Antalya’da düzenlenen COP31 Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi kapsamında, farklı ülkelerden katılımcıların oluşturduğu Halkların İklim Zirvesi (HİZ) bir araya geldi. Resmi müzakereler başlamadan günler önce Antalya’nın farklı noktalarında buluşan yerli ve yabancı aktivistler, iklim zirvesini eleştirerek küresel ısınmaya, doğal yaşam alanlarının tahribatına ve şirketlerin çevre üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Katılımcılar, devletlere ve şirketlere doğaya zarar veren politikalardan vazgeçme çağrısı yapmıştı. Eylemlerden günler sonra ise Cop31 İklim Zirvesinde müzakereler başladı.

Müzakerelerde fosil yakıtlardan çıkış takvimi ve iklim krizine uyum finansmanı konusunda henüz uzlaşma sağlanamaması tepki çekti. Halkların İklim Zirvesi (HİZ), Türkiye’ye kömürden çıkış planını tesis bazında ve bütçesiyle birlikte açıklama çağrısı yaptı. Halkların İklim Zirvesi, COP31 kapsamında yürütülen müzakerelere ilişkin değerlendirmesini kamuoyuyla paylaştı. Açıklamada, karar taslağında fosil yakıtlardan çıkış tarihleri ile gelişmekte olan ülkelere sağlanacak iklim uyum finansmanının henüz netlik kazanmadığı belirtildi. HİZ, COP31 taraflarının halkların yaşamını ve geçim kaynaklarını doğrudan etkileyen bu konuları nihai karar metninde açık ve bağlayıcı şekilde ortaya koymasını istedi.

Türkiye’ye Kömürden Çıkış Planını Açıklama Çağrısı
Halkların İklim Zirvesi, hükümetlerin yeni fosil yakıt yatırımlarını durdurması ve mevcut tesislerin aşamalı kapatılmasına ilişkin takvim hazırlaması gerektiğini vurguladı. Açıklamada, fosil yakıt teşviklerine ayrılan kaynakların farklı alanlara yönlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu kaynakların işçilerin gelir ve sosyal güvenlik haklarının korunması, insana yakışır ve sendikalı istihdamın oluşturulması, maden bölgelerinde zarar gören toprak ve su kaynaklarının iyileştirilmesi için kullanılması istendi. Türkiye’ye yönelik çağrıda ise kömürden çıkış planının tesis bazında hazırlanması ve bütçesinin kamuoyuyla paylaşılması gerektiği belirtildi. Ayrıca işçilerin, sendikaların, yerel yönetimlerin ve etkilenen toplulukların karar süreçlerine doğrudan katılması talep edildi.
Elektrifikasyon Fosil Yakıt Kullanımını Azaltmalı
HİZ açıklamasında elektrifikasyon hedeflerine de dikkat çekildi. Elektriğin toplam tüketimdeki payının artmasının tek başına fosil yakıt kullanımını azaltmayabileceği ifade edildi. Kömür ve doğal gaz kullanımının devam etmesi halinde elektrifikasyonun iklim hedeflerine katkısının sınırlı kalabileceği vurgulandı. Bu nedenle hükümetlerden, elektrifikasyon planları kapsamında hangi fosil yakıt kullanımının sona ereceğini ve emisyonların ne ölçüde azaltılacağını açıklamaları istendi. Açıklamada enerji demokrasisi kavramına da yer verildi. Elektriğin hangi kaynaklardan üretileceği, nerede kullanılacağı ve kimin ihtiyaçlarına yönelik planlanacağı konusunda halkın karar süreçlerinde söz sahibi olması gerektiği kaydedildi.
İklim Uyum Finansmanında Hibe ve Ödeme Takvimi Talebi
Halkların İklim Zirvesi, iklim krizine uyum için sağlanacak finansmanın da nihai karar metninde açıkça belirtilmesini istedi. Açıklamaya göre her ülkenin sağlayacağı hibe miktarı ve ödeme tarihleri netleştirilmeli, gerçekleşen ödemeler düzenli olarak kamuoyuna raporlanmalı. Kredilerin hibe olarak gösterilmesine karşı çıkılan açıklamada, uyum finansmanının ülkelerin borç yükünü artırmaması gerektiği vurgulandı. Ayrıca iklim felaketlerinden etkilenen toplulukların zararlarının karşılanması için uyum bütçesine ek hibeler ayrılması ve bu kaynaklara doğrudan erişimlerinin kolaylaştırılması çağrısı yapıldı.
Kıyı Topluluklarının Hakları Korunmalı
Denizlerin ve kıyı ekosistemlerinin korunmasına yönelik müzakereleri de değerlendiren HİZ, kıyı bölgelerinde yaşayan toplulukların haklarının güvence altına alınmasını istedi. COP31 Başkanlığı ve taraflara seslenen zirve temsilcileri, bir sonraki karar taslağında fosil yakıtlardan çıkış tarihleri ile iklim uyum hibelerinin miktar ve ödeme takviminin açıkça yer almasını talep etti. Hükümetlerin Antalya’da üstlenecekleri yükümlülüklerin bütçelere ve ulusal planlara nasıl yansıtılacağını kamuoyuna açıklaması gerektiği belirtildi. HİZ ayrıca mavi karbon kredilerinin, başka bölgelerde fosil yakıt kullanımını sürdürmek veya emisyon azaltımını ertelemek amacıyla kullanılmasına karşı çıktı.

