TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO) Antalya Şubesi Yönetim Kurulu, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin ardından yaşanan çevresel sorunlara ilişkin bir basın açıklaması yaptı. Açıklamada depremde hayatını kaybeden yurttaşlar anılırken, yaşanan felaketin yalnızca bir doğa olayı olarak görülmemesi gerektiği vurgulandı. ÇMO Antalya Şubesi “6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ilimizi etkileyen depremlerde yaşamını yitiren tüm yurttaşlarımızı saygı ve rahmetle anıyor, geride kalan ailelerine başsağlığı diliyoruz. Büyük bir acının ardından milyonlarca yurttaşımızın yaşadığı travmayı ve ortak yasımızı yüreğimizde hissediyoruz" ifadeleri kullanıldı.
“YANLIŞ KENTLEŞME FELAKETİ BÜYÜTTÜ”
Açıklamada depremin bir doğa olayı olduğu ancak yanlış kentleşme, bilim ve tekniğin dışlandığı uygulamalar ile plansız afet yönetiminin bu olayı büyük bir çevresel yıkıma dönüştürdüğü ifade edildi. Deprem sonrası yapılan konut çalışmalarına rağmen çevre kirliliğinin arka planda kaldığı belirtilirken özellikle enkaz yönetimi, asbest maruziyeti ve hava-su kirliliği konularının yeni riskler oluşturduğu kaydedildi.
“ERCİYES DAĞI BÜYÜKLÜĞÜNDE ENKAZ”
Deprem bölgesinde oluşan yaklaşık 230 milyon tonluk enkazın teknik olarak tehlikeli ve karmaşık bir atık niteliği taşıdığı belirtilen açıklamada, bu enkazın dere yataklarına, tarım arazilerine ve su havzalarına dökülmesinin ciddi çevresel riskler yarattığına dikkat çekildi. Şube, “Bu uygulamalar sel riskini artırmış, yeraltı ve yüzey sularını kirletmiş, tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehdit etmiştir" denildi.
“ASBEST GÖRÜNMEZ AMA ÖLÜMCÜL”
Açıklamada, yıkılan binalardan yayılan asbest liflerinin yıllar sonra ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği vurgulandı. Hatay’da yapılan bilimsel saha çalışmalarında alınan numunelerin önemli bir bölümünde asbest tespit edildiği belirtilirken, kontrolsüz yıkımlar ve taşımalar nedeniyle bu liflerin geniş alanlara yayıldığı ifade edildi. Bu durumun ilerleyen yıllarda kanser vakalarında artış riski oluşturabileceği uyarısı yapıldı.
HAVA, SU VE TOPRAK KİRLİLİĞİ ARTIYOR
Deprem bölgelerinde enkaz kaldırma faaliyetleri nedeniyle PM10 hava kirliliği değerlerinin ciddi şekilde yükseldiği ifade edilirken, içme suyundaki klor yetersizliği, arıtma sistemlerindeki teknik eksiklikler ve enkaz sızıntılarının yeraltı sularına karışmasının da halk sağlığı açısından risk oluşturduğu belirtildi.
“SEL FELAKETLERİ TESADÜF DEĞİL”
Açıklamada Şanlıurfa ve Adıyaman’da yaşanan sel felaketlerinin dere yataklarının kapatılması, hatalı mühendislik projeleri ve dere yataklarına dökülen enkaz nedeniyle daha yıkıcı hale geldiği vurgulandı.
ANTALYA İÇİN KRİTİK UYARI
Şube, deprem sonrası yoğun göç alan Antalya’da altyapı üzerindeki baskının arttığını belirterek şu risklere dikkat çekti: Su ve enerji altyapısının zorlanması, Atık yönetiminde artan yük, Dere yatakları ve taşkın alanlarında risk, Heyelan ve toprak kayması ihtimali, Kentsel dönüşümün parsel bazlı ilerlemesi ve Hafriyat ve yıkıntı atıkları için yetersiz altyapı.
Açıklamada Antalya’nın depremden muaf olduğu yönündeki algının yanlış olduğu da vurgulandı.
“BİLİM VE MÜHENDİSLİK REHBER OLMALI”
Şube, afet risklerinin azaltılması için şu çağrıda bulundu: "Afetlere dayanıksız yapıların mevzuata uygun şekilde yıkılması, mahalle ve semt bazlı planlama ile kentsel dönüşüm yapılması, enkaz döküm alanlarının bilimsel kriterlere göre düzenlenmesi, asbest ve tehlikeli maddeler için sürekli ölçüm ve şeffaf izleme yapılması, dere yataklarının doğal yapısının korunması ve göç alan kentlerde altyapı planlamasının yeni nüfus projeksiyonlarına göre güncellenmesi"
Şube açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Bilim ve mühendislik yok sayıldığında, doğa ile inatlaşıldığında afetler kaçınılmaz hale gelmektedir. Yeni felaketler yaşamamak için bugün doğru adımlar atılmalıdır.”
