılık yaptığı iddiası üzerine, Demokrat Parti bu olayı misilleme olarak TBMM'de tekrar gündeme getirdi. Olayın yaşandığı dönemdeki tüm TBMM üyeleri ve CHP'nin sorumluluğu iddiasıyla, İsmet İnönü'nün yargılanması talep edildi. 12 ve 25 Şubat 1956 tarihlerinde Meclis'te görüşülen konu, 1958 tarihli Meclis Tahkikat Komisyonu raporu ve çeşitli af yasaları nedeniyle zaman aşımına uğrayarak kapatıldı.
