Antalya'nın Serik ilçesinde yer alan Belek sahilleri, nesli tehlike altında olan deniz kaplumbağalarının Akdeniz’deki en büyük sığınağı olmaya devam ediyor. Belek Turizm Yatırımcıları Birliği (BETUYAB) öncülüğünde 1994 yılında başlatılan ve 28 yıldır Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) iş birliğiyle kesintisiz yürütülen "Caretta Caretta Koruma Projesi", 32'nci yılında sürdürülebilir turizm ve doğa koruma alanında dünyaya örnek bir model sunuyor. 29,3 kilometre uzunluğundaki Belek kumsalı, ulaştığı yuva yoğunluğuyla Akdeniz havzasının en büyük yuvalama alanı unvanını gururla taşıyor.
68 Yuvadan Dev Bir Doğal Koridora: Mücadelenin Tarihi
1994 yılında kumsalda ilk adımlar atıldığında sadece 68 yuva tespit edilebilmişti. Takip eden yıllarda 1995’te 150, 1996’da 153 ve 1997’de 168 yuva koruma altına alındı. Bu ilk 4 yıllık öncü süreçte toplam 539 yuvadan yaklaşık 18 bin yavru denizle buluştu.
Süreç, sonraki yıllarda kurumsal bir üst aşamaya taşındı. Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü koordinasyonu ve BETUYAB’ın EKAD’a verdiği kesintisiz lojistik destekle devasa bir doğa koruma ağına dönüştü.
BETUYAB Başkanı Ali Özdoğan: "Turistler Carettaları Bilerek Belek'i Seçiyor"
Projenin Belek’in küresel marka değerine olan etkisini ve sürdürülebilir turizm vizyonunu anlatan BETUYAB Başkanı Ali Özdoğan, çalışmanın büyüklüğünü anlattı. Özdoğan, "Caretta carettalar, Belek'in doğal mirasının ve sürdürülebilir turizm vizyonunun en önemli değerlerinden biri. 1994 yılında başlayan bu çalışmaların 32'nci yılına ulaşması, bölgemizde doğa koruma bilincinin ne kadar güçlü şekilde yerleştiğinin en somut göstergesidir. İlk yıllarda deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik farkındalık bugünkü seviyede değildi. Ancak geçen yıllar içerisinde kamu kurumlarımız, bilim insanlarımız, yerel yönetimlerimiz, turizm tesislerimiz ve bölge halkımızın ortak katkısıyla örnek bir model oluşturuldu. Bugün Belek'te faaliyet gösteren turizm tesislerimiz yuvaların korunması, kumsal düzenlemeleri ve bilinçlendirme çalışmaları konusunda büyük hassasiyet göstermektedir. Bu iş birliği sayesinde Belek, Akdeniz'in en önemli caretta caretta yuvalama alanlarından biri olmayı sürdürmektedir” dedi.
Turizmde artık tesis kalitesinin ötesinde çevresel sürdürülebilirliğin arandığını belirten Özdoğan, "Dünyanın birçok ülkesinden gelen misafirlerimiz, carettaların yaşadığı ve korunduğu bir bölgede tatil yaptıklarını bilerek Belek'i tercih etmektedir. Bu durum bölgemizin uluslararası marka değerine de önemli katkı sağlamaktadır. BETUYAB olarak doğa ile uyumlu turizm anlayışını her zaman öncelikli görüyoruz. 32 yıldır kesintisiz devam eden bu örnek projenin oluşmasında emeği geçen EKAD ekibine, gönüllülerimize, kamu kurumlarımıza, yerel yönetimlerimize ve tüm turizm tesislerimize teşekkür ediyorum. Bölgemizin doğal değerlerini koruyan her çalışmanın destekçisi olmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu.
EKAD Bilim Ordusu 28’inci Sezonunda: "Türkiye'de Başka Örneği Yok"
Projenin bilimsel ayağını yürüten EKAD, bu yıl Belek kumsalındaki 28’inci sezonunun perdesini açtı. İlk olarak 1998 yılında ortak bir çalışmayla sahaya giren ve o yıl 385 yuvadan 12 bin 994 yavruyu denize ulaştıran EKAD ekibi, 1999 yılından itibaren alanın tek bilimsel sorumlusu olarak görev yapıyor.
Hacettepe Üniversitesi’nden EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat ve ekibi, sadece kendi yürüttükleri 27 yıllık dönemde 44 bin 300 yuvada toplam 3 milyon 322 bin 500 yumurta kaydı tuttu ve bu yumurtalardan çıkan 1 milyon 495 bin 125 yavrunun Akdeniz’e ulaşmasını sağladı. 32 yıllık genel toplamda ise bu sayı 1 milyon 513 bin 316 yavruya ulaştı.
Deniz kaplumbağalarının Dünya Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) kırmızı listesinde "nesli tehlike altındaki türler" arasında yer aldığını hatırlatan Dr. Ali Fuat Canbolat, her yıl 1 Mayıs’tan Eylül ayı sonuna kadar gece gündüz kumsalda nöbet tuttuklarını belirterek geçmişi ve bugünü özetledi. Canbolat, "Projenin ilk yıllarında deniz kaplumbağalarının öneminin çok farkında olunamıyordu. O yıllarda BETUYAB Genel Müdürü merhum Bekir Akkaş, 'Caretta carettaları korumalıyız. Eğer bu deniz kaplumbağalarını koruyabilirsek burada turizmimizin gelişmesine büyük katkısı olacaktır' demişti. 32 yıldır bölge turizmcilerinin desteğiyle bu sahilde deniz kaplumbağaları korunuyor. Yerel halk ilk yıllarda deniz kaplumbağalarını biliyordu ama neslinin tehlike altında olduğunu ve korunması gerektiğini bilmiyordu. Alanda yapılan uzun süreli çalışmalar, medya haberleri ve bilgilendirme faaliyetleri, bu konuda ilk yıllara göre büyük oranda olumlu değişim sağladı. Dünyayı bilmiyorum ama Türkiye'de bu kadar uzun soluklu, kesintisiz devam eden başka bir doğa koruma çalışması yok. Bu durum, 27 yıldır sürekli projemize destek olan BETUYAB ve üye turizm tesislerinin de büyük bir başarısıdır” sözlerini dile getirdi.
