Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Ekim ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi. Çandır, Ekim ayında aylık artışların tarihsel ortalamanın altında gerçekleştiğini belirtirken, yıl geneline bakıldığında üreticinin maliyet baskısı altında kaldığını ifade etti.
“Aylık Artış Ortalamanın Altında”
Tarım-GFE’nin Ekim ayında aylık yüzde 2,04 olarak açıklandığını belirten Çandır, bu oranın 2015’ten bu yana Ekim ayları ortalaması olan yüzde 2,31’in altında kaldığını söyledi. Çandır değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:
“Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Ekim ayları ortalamasının (2,31) yüzde 15 altında ilan edilmiştir. Böylece son 5 aydır sürekli artış gösteren aylık girdi fiyatları, Ekim ayında ortalama altı yükseliş göstermiştir.”
“Yıllık Girdi Artışı Üreticiyi Zorluyor”
Tarım-GFE’nin Ekim ayında yıllık yüzde 33,66 arttığını kaydeden Çandır, bu oranın da uzun dönem ortalamasının altında kaldığını ancak yine de üretici üzerindeki baskının sürdüğünü dile getirdi.
“Bu yıllık rakam, son 10 yılın Ekim ayları ortalamasının (34,22) altında kalmıştır. Son 7 ayda ise Ağustos ayı hariç yükseliş gösteren yıllık enflasyon Ekim ayında ortalama altı artmıştır” diyen Çandır, yıllık seyrin genel olarak üretici aleyhine ilerlediğine dikkat çekti.
Türk Çiftçisi Kumluca’da Tek Yürek Oluyor: Üreticiler Konvoya Çıkacak!
Veteriner Hizmetlerinde Sert Yükseliş
Alt kalemlere ilişkin değerlendirmede bulunan Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarının Ekim ayında aylık yüzde 2,12, yıllık yüzde 34,79 arttığını belirterek, “Ekim ayları itibariyle bu rakamlar, aylıkta ve yıllıkta 2022 yılından sonraki en yüksek rakamlar olmuştur” dedi.
Çandır’ın paylaştığı verilere göre Ekim ayında aylık değişimler; tohumda yüzde 4,71, enerjide yüzde 0,09, gübrede yüzde -0,60, ilaçta yüzde 2,26, veteriner hizmetlerinde yüzde 5,61, yemde yüzde 3,19 olarak gerçekleşti. Yıllık bazda ise veteriner hizmetleri yüzde 64,33 ile en yüksek artışın yaşandığı kalem oldu.
“Tarım-ÜFE Genel Olarak Üretici Aleyhine”
TÜİK’in açıkladığı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’ni (Tarım-ÜFE) de değerlendiren Çandır, Ekim ayında aylık yüzde 4’lük artışın, 10 yıllık Ekim ortalamasının üzerinde gerçekleştiğini belirtti. Yıllık artışın ise yüzde 45,40 ile uzun dönem ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu vurguladı.
Çandır, bu tabloyu şu sözlerle özetledi:
“Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran ve Eylül aylarında olduğu gibi Ekim ayında da üretici lehine gerçekleşmeler ilan edilmiştir.”
“Tarıma Dayalı Sanayide Enflasyon Daha Yüksek”
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarımı dolaylı etkilediğini belirten Çandır, Ekim ayında yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin yıllık yüzde 28,75, yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin ise yüzde 27 olarak gerçekleştiğini aktardı.
“Bu durum, Ekim ayında da tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir” dedi.
Kumluca’da Çiftçi İsyanı: ZMO Başkanı’ndan Tarım Politikalarına Sert Eleştiri!
“Manşet Enflasyon Hâlâ Yüksek”
Tüketici enflasyonuna da dikkat çeken Çandır, Ekim ayında TÜFE’nin yıllık yüzde 32,87 arttığını hatırlatarak, “Son 20 yıllık Ekim ayı ortalamaları dikkate alındığında manşet enflasyonun hâlâ yüksek seyrettiği görülmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Üretici–Tüketici Makası Daralıyor
Tüketici gıda enflasyonunun üreticiye yakın seyrettiğini belirten Çandır, aradaki farkın daralmaya başladığını ifade etti. “Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık enflasyon civarında bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla aradaki makas daralmaya başlamıştır” diyen Çandır, Ekim ayının hem aylık hem yıllık bazda üretici lehine bir istisna oluşturduğunu sözlerine ekledi.
Çiftçi Enflasyonu Durulmuyor: Maliyet Baskısında Artış Sürüyor!
