ABD Başkanlığına ikinci kez seçilen Donald Trump, Ukrayna ile 500 milyar dolarlık nadir toprak elementleri (NTE) anlaşması yapmak istediğini açıklamıştı. ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmada Ukrayna’daki madenlerden bahseden Trump, Türkiye’deki rezervlere de dikkat çekti. Bu açıklamalar, ABD’nin Türkiye’deki kritik minerallerle ilgilenip ilgilenmediği sorusunu gündeme getirdi.
Joe Biden yönetimi döneminde ABD, Türkiye’nin Kritik Mineral Güvenliği Ortaklığı’na (MGO) katıldığını duyurmuştu. MGO; ABD, Avrupa Birliği ve 13 ülkenin kritik ham maddelerin üretimi ve tedariki konusunda iş birliği yapmasını hedefleyen bir forum olarak kurulmuştu.
Biden yönetimi, küresel tedarik zincirini çeşitlendirme ve Çin gibi baskın aktörlere olan bağımlılığı azaltma amacıyla bu ortaklığı başlatmıştı. Türkiye’nin bu ittifaka katılması, ABD’nin kritik mineraller konusundaki jeopolitik hesaplarını değiştirebilir.
TÜRKİYE’NİN NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ STRATEJİSİ
Türkiye, küresel NTE piyasasında stratejik bir oyuncu olma yolunda önemli adımlar atıyor. Eskişehir’in Beylikova ilçesinde 2023 yılında açılan dev NTE yatağı, Türkiye’yi kritik mineraller konusunda dünya sahnesine çıkarabilecek en büyük keşiflerden biri olarak görülüyor.
Bu tesiste; florit, barit ve diğer nadir toprak elementlerinin işlenmesi planlanıyor. Çin’in Bayan Obo sahasından sonra dünyanın en büyük ikinci tekil NTE rezervine sahip olduğu düşünülen Beylikova sahasının yaklaşık 694 milyon ton ham kapasiteye sahip olduğu tahmin ediliyor.
ABD VE ÇİN ARASINDA TÜRKİYE’NİN ROLÜ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin nadiren toprak elementleri üretiminde ilk beş ülke arasına girmeyi hedeflediğini açıklamıştı. Bununla birlikte, Türkiye ile Çin arasında nadiren toprak elementlerinin işlenmesi konusunda bazı görüşmelerin sürdüğü iddia ediliyor. Türkiye’nin ABD ile MGO’ya katılması ve Çin ile olası iş birliği tartışmaları, küresel rekabeti daha da artırabilir.
Öte yandan, Trump’ın Türkiye’ye yönelik olası bir nadir toprak elementleri hamlesi, bu denklemi daha karmaşık hale getirebilir. ABD’nin küresel tedarik zincirinde Türkiye’ye ne ölçüde yatırım yapacağı ve bu süreçte Çin’in nasıl bir hamle yapacağı, ilerleyen dönemde daha da netleşecek.
