Antalya’da düzenlenen COP31 Zirvesi, ikinci gününde de tüm hızıyla sürdü. Yeşil Alan'da 10 Kasım 2026 Salı günü saat 10.00’da gerçekleşen ‘Şehirler İklimi Ölçüyor: Planlar Endeksler ve Kanıtlar’ isimli panel, şehirlerin geleceği ve karbon salınımının azaltılmasını konu aldı.
Antalya’da COP31 Zirvesi kapsamındaki oturumlarda, artan nüfus ve kentleşme baskısıyla karşı karşıya kalan şehirlerin iklim krizine karşı sınavı masaya yatırıldı. Uzmanlar, İstanbul'un hiçbir ilçesinin sürdürülebilirlik testinde yüzde 60 barajını aşamadığını vurgularken, inşaat sektöründe ise "yıkıp yeniden yapmak" yerine ahşap ve geri dönüştürülmüş malzeme odaklı dönüştürücü stratejilere geçilmesi çağrısı yapıldı.
İstanbul İçin Tehlike Çanları Çalıyor: Hiçbir İlçe Yüzde 60 Barajını Aşamıyor
Marmara Üniversitesi’nden Doç. Dr. Betül Hande Gürsoy Haksevenler, dünya genelinde hızlı bir şehirleşme sürecine dikkat çekerek kentlerdeki riskin yeşilden sarıya, hatta bazı yerlerde sarıdan kırmızıya döndüğünü belirtti.
Şehirlerarası kıyaslama yapabilmek ve zamana bağlı değişkenleri takip edebilmek için küresel endekslerin kritik rol oynadığını ifade eden Gürsoy Haksevenler, kamu yöneticileri için özel olarak tasarlanmış "yeşil kent endekslerine" duyulan ihtiyacın altını çizdi.
Çevresel kalite, toplum refahı, yönetim ve afet durumu olmak üzere dört temel başlık üzerinden değerlendirmeler yapan Gürsoy Haksevenler, İstanbul örneği üzerinden uyarılarda bulundu.
Megakent İstanbul’da İlçeden İlçeye Değişen Sorunlar Var
Doç. Dr. Gürsoy Haksevenler, ‘’1 milyonluk nüfusa sahip Esenyurt’un toplum refahı başlığında ciddi sorunları bulunurken, Beykoz’un öncelikli problemleri ekolojik çözümler ekseninde şekilleniyor. Her bir ilçenin dinamiklerinin farklı ayrıştırılması gerekiyor’’ dedi.
İstanbul Genelinde Risk Oranı Yüzde 60 Seviyesinde
Doç. Dr. Betül Hande Gürsoy Haksevenler, ‘’İstanbul’un 39 ilçesinin hiçbiri endekslerde yüzde 60 başarısının üzerine çıkamıyor. Durum sarı ve turuncu risk renkleriyle okunurken, İstanbul için tehlike çanları çalıyor” tespitini yaptı. Kentsel yönetimlerin iyileştirilmesi ve afetlere karşı dirençli bir yapı inşa edilmesiyle birlikte İstanbul’un 2050 yılına kadar karbon nötr kent hedeflemesi gerektiğini vurguladı.
Yıkıp Yeniden Yapmak Yerine Ahşap ve Döngüsel Ekonomi
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nazire Papatya Seçkin ise küresel ısınmada inşaat sektörünün payına dikkat çekti.
Yapı malzemelerinin ve inşaat süreçlerinin toplam küresel emisyonların yüzde 37-40’ından sorumlu olduğunu belirten Keskin, binalar enerji verimliliğine göre iyileştirilse bile nakliye sürecindeki gömülü karbon gerçeğinin göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.
Malzeme Tercihi Önemli, Ahşap Yapıların Etkisi Büyük
Sektörde ‘kaçın, kaydır ve iyileştir’ (avoid, shift, improve) stratejisinin benimsenmesi gerektiğine işaret eden Seçkin, diğer başlıkları şu şekilde belirtti:
‘’Binaları yıkıp yeniden inşa etmek yerine koruyarak iyileştirmek yüzde 50 ila yüzde 75 arasında değişen oranlarda emisyon tasarrufu sağlıyor. Ahşap yapı kullanımına geçilmesi ise yaklaşık yüzde 40 oranında karbon azaltımı sunuyor.’’
Genç ağaçların yaşlı ağaçlara kıyasla çok daha fazla karbon tuttuğu, bu nedenle malzeme üretimi adına orman varlıklarının dengeli ve sürdürülebilir yönetilmesi gerektiğini belirten Seçkin, ‘‘İsveç’in Stockholm kentindeki ahşap şehir projesi ve 2005'ten bu yana uygulanan yüzde 50 ahşap yapı zorunluluğu iyi bir örnek olarak öne çıktı. Finlandiya ve Kanada ise ahşap konut üretiminde zirvede yer alıyor’’ sözleriyle örnek verdi.
Prof. Dr. Seçkin konuşmasının son kısmında, Türkiye'nin zengin ahşap varlığına sahip olmasına rağmen mevzuat, sertifikasyon ve yangınla mücadele süreçlerinde atılacak adımlar olduğunu kaydetti.
Orman Genel Müdürlüğü lojmanlarından başlamak üzere kamu binalarında ahşap kullanımının yaygınlaştırılmasını ve EPD onaylı sertifikalı ürünlerin teşvik edilmesini öneren Prof. Dr. Seçkin, sürecin sadece ahşapla sınırlı kalmayıp hafriyatların değerlendirilmesi, orman-kent entegrasyonunun sağlanması ve kaldırımdan yol yüzeyine kadar tüm kentsel donatıların döngüsel ekonomi perspektifiyle ele alınması gerektiği vurguladı. Ayrıca peyzaj mimarlığının, şehirleri karbonu emen veya yutan ekosistemler haline getirmedeki kilit rolüne de dikkatleri çekti.
